ING Bank en de jacht op de miljoenen van Yukos

ING Bank is een van de westerse banken die miljoenen in de Russische oliegigant Yukos stopten. Hoe denkt ING die terug te vorderen?

Tien internationale banken pompten in september 2003 een miljard dollar (waarde nu 822 miljoen euro) in Yukos Oil Company. Tot het financieringsconsortium van het toen nog grootste olieconcern van Rusland behoorden gerenommeerde financiële instellingen als BNP Paribas en Société Generale uit Frankrijk, de New Yorkse Citibank, Deutsche Bank, KBC Bank uit België en ING Bank.

Een merkwaardig moment, want al in die tijd had de Russische overheid Yukos de oorlog verklaard, vanwege vermeende fraude, belastingontduiking en verduistering. De financieel directeur was al in de lente gearresteerd. Voorzitter en grootaandeelhouder Michael Chodorkovski verdween in oktober achter de tralies. Beiden werden onlangs tot negen jaar strafkamp veroordeeld.

Yukos is nu een schim van zijn oude zelf. Nadat het niet in staat was een vrij willekeurig opgelegde belastingclaim van 27,5 miljard dollar terug te betalen, ging in december haar grootste productie-eenheid Yuganskneftegaz op het veilblok. De koper, staatsoliebedrijf Rosneft, betaalde 9,3 miljard - veel geld, maar lang niet genoeg om de fiscale druk te verlichten.

Toen in januari bleek dat die aankoop door het kleine Rosneft voor tweederde was gefinancierd met Chinees geld, met als onderpand de olieproductie van Rosneft, eiste het bankenconsortium van ING hun lening op. Want hún lening had deels hetzelfde onderpand: de olie van Yuganskneftegaz.

Volgens de Russische zakenkrant Vedomosti hoorden de westerse banken in april dat Rosneft de oude schulden van Yukos niet zou voldoen. Die zijn na gedeeltelijke aflossing inmiddels gereduceerd tot ruim 473 miljoen dollar, exclusief rente. De banken, werd hen gezegd, konden er beter maar niet teveel op aandringen wilden ze zaken blijven doen in Rusland, en goede relaties met het Kremlin houden. ,,Ze adviseerden ons het geld maar bij Yukos te claimen'', aldus een anonieme bron tegenover Vedomosti. Dat gebeurde. Eind april legden de banken beslag op de aandelen van het in Nederland geregistreerde Yukos Finance. Hieronder hangen tal van (buitenlandse) dochtermaatschappijen van Yukos. De waarde van verschillende belangen, zo rekende advocaat Duco Oranje van de banken gisteren voor, zou rond 1 miljard dollar moeten bedragen. Maar volgens Oranje zijn deze waardevolle belangen inmiddels ,,afgeschermd van de crediteuren'', doordat Yukos de aandelen heeft gecertificeerd in een stichting.

Yukos zegt dit te hebben gedaan om de Russische fiscus op afstand te houden. De banken denken dat de beschermingswal de aandelen onverkoopbaar maakt. Om die reden proberen de banken nu bij de Nederlandse rechter af te dwingen dat de stichtingsconstructie wordt opgeheven en Yukos Finance in zijn geheel, tegen een zo hoog mogelijke prijs, wordt verkocht. Over de eerste stap daarvan - toegang krijgen tot de Amsterdamse Ondernemingskamer - doet de rechtbank op 29 september uitspraak.

Dat lijkt simpel, maar er is nog een hobbel op de weg. Michael Chodorkovski zit weliswaar opgesloten maar heeft via de op Cyprus gevestigde vennootschap Moravel Investment ltd. nog wel banden met het op de beurs genoteerde olieconcern. Deze vennootschap heeft óók een schuldvordering op Yukos, ter waarde van ruim 655 miljoen dollar, en is daarmee een belangrijke concurrerende schuldeiser van de ING Bank en consorten. Moravel wil de beschermingsstichting in stand houden, omdat ook zij niet geheel zonder reden bevreesd is voor de Russische autoriteiten. De advocaat van Moravel, Allard Huizing, hoopt er binnenkort informeel uit te komen. ,,Daar vroeg de rechter ook om.''

Komende woensdag is er in Parijs op uitnodiging van Yukos overleg tussen partijen. Of de banken zullen aanschuiven, kon hun advocaat Oranje gisteravond niet zeggen. Moravel-raadsman Huizing: ,,Ik hoop dat ze er bij zijn. We hebben immers hetzelfde belang.''

    • Philip de Witt Wijnen
    • Coen van Zwol