Skiën in de Sahara: jeep in plaats van skilift

Gerbert van der Aa heeft lekker geoefend in de Alpen en gaat nu naar Libië om van honderden meters hoge zandduinen af te skiën

In de ogen van Cheikh Kouwa verschijnt een blik van herkenning. Vijf jaar geleden was ik ook al in zijn restaurant-annex-skishop in de woestijn van Libië, maar dat hij me zich nog zou herinneren had ik niet verwacht. ,,Waarom heb je dit keer je vriendin niet meegebracht?'', vraagt Kouwa, gekleed in een blauw gewaad met gele borduursels. En dan herinnert hij zich ineens dat hij haar na ons vertrek een liefdesbrief stuurde. Van schaamte weet hij zich even geen houding te geven, helemaal als hij hoort dat we inmiddels twee kinderen hebben. ,,Sorry, sorry, duizend maal sorry'', zegt Kouwa, terwijl hij met zijn hoofd schudt, alsof hij niet kan begrijpen ooit zo dom te zijn geweest. ,,Ik hoop dat je me vergeeft.''

Kouwa is bedrijfsleider bij Winzrik Tourism Services in de oase Gabraoun, een van de belangrijkste toeristische trekpleisters van Libië. Gabraoun ziet eruit zoals een westerling zich een oase voorstelt. Een helblauw meer, met daar omheen palmbomen en zandduinen. Alleen Kouwa en een collega wonen in deze oase. Toch is het in Gabraoun nooit uitgestorven. Vrijwel dagelijks komen er toeristen langs, die met terreinauto's over de zandduinen zijn komen rijden. Ze nemen een bad in het meer, dat bijna net zo zout is als de Dode Zee, en eten en drinken wat. Daarna zijn ze meestal snel weer weg. Terug naar de bewoonde wereld, aan de asfaltweg, vijftig kilometer verderop. Van daaruit wordt ook al het eten en drinken aangevoerd, zodat de gasten niets tekortkomen.

RESTAURANT-SKISHOP

Ik ben naar Gabraoun gekomen om te skiën. Doordat de zandduinen hier extreem hoog zijn, tot enkele honderden meters, is dit een van de weinige plaatsen in de Sahara waar dat echt goed kan. ,,Zand glijdt niet zo goed als sneeuw'', weet Kouwa, ,,maar als de afdaling steil genoeg is, gaat het prima.'' Kouwa heeft de benodigde skispullen. Aan de muur van zijn restaurant, dat bestaat uit een lemen gebouw met daarnaast een rieten overkapping voor de schaduw, hangt een bord waarop hij ze met grote geschilderde letters te huur aanbiedt. Over de prijs valt te onderhandelen. Kouwa, een gastarbeider uit Mali, krijgt van zijn baas een karig loon. Maar daar staat tegenover dat hij de opbrengst van de skiverhuur zelf mag houden.

In het opslaghok, waarvan de ijzeren deur met een hangslot is afgesloten, staan de lange latten tegen de muur. Afdankers van het merk Rossignol. Twee paar skischoenen heeft Kouwa in de aanbieding: maat 41 en maat 44. Stokken zijn er ook. Het materiaal is in redelijke staat, de bindingen zijn afstelbaar en ook de schoenen lijken in orde. Kouwa, die de afgelopen vijf jaar onafgebroken in Gabraoun woonde, zonder ook maar een keer terug te keren naar Mali, vertelt dat hij de spullen cadeau heeft gekregen van een Franse toerist. Snowboards, ook prima te gebruiken op zandduinen, heeft hij helaas niet.

BLAUWE PLEKKEN

Toen ik vijf jaar geleden in Gabraoun was verhuurde Kouwa ook al skimateriaal. Maar omdat ik destijds nog nooit had geskied, durfde ik geen poging te wagen. Sindsdien ben ik een paar keer op wintersportvakantie in de Alpen geweest, waardoor ik het nu wel wil proberen. ,,Als je ervaring hebt in de sneeuw, is skiën over zand niet moeilijk'', beweert Kouwa. Maar zelf waagt hij zich er niet aan. ,,Van mij hoeft het niet meer'', zegt hij. ,,Ik heb het een keer geprobeerd en ben toen ongelofelijk hard op mijn gezicht gegaan. Dagenlang heb ik last gehad van blauwe plekken.''

Dat in Gabraoun geen skiliften zijn is een verwaarloosbaar probleem. In tegenstelling tot sneeuw kun je over zandduinen wel redelijk eenvoudig met een auto omhoog rijden. Dus stap ik op advies van Kouwa in een Toyota Landcruiser, om na een wilde tocht door het zand tien minuten later op een duin hoog boven Gabraoun te staan. Het uitzicht is prachtig, zover het oog kan kijken, zijn zandduinen te zien. In de diepte liggen het restaurant en het blauwe meer, waarin drie badgasten drijven. Zwemmen is door het hoge zoutgehalte niet mogelijk.

Zittend in het zand trek ik mijn skischoenen aan en bevestig de ski's. En dan is het grote moment daar, langzaam begin ik te glijden. Zoals Kouwa voorspelde gaat het stroever dan op sneeuw, maar op een gegeven moment bereik ik toch een behoorlijke snelheid. Door de stroefheid van het zand is het tamelijk moeilijk om te zigzaggen, dus dat doe ik maar niet. Tot teleurstelling van Cheikh Kouwa. ,,Echte skiërs zigzaggen'', zegt hij als ik even later weer beneden ben. Ik verontschuldig me door te zeggen dat ik uit Nederland kom, en daardoor bijna nooit in de gelegenheid ben om te skiën. Bovendien ben ik een beginner. Aan Kouwa's gezicht te zien, accepteert hij mijn excuus.

TOPSPORT

Ik besluit om te voet weer naar boven te klauteren. Dat blijkt een slecht plan. In de brandende zon is door het zand strompelen topsport, meerdere keren moet ik de beklimming onderbreken om op adem te komen. Uitgeput kom ik boven aan. In de schaduw van de auto, die nog steeds boven op het duin staat, ga ik even op de grond liggen om bij te komen. Het lijkt een goed plan om na de volgende afdaling toch maar weer gewoon met de Landcruiser omhoog te rijden.

Tegen het vallen van de avond ga ik terug naar het restaurant. De meeste toeristen zijn inmiddels vertrokken, zodat het werk van Kouwa er voor vandaag op zit. Uit het opslaghok heeft hij zijn gitaar gehaald, om Hotel California van The Eagles te spelen. Als ik vraag hoeveel ik moet betalen voor het huren van de skispullen, zegt hij dat het gratis was. ,,Als boetedoening voor de liefdesbrieven'', antwoordt hij met een schuldig gezicht. Maar bij het afscheid even later kan hij het niet nalaten toch nog even om een gunst te vragen. ,,Misschien kun je na terugkomst in Nederland een foto van je vriendin sturen'', zegt hij bloedserieus. ,,Daarmee zou je me echt heel gelukkig maken.''