Bedreigende bagage

In de trein achtergelaten bagage gaat niet altijd rechtstreeks naar de afdeling gevonden voorwerpen, maar kan om veiligheidsredenen het hele treinverkeer lamleggen, zo bleek gisteren. De schade van de – naar achteraf bleek ongevaarlijke – vondst werd geleden door duizenden passagiers die strandden op hun reis naar, van of via het belangrijke treinknooppunt Utrecht. Ook elders moesten treinen worden stilgelegd omdat de verkeersleiding deels in het Utrechtse station huist en het kantoor aldaar moest verlaten. Een musical in een theater nabij het spoor werd na de pauze gestaakt omdat de zaal moest worden ontruimd. Het feit dat de voorzorgsmaatregelen zonder paniek werden uitgevoerd, doet nauwelijks af aan de grote gevolgen van de schijnbaar alledaagse nonchalance van een reiziger.

Het incident toont de grote kwetsbaarheid aan van het dichtbevolkte Nederland, waar permanent – ook op zondagavond – duizenden tot miljoenen mensen op reis zijn dan wel samenkomen. Gelukkig hebben zich geen ontruimingen of afgelastingen voorgedaan tijdens het drukbezochte maar streng beveiligde miljoenen-evenement Sail in Amsterdam.

Het is begrijpelijk dat de autoriteiten niet precies willen uitleggen wanneer achtergelaten bagage verdacht is en wanneer niet. Daar zijn moeilijk algemeen sluitende regels voor te geven. Het oordeel of achtergelaten bagage gevaarlijk is, moet altijd worden overgelaten aan het oordeel van vakmensen en die zullen daar onderling verschillend over denken. Als de overheid kenmerken van mogelijk gevaarlijke bagage gaat omschrijven, kunnen terroristen hun gevaarlijke pakket aanpassen om de controle te omzeilen of met een ongevaarlijk pakket maximale onrust zaaien. Twee weken geleden werd nog een klein deel van Schiphol ontruimd, omdat daar een in elkaar geknutselde `nepbom' was aangetroffen.

Toch kan de geheimzinnigheid rond een als bedreigend ervaren stuk bagage ook een uitvlucht bieden voor gemaakte fouten. Om paniek en onrust te voorkomen en om zoveel mogelijk medewerking van burgers te krijgen moet de overheid zo sneller en meer duidelijkheid verschaffen. Gaat het bijvoorbeeld om een tas of een pakje? De vraag is wie bij de beslissing tot het stilleggen van het treinverkeer is betrokken. Waarom kon de trein met het mogelijk gevaarlijke pakket niet naar een rustiger plek worden gereden?

Een passagier die zijn tas vergeet, kan moeilijk worden gestraft omdat er geen sprake is van schuld of opzet. Vergeetachtige mensen recidiveren vaak in het achterlaten van spullen. Voor de NS zijn gevonden voorwerpen routine. Wel kunnen de NS en andere publieke instellingen de passagiers door herhaalde mededelingen herinneren aan het meenemen van meegebrachte bagage. De terreurdreiging heeft de verantwoordelijkheid vergroot van mensen die zich vaak noodgedwongen in massa's moeten bewegen.