Kolonisten rouwen, Sharon heeft gewonnen

Leger en politie in Israël willen vanavond voor het begin van de sabbat alle nederzettingen in de Gazastrook, op de geïsoleerde nederzetting Netzarim bij Gaza-Stad na, ontruimd hebben. De balans wordt opgemaakt.

,,We huilen drie dagen, we rouwen vier dagen en na deze zeven dagen pakken wij geleidelijk aan de draad van ons leven weer op'', zegt rabbijn Yigal Kaminetzky, een rijzige, donkere vijftiger, als hij naar het kolkende spektakel van duizenden soldaten en agenten in en rond zijn synagoge kijkt.

Vanaf het binnenplein van het `Beit Knesset' in Neve Dekalim zijn in de verte twee groene vlekken zichtbaar, de vlaggen van Hamas in Palestijns Khan Yunis, die straks ook hier zullen wapperen. Een detail in het pandemonium van duwende, trekkende en elkaar commanderende officieren, geschreeuw en gescheld, maar wel een voorbode van het toekomstige landschap, niet alleen fysiek maar vooral ook in politiek opzicht.

De rabbijn met drie mobiele telefoons aan zijn broekriem stond daar midden tussen: waardig met verstilde pijn in zijn ogen en duidelijk diep geschokt. ,,Wij, de niet-geüniformeerde soldaten van Israël, hebben deze strijd verloren. Maar dit is een test, hier schuilt een bedoeling achter die wij nog niet hebben kunnen doorgronden. We hebben ergens gefaald. Dit is een beproeving waarop wij moeten reageren. Maar hoe?'', antwoordde hij eerder op de dag op de vraag of het geloof van de bewoners van Gush Katif, het nederzettingenblok in zijn laatste uren, niet is gaan wankelen.

Als de religieuze zionisten hebben gefaald, heeft premier Sharon de politieke, diplomatieke en militaire gok die hij in december 2003 nam, gewonnen. Al zijn prognoses over het uitblijven van een burgeroorlog, de groeiende internationale steun, de acceptatie door de Palestijnen zijn uitgekomen. Typisch Sharon: altijd vermetel, nooit risico's mijdend, altijd felgekritiseerd en nu, misschien wel voor het eerst in zijn leven als krijgsheer/politicus internationaal gewaardeerd.

Aanvankelijk onderschatte hij de tegenstand van de kolonisten, want hij kwam in aanvaring met een bevlogen, zeer gemotiveerd segment van Israël, een groep die door rabbijnen als Kaminetsky zijn opgevoed met de idee dat zij elite-joden zijn. De vraag is nu welke politieke en diplomatieke vervolgstappen ondernomen zullen worden en of Israël snel zal herstellen van het drama. Aangenomen wordt van wel, want de binding met Gaza is minder hecht dan de binding met Judea en Samaria, de bezette Westelijke Jordaanoever.

Voor rabbijn Kaminetzky, die een van de belangrijkste religieuze leiders was in de nederzetting Gush Katif, staat vast dat de religieuze beweging in Israël diep moet nadenken over de vraag welke fouten er zijn gemaakt.

Hoe is het mogelijk dat Sharon niet was tegen te houden?

,,Er zijn mensen die zeggen dat wij de kloof tussen het blok van de getrouwen en seculier Israël te groot hebben laten worden'', zegt rabbijn Kaminetzky. ,,We zullen meer moeten doen om doorsnee Israël vertrouwd te maken met onze joodse erfenis. De meeste Israëliërs hebben maar een kort historisch geheugen, terwijl onze erfenis al drieduizend jaar oud is. Wij moeten Israël leren de band met God en zijn boodschap te herstellen.''

Waarom? Dat is toch ieders persoonlijke keus? ,,U vergist zich'', zegt Kaminetzky. ,,We hebben een opdracht die is vastgelegd in de bijbel. Als het mogelijk is joden en nog wel een elite-groep als de bewoners van Gush Katif te verdrijven uit Gaza, dan is het ook mogelijk joden te verdrijven uit Jeruzalem en Judea en Samaria. We moeten met alles wat wij hebben voorkomen dat wij ook uit Judea en Samaria verdreven worden en daarom moet het joodse volk in Israël niet verdeeld raken maar een eenheid vormen. Wij moeten uit ons isolement komen.''

Daarom school er in alle ophef op en rondom de synagoge van Dekalim naast echt verdriet ook theatraal effectbejag. Dat werd zichtbaar toen baardige jongens pas begonnen te krijsen toen zij de Israëlische televisiecamera's zagen en toen sommige meisjes en vrouwen pas in tranen uitbarstten op het moment dat zij naar buiten kwamen. Hoe manifester de pijn, hoe groter het drama, hoe moeilijker het moet worden voor ,,de elites van dit land, die ver af staan van de bevolking'' (Neve Dekalim-rabbijn Löwenthal) om de nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever te ontmantelen.

