`De Israëliërs gaan weg. Niet te geloven'

Palestijnse groepen eisen hun aandeel op in de `zege' op Israël, de bijna afgeronde ontruiming van de Gazastrook. De burgers zijn blij én vrezen tegelijk de onzekere toekomst.

Gemaskerde strijders van het Palestijnse Volksbevrijdingsfront PFLP vuren met kalasjnikov-geweren in de lucht, terwijl hun konvooi door het centrum van Gaza-stad trekt. De open voertuigen zijn versierd met Palestijnse en rode vlaggen, de kleur van de marxistische groep. Op een van de voertuigen is een mortier gemonteerd, eromheen staan nors kijkende jonge mannen in camouflagepakken. De seculiere nationalisten eisen hun aandeel op in de ,,Palestijnse overwinning in Gaza'', zoals hier de bijna afgeronde Israëlische ontruiming van de Gazastrook heet.

Maar er is sterke competitie, vooral vanuit moslimextremistische hoek. Islamitische Jihad hield woensdag een `vlootschouw'. Affiches geven de positie van Hamas met één woord aan: Sanwasal, wij gaan door (met de gewapende strijd).

Toch is het tot dusverre aan Palestijnse kant opvallend rustig gebleven. Nergens in de Gazastrook kwam het tot gewelddadige Palestijns-Israëlische confrontaties en gevreesde chaotische toestanden – een massale bestorming van de nederzettingen door Palestijnen of raketaanvallen die de terugtrekking in het gedrang konden brengen – bleven uit. De extremisten wilden de ontruiming van de nederzettingen niet in gevaar brengen. Daarnaast was de woordvoerder van het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken gisteren vol lof over de Palestijnse veiligheidsdiensten.

De Palestijnse Autoriteit had voor de Israëlische terugtrekking een plan uitgewerkt om ongeregeldheden te voorkomen en de overdracht ordelijk te laten verlopen. Naast de massale inzet van de veiligheidsdiensten is er goede coördinatie en zijn er duidelijke afspraken gemaakt met alle Palestijnse organisaties, inclusief met Hamas en Jihad, en met de Israëlische overheid. ,,De Palestijnse ordediensten moeten voorkomen dat de ontruimingsoperatie verstoord wordt'', aldus de woordvoerder van het Palestijnse ministerie van Binnenlandse Zaken, Tawfiq Abu Khoussa. ,,Dat is tot nog toe een onververdeeld succes.''

,,Maar zodra de ontruiming een feit is, zodra de kolonisten weg zijn en de gebouwen gesloopt, moet er ook een ordelijke overdracht komen. We hebben een akkoord met alle Palestijnse facties dat de

Palestijnse Autoriteit als eerste de verlaten nederzettingen zal betreden, in naam van heel het Palestijnse volk. De Palestijnen hebben allemaal samen gedurende 38 jaar verzet gepleegd, en er is dus niet één partij of groep die nu de overwinning kan opeisen.''

Israël licht de Palestijnse autoriteiten niet op voorhand in over zijn plannen, geeft hij toe. ,,Maar wij zijn op alle eventualiteiten voorbereid. Ook op chaotische scenes en verrassende wendingen. Het kan best dat de Israëliërs zich plotseling terugtrekken zonder ons vooraf te waarschuwen. Maar ook in dat geval houden wij hier alles onder controle.''

Of dat zo is, is zeer de vraag. Volgens Ric Curnow, de woordvoerder van de Strategic Assessment Initiative, de SAI, zijn de Palestijnse autoriteiten niet in staat als het echt gaat spannen de openbare orde te verzekeren. De SAI is een internationaal team van veiligheidsexperts dat een rapport heeft opgesteld over de Palestijnse veiligheidsdiensten. ,,Deze hebben daartoe noch de middelen, noch het nodige professionalisme'', zegt Curnow. ,,Dus als gewapende Hamasaanhangers een nederzetting zouden bezetten alvorens de PA de toestand daar onder controle heeft, kan de zaak aardig uit de hand lopen. We krijgen dan vuurgevechten, burgeroorlogscènes, voor het oog van de tv-camera's.''

Aan de andere kant willen de meeste Palestijnen de wet gerespecteerd zien. ,,Ze zijn de chaos en de anarchie zat'', zegt Curnow. ,,De militante organisaties zoals Hamas en Jihad beseffen dat. Voorlopig werken zij goed mee met president Abbas. Maar ze hebben wel hun eigen agenda.''

In de kleine nederzetting Kfar Darom, aan de zuidelijke rand van de Palestijnse stad Deir al-Ballah, patrouilleert een Israëlische Merkava-tank langs de omheining. De kleine, geïsoleerde nederzetting, bolwerk van radicale kolonisten, was in het verleden vaak het mikpunt van Palestijnse aanvallen en lijkt van buiten dan ook meer op een vooruitgeschoven militaire vesting.

Buiten Kfar Darom staat Youssef Ismail Bashir (46). ,,Ze gaan weg. Niet te geloven. Wij zijn heel gelukkig'', zegt hij. Bashir, vader van zeven kinderen en in Israël werkzaam als chauffeur, woont vlakbij de omheining van Kfar Darom. ,,We hebben nu geen last meer van hun provocaties en geweerschoten. We hebben veel geleden, vooral als er raketten werden afgevuurd op de nederzetting. De Israëlische soldaten vielen steeds onze huizen binnen.''

Noha Zreit vertolkt de tweeslachtigheid bij de Palestijnen over wat er nu komen gaat. Zreit, die de islamitische hoofddoek draagt, is moeder van vijf kinderen en werkt bij het ministerie van Onderwijs. Ahmed, haar oudste zoon, is 21 en studeert voor ingenieur aan de Islamitische Universiteit in Gazastad. ,,Ieder stukje land dat wij terugkrijgen is een overwinning. Maar het is niet duidelijk wat er komen gaat. Krijgen we nu meer politieke stabiliteit of juist meer onrust? Komt er een Palestijnse staat? Ik weet dat Ahmed volgend jaar zijn diploma haalt, maar wat dan? Voorlopig is het enige voordeel dat Ahmed niet meer te voet de 30 kilometer naar Gaza zal moeten lopen telkens als de Israëlische soldaten weer eens de weg afsluiten.''

,,We hebben hier thuis al zo vaak over gepraat'', vertelt ze. ,,Mijn zoon is blij omdat hij nu vlot naar de universiteit zal kunnen gaan, maar tegelijk heel pessimistisch over de toekomst. We kunnen ons straks vrij bewegen, ja, maar daar blijft het bij, in het getto van Gaza. En toch zijn we vandaag allemaal blij.''

    • Wilfried Bossier