Ophokdag

Vanaf vandaag zijn commerciële pluimveehouders verplicht hun gevogelte binnen te houden, `ophokken' zoals het nog niet door Van Dale geregistreerde werkwoord luidt. De ophokplicht zou de kans op besmetting met vogelpest door trekvogels verminderen. In Rusland en Kazachstan zijn onlangs uitbraken van het aviaire-influenzavirus geconstateerd, hetzelfde virus dat sinds 2003 in Zuidoost-Azië heerst. De vogelpest schuift westwaarts op door import, trekvogels of anderszins. Import vormt het grootste risico. Dat is er de reden van dat het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit de vogelinvoer uit genoemde gebieden inmiddels heeft verboden.

Voorkomen is beter dan genezen en met de grote dierziektes van de afgelopen jaren nog in het geheugen, lijkt het verstandig dat minister Veerman (Landbouw, CDA) mede op aandrang van de Tweede Kamer tijdig maatregelen neemt. Toch valt er wel iets aan te merken op de ophokplicht die de bewindsman heeft uitgevaardigd. De schuld aan trekvogels geven is één ding, maar hoe zit het met de transporten van pluimvee dat in Polen wordt geslacht? Voorlopig gaan die gewoon door. Grensoverschrijdende transporten van bijvoorbeeld kuikens kunnen net zo goed besmettingsgevaar opleveren als overvliegende wilde ganzen. En wat vindt de Europese Unie van de Nederlandse noodmaatregel? Brussel bepaalt het Europese landbouwbeleid; ruim een week geleden weerspraken deskundigen van de Europese Commissie de Nederlandse vrees voor besmetting door trekvogels. Het risico zou zo goed als onbestaand zijn. Eenheid van beleid is ver te zoeken. Duitsland wil ook gaan ophokken, maar andere landen zijn nog lang zo ver niet. En dan is er nog de vaccinatie als alternatief tegen binnenhouden, een mogelijkheid die om nader onderzoek vraagt.

De indruk van een halve maatregel, waarmee Veerman vooral de grote kippenhouders in de bio-industrie tegemoetkomt, wordt versterkt door het feit dat het gevogelte van zogeheten `hobbyboeren' – mensen die uit niet-commerciële overwegingen een toom kippen of ganzen houden – ongemoeid wordt gelaten. Overmorgen dient hierover een kort geding tegen de minister, aangespannen door een Overijsselse pluimveearts. Hij zei vorige week in deze krant dat alle pluimvee, dus ook de hobbyvogels, naar binnen moet. Deze veterinair is van mening dat ziektes als de vogelpest doorgaans beginnen bij kleine groepen dieren die voor liefhebberij worden gehouden. Van daaruit zou het virus zich naar de grote, commerciële pluimveeboerderijen verspreiden.

Financieel en moreel zijn de belangen inzake het ophokken groot. Voor de biologische kippenhouders kan de maatregel ernstige gevolgen hebben. Hun gevogelte draagt het predikaat `biologisch' bij de gratie van het buiten in de aarde wroeten. Is het ei nog biologisch als de kip binnen zit? Het is begrijpelijk dat deze groep ondernemers tegen ophokken is en schadevergoeding eist. Daar staat tegenover dat een uitbraak van de vogelgriep aanzienlijk ernstiger is dan de tijdelijke remedie ertegen. Niemand is de taferelen vergeten van het afmaken en ruimen van honderdduizenden stuks gevogelte tijdens de vogelpest van ruim twee jaar geleden. Er is dus wel degelijk een hoger belang. Maar minister Veerman doet er goed aan dat ondubbelzinnig aan te tonen en het niet bij een maatregel te laten die, uitgevoerd zoals bedoeld, in feite weinig zin heeft.