De vrees voor een ,,hiknatkuth'' (afsnijding) in `Judea en Samaria' is zeker niet uit de lucht gegrepen. De tientallen zogeheten buitenposten van caravans, containers en zendmasten staan op de lijst ontruimd te worden.

En uit de voortvarende uitvoering van het ontruimingsplan in de Gazastrook zullen de Verenigde Staten, de Europese Unie, de VN en vooral de Palestijnen en de Arabische wereld concluderen dat het na al die jaren toch mogelijk is nederzettingen te ontruimen. Een Palestijnse staat kan immers niet op een levensvatbaar, territoriaal aaneengesloten gebied gevestigd worden als het huidige stelsel van nederzettingen, wegen en afzettingen wordt gecontinueerd.

De beelden uit Neve Dekalim hebben miljoenen Israëliërs diep geroerd, net als geharde politiemannen als Ygal Reuven, een crime scene investigator in Tel Aviv, die de afgelopen vijf jaar iedere geëxplodeerde bus in Tel Aviv als een van de eersten betrad. ,,Je raakt daar aan gewend, maar als een meisje van drie je aan je broek trekt en vraagt ,,lama, lama?'', waarom, waarom?, dan word je even heel erg stil. Ik ben in een hoekje gaan huilen.''

Maar emoties zijn vergankelijk en in dit deel van het Midden-Oosten volgen ingrijpende gebeurtenissen elkaar snel op. Als de herinneringen aan ,,de bittere dag dat de joden Gaza opgaven'' (Shlomo Wosselinsky, een religieuze internetactivist) zijn verbleekt, zal het opheffen van een deel van de nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever aan de orde komen. Israëls leidende demografen die voorspellen dat over 15 jaar de Arabieren in de meerderheid zijn, hebben deze discussie al aangezwengeld.

Vooralsnog wil premier Sharon alleen praten over het opheffen van de illegale buitenposten, niet over gevestigde nederzettingen, die overigens volgens internationaal recht ook illegaal zijn. Dat heeft te maken met de mogelijkheid van vervroegde verkiezingen. Maar er komt binnen afzienbare termijn een moment dat hij, als hij de electorale strijd wint, of zijn opvolger, aan ingrijpende vervolgstappen zal moeten denken. Op korte termijn zal Sharon weer naar rechts zwenken om zijn leiderschap in het diep verdeelde en daardoor zwaar beschadigde Likud te herstellen. Politieke commentatoren houden ook rekening met een herschikking in de Israëlische politiek, maar Sharon heeft de oprichting van een nieuwe partij al uitgesloten.

Of Israël een tweede ,,disengagement'' moet uitvoeren, is volgens Akiva Eldar, diplomatie-columnist van de krant Ha'aretz, niet meer de vraag. ,,Ja en de rotte tanden moeten liefst snel getrokken worden. Er is momentum. En het allerbelangrijkste: als Israël het hier bij laat, kunnen we wachten op een derde intifadah, want de Palestijnen in Gaza zijn er slecht aan toe en in de steden op de Westelijke Jordaanoever is de toestand niet veel beter. Als er geen concrete stappen op weg naar de Palestijnse staat worden gezet, zullen de gematigde krachten als Abbas het onderspit delven. De vraag is wanneer en welke premier dat zal doen. Dat weet nog niemand'', aldus Eldar, auteur van het boek `Koningen van het Land' over de kolonisten.

,,De Verenigde Staten zullen na een bepaalde periode de vraag stellen: what is next? Sharon heeft enige speelruimte, maar de VS willen dat Israël verder gaat. Abbas moet harder hervormen, Sharon moet verder ontruimen.''

Hij bedoelt dat Israël niet de enige partij is die onder druk staat. De Palestijnse president Mahmoud Abbas moet nu ook zijn aandeel leveren om een begin te maken met de uitvoering van de Routekaart voor Vrede.

Ontmanteling van de gewapende Palestijnse organisaties is een internationale eis, die Abbas nog niet heeft willen uitvoeren. Maar zonder vervolgstappen van Sharon is Abbas kansloos en zal de Palestijnse publieke opinie snel omslaan. Want de Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever hunkeren ook naar een ,,bevrijdingsfeest'' en de Palestijnen in de Gazastrook willen hun dromen over een beter leven omgezet zien in tastbare realiteit.

Als de ontruiming van de Gazastrook het begin en het einde van het verhaal is, levert Sharon de pragmatische Abbas uit aan Hamas en moet Israël vrezen voor een derde intifadah.