Vrijmoedige politica

De vroegere minister voor Noord-Ierland Marjorie `Mo' Mowlam, een van de populairste politici van de Labour Party wegens haar directe en onbevangen optreden, is vanmorgen op 55-jarige leeftijd overleden.

Ze was al enkele weken bewusteloos na een val op haar hoofd. Mowlam, die al jaren kampte met de nasleep van een operatie aan een hersentumor, had vooraf aangegeven dat ze niet lange tijd kunstmatig in leven wilde worden gehouden. Drie dagen geleden was de apparatuur uitgeschakeld, die haar leven rekte.

Mowlams tijd als minister in Noord-Ierland duurde maar twee jaar. Toch wordt de periode beschouwd als een belangrijke fase op weg naar vrede in Noord-Ierland. Na haar aantreden in 1997, net bekomen van haar hersenoperatie, leidde zij de onderhandelingen tussen de katholieken en de protestanten, die uitmondden in het zogeheten Goede Vrijdag-akkoord van april 1998. Mowlam deed dat met grote inzet. Zo deinsde ze er ondanks politieke risico's niet voor terug persoonlijk de Maze-gevangenis te bezoeken, waar veel prominente leden van de IRA gevangen zaten. Daar praatte ze net zo lang op hen in tot ze instemden met het akkoord. Haar inspanningen werden datzelfde najaar beloond met een staande ovatie op het congres van Labour.

Met haar informele optreden baarde ze vaak opzien. Bij overleg verwijderde ze soms de pruik die ze droeg omdat ze door chemotherapie haar haar had verloren. Ze sprak Martin McGuinness, de harde onderhandelaar van Sinn Féin, de politieke arm van de IRA, aan met babe, terwijl ze de dominee Ian Paisley naar verluidt op zeker moment adviseerde to fuck off.

Uiteindelijk leidde het akkoord niet tot vrede, volgens de meeste waarnemers omdat de IRA de afspraken over ontwapening niet nakwam. Mowlams politieke aanzien had onder die terugslag te lijden en in 1999 verving premier Tony Blair haar door zijn vertrouweling Peter Mandelson.

In 2001 stelde ze zich niet herkiesbaar voor het Noord-Engelse district Redcar, ook omdat ze zich niet kon vinden in de tamelijk autoritaire wijze waarop Blair de regering leidde.

Mowlam werd in 1949 geboren als dochter van een postbeambte. Na haar studie in Engeland promoveerde ze aan de universiteit van Iowa in de Verenigde Staten op een politicologisch onderwerp. Tot 1987, toen ze voor het eerst in Redcar voor Labour werd verkozen, bleef ze werkzaam bij verscheidene universiteiten.

Met haar vrije optreden, ook in haar liefdesleven, groeide ze in de ogen van velen uit tot een symbool van de geëmancipeerde vrouw in de politiek. Ook de open wijze waarop ze met haar fysieke problemen omging droeg daar toe bij.