Excuses Jaruzelski voor invasie Praag

Wojciech Jaruzelski, de Poolse generaal en partijleider die in december 1981 met geweld een eind maakte aan de opmars van de vrije vakbond Solidariteit, heeft voor het eerst excuses aangeboden voor het aandeel dat zijn land heeft gehad in het neerslaan van de `Praagse Lente' in 1968.

Legers van vier Warschaupact-landen onder leiding van de Sovjet-Unie maakten op 21 augustus 1968 een einde aan de hervormingen in Tsjechoslowakije. Jaruzelski was toen minister van Defensie van Polen. Hij zei gisteren in een vraaggesprek met de Tsjechische televisie dat de inval in het buurland ,,erg pijnlijk voor mij was''. Het was gisteren precies 37 jaar geleden dat de Warschaupact-legers Praag binnentrokken.

,,Als minister van Defensie zag ik destijds goede redenen voor de inval, maar nu, en natuurlijk al veel eerder, weet ik dat die beslissing incorrect, verkeerd en beschamend was. Ik bied daarvoor mijn oprechte excuses aan'', aldus de nu 81-jarige Jaruzelski.

De invasie in wat toen nog Tsjechoslowakije heette, maakte de hervormingen van de communistische partijleider Alexander Dubcek ongedaan. Die wilde in zijn land `communisme met een menselijk gezicht' introduceren, waarin ook ruimte zou zijn voor dissidente geluiden.

In eigen land greep Jaruzelski in december 1981 de macht. Als rechtvaardiging voerde hij aan dat die militaire coup het enige alternatief was. Anders had de Sovjet-Unie van Leonid Breznjev een eind gemaakt aan de door Solidariteit ontketende confrontatie met het bewind in Warschau die in de buurlanden als regelrecht gevaar voor het Poolse communisme en daarmee voor de cohesie van het Oostblok werd beschouwd.

Acht jaar later, in 1989, droeg Jaruzelski – inmiddels president – alsnog de macht over aan Lech Walensa. Veel Polen zien hem tot op de dag van vandaag als een halve, zo niet hele verrader. In zijn eigen herinneringen, die in 1992 verschenen en waarvan hij in 1996 de Duitse vertaling op de Frankfurter Buchmesse presenteerde, ziet Jaruzelski zichzelf als een mislukte en bovenal miskende hervormer tussen ,,hamer en aambeeld''. Zonder hem zou de machtsoverdracht aan Walesa en Solidariteit niet zo soepel zijn verlopen. ,,Polen was het proeflaboratorium voor de perestrojka'', zei hij bij die gelegenheid.