Kom niet te dichtbij

Sophie Applebaum sappelt. Dat is, kort samengevat, de inhoud van Melissa Banks tweede roman The Wonder Spot. Net als in Banks debuut, The Girls' Guide to Hunting and Fishing, volgen we in een serie verhalen dezelfde hoofdpersoon, vanaf haar veertiende tot een eind in de veertig.

Sophie Applebaum sappelt dus. Zij wil niet naar Hebreeuwse les, maar ze moet toch. Haar kamergenote op haar matige College is veel glamoureuzer dan zij. Het kost haar na haar vertrek naar New York zelfs moeite een typecursus af te maken, laat staan dat zij in de reclame of de uitgeverij een betere baan weet te vinden dan die als schrijfster van junk-mail, of proeflezeres van rotzooi-manuscripten. Het lukt haar ook niet een appartement te vinden, zodat zij als permanent vijfde-wiel-aan-de-wagen haar broers, haar grootmoeder of een vriendin tot last moet zijn. Vijfde wiel aan de wagen dat is trouwens het gevoel dat zij permanent heeft, of zij nu weer iemand op zijn dak valt of niet.

De mannen in haar leven laten Sophie zitten, of ze zijn onbereikbaar of saai. Neem Josh, die dichter is, en depressief, en altijd een downer in petto heeft als Sophie 's avonds laat langskomt: `You smell like a bar, he said. I thought: you smell like a library. But I wanted to have sex right then, so I said: You smell like a poem.'

Net als Sophie Applebaum beleefde Melissa Bank een korte, onsuccesvolle carrière in de reclame. Geen wonder, denk je achteraf, dat ze als schrijfster slaagt waar ze als copywriter faalde; ze heeft een scherp oog voor de kloof tussen ideaal en praktijk. In plaats van ons het ideaal te verkopen, verkoopt ze ons het falen – haar beste oneliners reserveert ze voor de ironie waarmee haar hoofdpersonen hun mislukkingen onder ogen zien. Voor Sophie Applebaum is het leven een aaneenschakeling van kleine vernederingen, pijnlijke situaties en gemiste kansen. Des te geestiger zijn de regels waarin ze zijn vervat. `Naast hem zat een meisje dat zo dun was, dat ze zichzelf had kunnen faxen'. `Ik herinnerde mezelf eraan dat dit Josh was. Ik moest me zijn persoonlijkheid niet persoonlijk aantrekken.'

Meisjes van dertig die van de ene relatie in de andere rollen en op hun werk voortdurend flaters slaan: sinds Helen Fieldings Bridget Jones weten we dat er in stoetelende vrouwen brood zit. Maar hoezeer Sophie en Jane ook passen in The girls guide, in de categorie stuntel-met-zelfspot, het is duidelijk dat het Melissa Bank om méér gaat dan enkel vermaak en herkenbaarheid. Bij haar zit de humor in de taal, vooral in haar sterke dialogen – niet in ongeloofwaardige, hilarische situaties.

Verreweg het beste hoofdstuk is `Dena Blumenthal + Bobby Orr Forrever'. Tijdens een met drank overgoten weekend loopt de relatie tussen Sophie en haar jeugdvriendin Dena stuk op de verzwegen rivaliteit om de onaantastbare (en zo op het oog trouwens ook behoorlijk onuitstaanbare) Matthew. Erg veel in dit verhaal blijft ongezegd, maar alles komt feilloos over: hoe intensief een jeugdvriendschap kan zijn, zo intensief als een huwelijk. Hoe van zo'n jeugdvriendschap na een interval van jaren veel minder over blijkt dan beiden willen weten. Maar hoe het verbreken van zo'n vriendschap toch minstens zoveel pijn doet als een verse echtscheiding.

Helaas bezit lang niet alles in The Wonder Spot, hoe trefzeker ook, zoveel diepgang. Te vaak kiest Melissa Bank voor de makkelijke oplossing en verleent zij Sophie's geestige observaties voorrang boven ingewikkelder opties. Van het personage van de duistere veertienjarige Margie Muchnick, bijvoorbeeld, die de Hebreeuwse lessen volgt door op de wc te roken en haar ongenoegen te vibreren, krijg je alleen maar een aanzet. De dood van Sophie's vader blijft geheel buiten beeld. En hoezeer Sophie ook heeft gestunteld, Bank kan het niet laten haar een onvervalst happy ending à la Bridget Jones te verschaffen. Zonder noemenswaardige reden klopt in het laatste verhaal opeens alles: passend vriendje, passend werk, fantastisch avondje uit.

Naarmate Sophie verder door het leven struikelt, begint op te vallen dat zij niet de enige is met bindingsangst. Melissa Bank heeft er ook last van. Ze houdt de betrekkingen met haar personages liefst losjes, aan de oppervlakte. Als het écht pijn gaat doen, geeft ze niet thuis.

Melissa Bank: The Wonder Spot. Viking, 324 blz. €19,90.

Vertaald door Gerda Baardman en Tjadine Stheeman als Wonderland, Cargo, 335 blz. €18,50