Teakhout verdringt plastic in de tuin

Hartman, de producent van de bekende witte plastic tuinstoel, staat op het punt van omvallen. Nieuwe tuinmode, slechte zomers en hoge grondstofprijzen spelen het bedrijf parten. Productie in China en Indonesië mocht niet baten.

Normaal gesproken is augustus de maand dat Frans Haafkens in China en Indonesië houten en aluminium tuinmeubelen voor het nieuwe zomerseizoen bestelt. Maar dit jaar heeft de algemeen directeur van Hartman Tuinmeubelen in Enschede andere dingen aan zijn hoofd. De verliezen van 's lands grootste tuinmeubelfabrikant zijn dermate hoog opgelopen dat Haafkens gisteren bij de rechtbank in Almelo uitstel van betaling heeft moeten aanvragen.

Jaren ging het de onderneming voor de wind. Heel Nederland leek op de witte (en later ook groene) kunststof tuinstoelen van Hartman te willen zitten. Het bedrijf, dat in 1968 werd opgericht door F. Hartman en toen onder de naam Bemico voornamelijk inklapbare campingstoelen en -bedden van stalen buizen maakte, breidde jaar na jaar uit.

Door de toenemende vraag naar weerbestendige tuinmeubelen werd in 1982 de beroemde kunststof stoel geïntroduceerd en een jaar later veranderde het bedrijf zijn naam in Hartman. De kunststof stoel werd zo populair dat er in Enschede een kunststofspuitgietfabriek werd gebouwd om aan de vraag te kunnen voldoen. De fabriek moest verscheidene malen worden uitgebreid en vijf jaar geleden nog opende burgemeester Mans een nieuw, groter distributiecentrum.

Maar de mode veranderde en de kunststof stoel kreeg steeds meer concurrentie van houten, rieten en aluminium meubelen, die de tuin een sjieker aanzien gaven dan al dat plastic. ,,Vier tot vijf jaar geleden haalden we bijna onze volledige winst nog uit kunststof meubelen'', zegt Haafkens. ,,Nu bestaat nog slechts een derde van onze handel uit kunststof en twee derde uit houten en aluminium tuinmeubelen die we laten maken in Indonesië en China.''

Intussen zat Hartman in Enschede nog wel met een omvangrijk productieapparaat voor kunststof meubelen die steeds minder in trek waren. ,,De verkoop van kunststof producten is veel sneller afgegleden dan we hadden verwacht. Maar de kosten van onze kunststoffabriek bleven zwaar op het budget drukken'', aldus Haafkens, die in 2002 aantrad.

Maar er ging meer mis. De overnames die Hartman in het buitenland deed – zoals de Duitse fabrikant van houten en aluminium tuinmeubelen Mesch en K&P Kriechbaum, een Oostenrijkse producent van (reclame)parasols en textiel voor tuinmeubelen – bleken niet allemaal even succesvol.

Ook de vestiging in Argentinië was door de financiële crisis daar, enkele jaren geleden, ,,een blok aan het been'', zoals Haafkens het uitdrukt. ,,Toen ik drie jaar geleden in de directie kwam, moest er nogal wat gereorganiseerd worden'', vertelt hij. ,,En dat heeft veel geld gekost. Onze toch al niet meer zo sterke positie werd daardoor nog zwakker.''

Twee slechte zomers na elkaar, de slechte economische situatie en de dure olie (de belangrijkste grondstof van kunststof) deden de rest. ,,Kunststof meubels zijn vaak impulsaankopen omdat ze goedkoop zijn. De verkoop daarvan heeft dus extra te lijden onder het slechte weer. Daar komt bij dat de concurrentie groot is, wat de prijzen onder druk zet.''

Hartman heeft nog wel een poging gedaan om over te schakelen op andere kunststofproducten om de fabriek in Twente rendabel open te kunnen houden. Haafkens: ,,We hebben bijvoorbeeld de kuipstoeltjes voor het Olympisch stadion in Athene gemaakt en halffabrikaten voor de auto-industrie. Dat gaf weliswaar extra omzet, maar niet snel genoeg. We hebben ook gesproken met potentiële partners, maar door de huidige situatie hadden we niet voldoende tijd om die besprekingen af te ronden.''

De bank heeft de kredietverlening inmiddels stopgezet en de 170 Nederlandse werknemers zitten thuis.

Volgens Haafkens hebben zich al diverse partijen gemeld die Hartman willen voortzetten. Of hij zelf ook gegadigde is, wil Haafkens niet zeggen. ,,Ik doe er nu alles aan om een doorstart met zoveel mogelijk werknemers te realiseren. Begin september is er in Keulen een grote jaarbeurs voor sport-, camping- en tuinartikelen. Daar moet het nieuwe Hartman gewoon staan.''