Uren vertraging door een tas

Gisteravond lag het treinverkeer rond Utrecht urenlang stil voor een achtergelaten tas. Wie beslist dat?

Hoe groot is de kans dat het treinverkeer urenlang wordt stilgelegd door de vondst van een verdachte tas? Kan het elke dag gebeuren? En wie neemt daarover een besluit?

Dat is om te beginnen de conducteur. In dit geval: de conducteur van de intercity Amsterdam-Utrecht-Eindhoven, die gisteravond om 19.45 uur binnenreed op spoor 15 van Utrecht Centraal. De trein had twee minuten later, om 19.47 uur, weer moeten vertrekken. Spoor 15 ligt aan de achterkant van Utrecht Centraal. Ook de post van de verkeersleiding is daar gesitueerd: ter hoogte van het Jaarbeursterrein langs spoor 18 en 19.

De conducteur was gewaarschuwd door reizigers. Er lag een tas. Zonder eigenaar. Hij moet in zo'n geval, zo is hem geleerd in zijn opleiding, zelfstandig een inschatting maken: is iemand deze tas vergeten, is de eigenaar van deze tas even naar het toilet of ziet die tas er wel heel erg verdacht uit? Er zijn wel vaker meldingen van door reizigers verdacht geachte pakketten, tassen of rugzakken, met name in de hal van het station. In de meeste gevallen neemt het spoorwegpersoneel zelfstandig een kijkje.

Gisteravond vond de dienstdoende conducteur de tas zodanig verdacht dat hij de spoorwegpolitie belde. Dat is ook de regel: bij twijfel belt de conducteur de politie. Vervolgens beschrijft hij wat hij ziet. Vanaf dat moment, aldus de NS, is de spoorwegpolitie leading: ,,Zij besluiten dan of er wordt overgegaan tot ontruiming of niet'', aldus de woordvoerder. De NS beschikt weliswaar over draaiboeken voor calamiteiten, maar die hoefden gisteren niet te worden gebruikt. ,,Daarin gaat het bijvoorbeeld over hoe de hulpdiensten ter plekke moeten komen en wie dan de leiding neemt.''

Het neemt niet weg dat de NS het drieëneenhalf uur stilleggen van het treinverkeer, van half negen tot middernacht, volgens de woordvoerder ,,wel degelijk als een calamiteit ziet''. In die tijd werd een twintigtal treinen dat van en naar Utrecht onderweg was, stilgezet. In die treinen zaten een paar duizend reizigers. Ook konden reizigers die na afloop van Sail de trein van Amsterdam naar Utrecht wilden nemen, lange tijd niet wegkomen. Vanaf middernacht, toen het spoor door de politie werd vrijgegeven, is NS-personeel ,,nog uren bezig geweest'' met het opnieuw rangeren van treinen.

Als de trein met het verdachte pakje binnengekomen was op spoor 1 in plaats van op spoor 15, was de avond overigens heel anders verlopen. Het stilleggen van het treinverkeer was in de eerste plaats het gevolg van de ontruiming van de verkeersleidingspost. Vanaf dat moment konden de seinen en de wissels in de regio niet meer worden bediend.

Wat doet de politie als ze een verdachte tas aantreffen? Op het moment van een melding ligt de verantwoordelijkheid allereerst bij het regionale politiekorps. In dit geval was dat het korps te Utrecht. Ieder politiekorps beschikt over zogeheten bomverkenners, agenten die speciaal zijn opgeleid om explosieven te herkennen. Komt de bomverkenner er niet uit, dan wordt het Explosieven Opruimings Commando (EOC) ingeschakeld. En dan kan het lang duren.

Dat gebeurde gisteravond. ,,De bomverkenner vertrouwde het toch niet helemaal en daarom werd het EOC ingeschakeld'', aldus een politiewoorvoerder. Die bekijkt vervolgens ,,op zeer zorgvuldige'' en vaak tijdrovende wijze het pakket. Er worden foto's gemaakt en als het nodig is robot's ingezet. Uiteindelijk constateerde het EOC gisteren tegen middernacht dat het loos alarm betrof.

Het was ook pech dat het Beatrix Theater ontruimd moest worden. Het theater staat binnen een straal van honderd meter van de trein met de verdachte tas. Dat was gisteren de straal die de politie besloot te hanteren als `veilige' afstand. Volgens een woordvoerder van de politie Utrecht is dat geen vaste afstand. ,,De ontruimingsstraal is iedere keer anders en hangt van de omstandigheden af. Het maakt verschil of een trein in een weiland of in een woonwijk staat.''

De politie wil tot nu toe alleen zeggen dat het verdachte pakket een tas was. Het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD) onderzoekt op dit moment de tas en de eigenaar. De politie wil daarom ook niet zeggen wat er in de tas zat, hoe die er uit zag en waarom de politie de tas zo `serieus' nam. Volgens de politie heeft dat niets met ,,geheimzinnigheid'' te maken. ,,De politie zoekt de eigenaar en daarom geven we geen informatie.''

Later deze week zullen NS en politie de gang van zaken evalueren. Bij de NS wordt de grootscheepse stillegging van het treinverkeer vooralsnog gezien als ,,een realiteit van deze tijd'', aldus de woordvoerder. Ook de NS kent niet de overwegingen van de politie: ,,Wat wij tot dusverre weten is dat ze er van half negen tot twaalf uur over hebben gedaan om erachter te komen dat het pakketje niet gevaarlijk was. Maar dat is een feitelijke constatering.''

HOOFDARTIKEL pagina 7

    • Gretha Pama
    • Tom Kreling