Euforisch op zoek naar houvast

Het geheim van de Wereldjongerendagen zit in de massaliteit. De massa geeft een kick. Maar bij de invulling van hun katholicisme kiezen de meeste bezoekers een individuele koers.

Jonge gelovigen in nood kunnen terecht in de hallen zes, zeven en acht van het Keulse congrescentrum. Aan kleine formicatafeltjes zitten tientallen priesters klaar om de biecht af te nemen. Gerangschikt naar nationaliteit. ,,Laat je verzoenen'', verkondigen gele letters op paarse doeken. Het loopt niet storm, maar de geestelijken zijn permanent in gesprek.

Ze zitten op decente afstand van elkaar, maar zijn voor iedereen zichtbaar. Geen biechtstoel met gordijntje. Vaak komt het ook niet tot een biecht in strikte zin, zegt Winfried Runge, een priester uit het Oost-Duitse Maagdenburg. ,,Jongeren zoeken het gesprek over persoonlijke problemen.'' Ze komen voor advies, niet voor absolutie.

De meeste gesprekken aan Runge's tafeltje gaan over relatieproblemen. ,,Ze zoeken steun in hun relatie met God en ze worstelen vaak met persoonlijke verhoudingen, met de pijn van verloren liefdes.''

Van de honderdduizenden jongeren die dezer dagen in de domstad Keulen biddend en zingend langs de oevers van Rijn trekken gaat slechts een fractie bij Runge en zijn collega's langs. Problemen voeren niet de boventoon. De meerderheid loopt opgewekt van het ene evenement naar het andere. Van openluchtmis naar muziekfestival. Vanavond komen ze met honderdduizenden samen voor een wake met de nieuwe paus, morgenochtend leidt deze Benedictus XVI op het Marienfeld de eucharistieviering.

De jonge pelgrims zijn blijmoedige gasten die in volle teugen genieten van hun feest. ,,Dit is veel beter dan een voetbalwedstrijd'', zegt een Ier. Conflicten doen zich vrijwel niet voor. Ook niet als honderden jongeren als sardientjes urenlang in een hete tent voor een veiligheidssluis moeten wachten en de politie langzaam zenuwachtig wordt. ,,Nice to meet you'', zegt een kleine Mexicaan die plotseling onder een oksel van de verslaggever opduikt. Zoveel verdraagzaamheid, het is bijna suspect.

De massa is het geheim van de Wereldjongerendagen. De massa maakt indruk, de massa geeft een kick. ,,Het is fascinerend om te zien hoeveel kracht er in de wereld bestaat, in ieder individu. Een kracht die alleen maar van God komt'', zegt de Ier Enda Casserloy (30).

,,Het is verpletterend. Zo veel mensen uit zo veel landen. Allemaal met dezelfde interesses'', zegt de Duitse Bernadette Glöcker (19) uit Baden-Württemberg. De openingsmanifestatie in een stadion zal ze nooit meer vergeten. ,,Je komt binnen en je wordt opgetild. Al die mensen, de muziek, dat geeft je een enorme steun in de rug.'' Glöcker maakt deel uit van een wereldgemeenschap met 1 miljard leden. Thuis in haar Zuid-Duitse dorpje staat ze daar niet dagelijks bij stil. In Keulen is gebalde kracht voelbaar.

De euforie over elkaar en de gemeenschapszin die aan de Rijn uitbundig wordt gevierd, laat onverlet dat de jongeren een uitgesproken individuele koers kiezen in hun invulling van het katholicisme. ,,De jongeren zoeken op de eerste plaats houvast voor hun eigen leven'', zegt Runge aan de biechttafel.

Runge: ,,De huidige generatie katholieke jongeren is a-politiek. Het zijn geen revolutionairen die de katholieke kerk van binnen uit willen veranderen. Ze zijn tot de conclusie gekomen dat de protestgeneratie van de jaren zestig en zeventig niet het grote geluk heeft gebracht. Ze zoeken een eigen, individuelere weg.''

Toch is het katholicisme óók politiek. Het Vaticaan is pleitbezorger van een strikt program, dat bewaakt wordt door een man die zestig jaar ouder is dan de jongeren in Keulen en die de reputatie heeft een scherpslijper in de geloofsleer te zijn. Geen seks voor het huwelijk, geen condooms, geen vrouwelijke priesters, geen homohuwelijk, tegen abortus, tegen euthanasie, tegen reageerbuisbevruchting, en voorzichtig met de oecumene en de bevrijdingstheologie.

Veel jongeren staan achter die koers. Het katholicisme is geen supermarkt, zeggen ze, waar je naar believen je wagentje vult en de lever laat liggen. Ze zien eenvoudig geen noodzaak voor activisme. Barbara Schick (17), die samen met Glöcker in Keulen is, ziet bijvoorbeeld helemaal niets in vrouwelijke priesters, ook al was ze zelf jaren misdienaar.

Wie niet op de lijn van Rome zit heeft twee opties. Een kleine minderheid voert actie, in de stijl van de jaren zeventig. Eén jongerenorganisatie deelde voor de Dom condooms uit. Anderen kijken langs de officiële leer, gaan desnoods winkelen als niemand oplet. Het gezag weet dat. ,,De meisjes die voor de St.Pieter de paus toejuichen hebben de pil op zak'', zei kardinaal Karl Lehmann, hoofd van Duitse Bisschopsconferentie, eens.

Glöcker vindt haar kerk veel te conservatief. ,,De kerk is echt broodnodig toe aan hervorming, aan modernisering.'' Maar dat is nog lang geen reden om de kerk vaarwel te zeggen, laat staan het geloof overboord te gooien. ,,Ik kan politiek en geloof goed scheiden.'' Een leven zonder geloof bestaat immers niet, zegt ze. ,,Als mensen zeggen dat ze niet geloven, geloof ik dat niet. Iedereen heeft in het leven iets waaraan hij zich vastklampt, iets waar hij op moeilijke momenten steun bij vindt.''

De heikele theologische twistpunten spelen op de katholieke jamboree slechts een marginale rol. Veel jongeren volgen in de omgang met het katholicisme een eenvoudig adagium: Zijn boodschap gaat boven alles. Zo ontstaat ook ruimte voor eventuele meningsverschillen met Zijn institutie. De aanwezigheid van de nieuwe paus is voor iedereen een hoogtepunt. En afgaande op zijn bejubelde intocht zijn de jongeren bereid ook in Benedictus XVI hun ster te zien, ook al verwijzen ze nog vaak naar zijn voorganger, de populaire Pool Johannes Paulus II.

Maar de Wereldjongerendagen hebben voor velen meer te bieden dan de paus. ,,Ik ben hier vooral uit dankbaarheid'', zegt de Ier Casserloy. ,,Ik ben ervan overtuigd dat God steeds opnieuw mensen op mijn pad brengt die me verder helpen. Dat gebeurt hier ook. Je ontmoet mensen in het leven altijd met een reden.''

    • Michel Kerres