Autoritair

Zoet na zuur. Onder dit motto is het kabinet-Balkenende bezig na de magere jaren ook enkele leuke dingen voor de mensen te bedenken. Er is echter een uitzondering, de sector van Justitie en Binnenlandse Zaken. Met name minister Donner van Justitie en terrorismebestrijding (CDA) blijft doorgaan met wetsvoorstellen die een autoritaire geest ademen. Typerend is zijn voorstel tot strafbaarstelling van ,,apologie'', het verheerlijken of goedpraten van terrorisme of ander ernstig geweld. Donner beargumenteert deze strafbepaling, die diep ingrijpt in de vrijheid van meningsuiting, met de noodzaak van ,,zelfreiniging'' in de samenleving. Deze term stamt uit het Duitse strafrecht uit de periode voorafgaand aan de Tweede Wereldoorlog. Geen goed voorbeeld voor de normen en waarden die het kabinet in zijn vaandel voert en waarvan wij het bij de bestrijding van extremisme ook moeten hebben.

Minister Remkes (Binnenlandse zaken, VVD) werkt aan bestuurlijke verboden voor verdachte burgers om zich in bepaalde gebieden of in de omgeving van bepaalde personen op te houden plus een meldingsplicht op het politiebureau. De Raad voor de rechtspraak protesteert tegen de ,,vage criteria en open normen'' in dit voorstel. Een elementaire controle door de rechter is vrijwel ondoenlijk, daar de verboden vaak zullen berusten op AIVD-informatie. Medewerkers van de inlichtingendienst krijgen structureel geen toestemming om te getuigen in bestuursrechtelijke procedures.

Via de binnenlijn zou de Raad voor de rechtspraak te kennen zijn gegeven dat het maar gaat om een handjevol verboden per jaar. Dat maakt het niet beter. Zo'n wet komt in de buurt van wat in de Angelsaksische traditie bekend staat als een Bill of attainder: een ongeldige wet omdat die zich toespitst op zo'n klein groepje dat hij neerkomt op een straf zonder behoorlijke vorm van proces.

Donner en Remkes bevinden zich inmiddels in het gezelschap van de Britse premier Tony Blair. Hij kondigde, voordat hij met vakantie ging, een dozijn draconische maatregelen aan met de gevleugelde woorden ,,laat niemand er aan twijfelen, de spelregels veranderen''. En dat in een land dat als gevolg van het IRA-terrorisme reeds beschikt over een uitgebreide antiterreurwetgeving. Blair wil met name af van het etiket van `Londonistan', de traditie van openheid jegens dissidenten van elders.

Dit probleem want dat is het speelt ook in Nederland. Maar er moet steeds een verschil worden gemaakt tussen een kwalijk gedachtegoed en strafbare opruiïng. Al was het alleen omdat de principes van de rechtsstaat hand in hand gaan met de noodzaak delen van de bevolking niet onnodig in het harnas te jagen. Zie de prangende discussie in Groot-Brittannië.