Europa vindt ophokken van pluimvee niet effectief

Een uitbraak van vogelgriep is gevaarlijk voor mens en dier, maar de Europese Commissie is nog niet overtuigd van het nut om pluimvee nu al binnen te houden.

Is er sprake van overreactie? Op last van minister Veerman (LNV) zit vanaf gisteren in Nederland al het commercieel gehouden pluimvee binnen. Ongeveer vijf miljoen kippen die normaliter buiten lopen, zijn `opgehokt'. Vorige week heeft Nederland de `technische voorschriften' aangemeld bij de Europese Commissie, andere lidstaten kunnen er nog bezwaar tegen maken. Overmorgen komen de hoogste veterinaire ambtenaren bijeen in het Permanent Comité voor de Voedselveiligheid en Diergezondheid (PCVD). Daar krijgt Nederland de gelegenheid om de maatregel toe te lichten. Het ministerie van LNV hoopt ,,begrip'' te krijgen. De andere landen zouden kunnen besluiten de Nederlandse ophokplicht te volgen. Dan wordt het Europees beleid.

Maar de kans op navolging is klein, laat woordvoerder Philip Tod van de Europese Commissie weten. ,,Lidstaten zijn gerechtigd om zelf veterinaire maatregelen te nemen zoals het binnenhouden van pluimvee. Maar uit de eerste contacten met andere lidstaten is de Commissie gebleken dat de meeste landen deze maatregel niet nodig vinden. Het risico op besmetting via trekvogels wordt klein geacht. De maatregel wordt ook niet erg effectief gevonden.''

Dit standpunt betekent niet dat de Europese Commissie zelf niets doet, haast de woordvoerder zich te zeggen. ,,We blijven waakzaam.''

Er bestaat al langer een Europees importverbod van pluimvee uit een aantal Aziatische landen waar aviaire influenza (AI) is vastgesteld. En tien dagen geleden kwam daar een importverbod voor Rusland en Kazachstan bij. Tod: ,,De commissie denkt dat het grootste risico op verspreiding van vogelgriep ontstaat door de import van pluimvee.''

Besmetting via trekvogels ligt minder voor de hand, aldus de woordvoerder van de Europese Commissie. Lidstaten zijn overigens wel verplicht om wilde vogels te onderzoeken op de aanwezigheid van het virus.

Er ligt sinds april dit jaar een nieuwe Europese richtlijn voor de bestrijding van vogelgriep, ,,een gevaarlijke, uiterst besmettelijke ziekte'' voor dier en mens. Aanleiding voor het maken van een nieuwe richtlijn was de uitbraak van vogelgriep twee jaar geleden in Nederland, met een ,,secundaire verspreiding'' naar België en Duitsland. Het ministerie van LNV meldt dat tussen 4 maart en 23 mei 2003 in Nederland 255 gevallen van de dierziekte werden geconstateerd. Het totaal aantal geruimde dieren bedroeg 30,7 miljoen.

De kosten werden gefinancierd door het bedrijfsleven, de nationale overheid en door de Europese Unie. De totale kosten voor de uitbraken in 2003, bedroegen zo'n 270 miljoen euro.

,,De afgelopen jaren is om onduidelijke redenen het aantal uitbraken van AI toegenomen'', aldus de nieuwe richtlijn, die ook gewag maakt van een uitbraak zes jaar geleden in Italië. ,,Deze uitbraken hadden rampzalige gevolgen voor de pluimveehouderij en een negatief effect op de samenleving als geheel met name in Nederland, waar ook verscheidene mensen met de ziekte besmet raakten'', aldus de richtlijn, die het komende jaar door de lidstaten moet worden aangenomen.

De richtlijn is vooral bedoeld om niet langer alleen maatregelen te nemen zodra zogenoemde hoogpathogene virussen de kop opsteken, maar ook laagpathogene varianten van aviaire influenza. Die minder gevaarlijke virussen kunnen immers, aldus het Europese voorstel, tot deze hoogpathogene virussen `muteren'.

Voorzitter Jan Wolleswinkel van de Nederlandse Organisatie van Pluimveehouders (NOP), een groot voorstander van de nu ingevoerde ophokplicht, verwacht in tegenstelling tot de Europese Commissie dat de andere lidstaten binnenkort de Nederlandse ophokplicht volgen. Duitsland heeft vorige week besloten vanaf half september alle pluimvee binnen te houden. België besloot gisteren tot een beperkte ophokplicht voor bedrijven met een `verhoogd risico', indien er bijvoorbeeld wilde vogels tussen het pluimvee lopen.

Wolleswinkel ziet eigenlijk geen nadelen. ,,Er is een groep landen die eerder met de vogelgriep te maken hebben gehad. Die zullen de maatregel goed kunnen begrijpen. Er zijn ook landen die er nooit mee te maken hebben gehad maar die ook niet zo veel pluimvee hebben. En ook een land als Spanje zal er niet tegen zijn. Spanje heeft na de vorige uitbraak veel pluimveebedrijven gebouwd. Dat pluimvee zit echter vrijwel altijd binnen.''

Nederland is niet alleen het grootste pluimveeland, stelt Wolleswinkel, maar loopt bovendien voorop als het gaat om kippen die buiten lopen. Wolleswinkel: ,,De vrije uitloop is mooi, maar uitloopkippen lopen ook een verhoogd risico. Misschien moeten we in Nederland toe naar een ander systeem waarbij de uitloop permanent is overkapt en aan de zijkanten van gaas voorzien. Ik noem het een soort Wintergarten.''

Het ministerie van LNV hierover: ,,In sommige EU-Lidstaten zoals Frankrijk loopt heel veel pluimvee buiten en een ophokplicht zou daar veel meer impact hebben dan in Nederland. Landen in de EU kunnen vanwege de geschetste verschillende omstandigheden bezwaar hebben tegen een algemene Europese ophokplicht.'' Dat kippen vrijelijk rond de boerderij scharrelen, is in Nederland uitzonderlijk.

Een belangrijke reden voor Nederland om de Europese Commissie te willen overtuigen van het belang van ophokken, is dat zodra maatregelen op Europees niveau worden genomen, de betreffende lidstaat ook voor financiële vergoeding in aanmerking komt. Die steun is er nu nog niet.

Het ministerie van LNV: ,,Schade in het kader van preventieve maatregelen vergoedt de EU niet. Indien de Nederlandse biologische sector de eieren als biologische eieren kan blijven verkopen, zal door de maatregel waarschijnlijk weinig schade ontstaan.''