`Ik verheug me op de twee nieuwe stukken'

Het Beaux Arts Trio viert het 50-jarig bestaan in Amsterdam met een mini-festival en twee wereldpremières.

,,Het is ongelooflijk dat ik op dit punt gekomen ben. Dat ik nog altijd goed piano speel en van muziek geniet. Dat hedendaagse componisten als Kurtág en Turnage nieuwe stukken voor ons schrijven. Een halve eeuw deel uitmaken van het Beaux Arts Trio is een groot avontuur. Iets dat je altijd jong houdt.''

Menahem Pressler, 81 jaar oud, solopianist en samen met violist Daniel Guillet en cellist Bernard Greenhouse in 1955 oprichter van het legendarische Beaux Arts Trio, staat nog altijd middenin het leven. Met zijn jubilerende pianotrio, waarmee hij meer dan 6000 concerten gaf en ruim zestig, veelal bekroonde opnames maakte, treedt hij overal ter wereld op. Vanaf vandaag is er in de serie Robeco Zomerconcerten in het Amsterdamse Concertgebouw een mini-festival rond het Beaux Arts Trio, met wereldpremières van stukken van Kurtág en Turnage.

Pressler, die als solist zo'n dertig platen maakte, geeft ook regelmatig solorecitals. Hij doceert piano aan de Indiana University in Bloomington, geeft masterclasses en studeert nog altijd vele uren per dag. Met of zonder violist Daniel Hope en cellist Antonio Meneses, zijn jonge collega's in het Beaux Arts Trio, dat in de afgelopen vijftig jaar drie keer van cellist en vijf keer van violist wisselde. Pressler: ,,Het is de muziek die me energie geeft. Ik hou van muziek, ik ben altijd op zoek naar de geheimen ervan. Zelfs wanneer ik een stuk al tientallen keren heb uitgevoerd.

,,Kamermuziek wordt ten onrechte gezien als iets voor een elite. Maar de kamermuziekwerken van Haydn, Beethoven, Mozart, Schubert, Brahms, Schumann, alle grote geniëen, behoren tot de mooiste muziek die ooit geschreven werd. Vergelijk het maar met de literatuur. Het gaat niet alleen om de bestsellers, ook poëzie is belangrijk. Nog altijd lezen mensen de gedichten van Schiller, of de sonnetten van Petrarca en Shakespeare. Die behoren tot de meest verfijnde uitingen in taal, het zijn de juweeltjes voor fijnproevers.

,,Zo is het ook met kamermuziek, de meest intense en meest sensitieve muziek die wij kennen. Hun leven lang zijn mensen bezig zichzelf zeker te voelen en gerust te stellen. Maar is het niet van groot belang om ook te zoeken naar schoonheid, naar verdieping en raffinement, naar het buitengewone? Zodat je wanneer je dood gaat niet hoeft te denken: `Is dit alles waarvoor ik heb geleefd?'

,,Kamermuziek is een taal zonder uiterlijk vertoon, zoals grote symfonieën of virtuoze soloconcerten. In een pianotrio zijn alle musici even belangrijk. Als trio verklank je de mooiste dromen, grote passies, ultieme schoonheid. Het vergt levenslange inspanning, om dat op een genuanceerde en verfijnde manier te doen.''

In opdracht van het Amsterdamse Concertgebouw componeerden György Kurtág en Mark-Anthony Turnage twee nieuwe pianotrio's voor het Beaux Arts Trio. Pressler: ,,Ik verheug me enorm op die stukken. Daniel Hope, onze nieuwe primarius, heeft een enorme passie voor hedendaagse muziek, en dat werkt aanstekelijk. Het Pianotrio van Kurtág is een hommage aan Christian Wolff, een componist uit de kring rond John Cage. Op internet zag ik dat Wolff professor in Darmouth is en daar zocht ik hem op. Wolff vertelde me hoe Kurtág en hij elkaar hadden gevonden in de kunst van het verhulde componeren. Je hoeft in de muziek niet `I love you' te zeggen. `Love' is genoeg, dat is de essentie, en daarmee suggereer je vanzelf 'I' and 'you'.

,,A slow Pavane van Turnage is een briljant pianotrio, maar ook razend moeilijk om te spelen. De ritmiek ervan doet denken aan de gecompliceerde ritmische patronen bij Messiaen, dus dat betekent tellen, en nog eens tellen. Het boeiende is dat door het veroveren van nieuwe werken ken, ook je visie op het bekende repertoire verandert. Ineens zie je er meer in dan tevoren. Ik voel me soms net Columbus. Ontdekken geeft energie en, als de inspiratie toeslaat, vleugels. Het is belangrijk om dingen te doen die je echt interesseren, en om die dingen dan ook heel serieus te nemen. Dat geeft je een doel om voor te leven.''

Minifestival Beaux Arts Trio: 22 (o.a. Kurtág), 25 (Turnage) en 27/8 (bij het Radio Kamerorkest). Concertgebouw Amsterdam. Res: (020) 6718345.