Olieprijzen kunnen wel eens lang hoog blijven

Wat zal meer kracht blijken te hebben, een kartel of politieke onzekerheid? Het antwoord op die vraag zal waarschijnlijk bepalen of de huidige periode van hoge olieprijzen langer duurt dan de vorige.

In de jaren zeventig was het het OPEC-kartel dat de olieprijzen hoog hield. Iedereen wist dat er enorme hoeveelheden goedkope olie in de grond zaten, maar de exporteurs waren vastbesloten om die daar te laten zitten. Die strategie werkte vijf jaar lang goed, uitgesmeerd over een decennium en geholpen door een oorlog tussen twee grote producenten. Daarna duwde het aanbod van niet tot de OPEC behorende producenten de olieprijs een generatie lang omlaag.

Ditmaal is er geen sprake van een doelmatig optredend kartel. OPEC controleert nu een kleiner deel van de totale productie. Belangrijker nog is dat de regeringen van de meeste lidstaten te zeer worden afgeleid door binnenlandse politieke problemen om een internationale samenzwering te kunnen leiden. Maar het is nu juist die binnenlandse instabiliteit die de olieprijs op dit moment hoog houdt, aldus een rapport van zakenbank Goldman Sachs.

Om te beginnen is de Saoedi-Arabische regering kwetsbaar voor druk van anti-westerse krachten in het land. Dat heeft ertoe geleid dat het land veel meer geheimhouding is gaan betrachten ten aanzien van zijn olievoorraden. Daarom weet nu niemand meer hoeveel goedkope olie er nog over is op het Arabische schiereiland. Die onzekerheid zorgt ervoor dat niet-Arabische olieproducenten weinig zin hebben om te investeren in dure projecten, die het risico lopen te worden ondermijnd door een nieuw tijdperk van goedkope Arabische olie.

En het gaat niet alleen om Saoedi-Arabië. Neem Rusland, de op één na grootste olieproducent. Goldman Sachs wijst erop dat de Russische belastingen sinds 2003 scherp zijn gestegen. Onder het oude regime zouden boringen al winstgevend zijn bij een olieprijs van 20 dollar per vat. Nu moeten producenten kunnen rekenen op een prijs van 70 dollar per vat. Bijna elke grote potentiële producent kampt wel met een of ander soort politieke onzekerheid. Dat legt nu meer gewicht in de schaal dan een generatie geleden, omdat olieprojecten doorgaans veel groter zijn geworden en vaak meer technologische risico's met zich meebrengen. De potentiële verliezen door toedoen van een vijandige regering - ergens in de volgende generatie - zijn veel groter geworden.

Het oliekartel van de jaren zeventig ging net als de meeste kartels ten gronde aan dezelfde hebzucht waardoor het ontstaan was. De huidige chaotische mix van nationalisme en politieke onvoorspelbaarheid kan een veel duurzamer wissel op de productie trekken.

Onder redactie van Hugo Dixon.

Voor meer commentaar: zie www.breakingviews.com.

Vertaling Menno Grootveld.