Eén krant, twee soorten kijkers

En, heeft u genoten van het achtuurjournaal van gisteravond? Denkt u nog steeds met plezier terug aan het achtuurjournaal van zondag 7 augustus? En gaat u ook weer kijken naar het achtuurjournaal van morgenavond?

Het moet wel. Want u bent een degelijke, tegelijkertijd wat saaie televisiekijker. U stemt af op het Journaal. U vertoeft bij de publieke omroepen en u ziet televisie als informatiemedium, en zeker niet als bron van vermaak. Het enige luchtigheidje dat u zich af en toe permitteert, is een Britse detective zoals Dalziel and Pascoe of Waking the Dead, beide KRO.

De kijk- en luisterdienst van de Publieke Omroep, die alles meet en weet van ons kijkgedrag, spoorde op mijn verzoek de vijftig populairste programma's op onder lezers van NRC Handelsblad die in augustus werden uitgezonden. Ook registreerde de dienst de vijftig programma's waar de groep hogeropgeleide kijkers (hbo/wo) tussen de 20 en 50 jaar in augustus het meest naar keek. Een smallere leeftijdscategorie hanteert de dienst helaas niet.

Ik was er om twee redenen nieuwsgierig naar. Elke keer als er een commercieel station wordt gelanceerd (zoals RTL en Veronica in het verleden), beklagen lezers zich bij deze krant over de nieuwe golf pulp. Dat gebeurde ook deze week weer na de lancering van de commerciële zender Talpa, met name na de paginagrote Talpa-advertentie van afgelopen woensdag in deze krant die voor menige lezer (ook voor mij) niet meteen als advertentie herkenbaar was. Maar dat was ook de bedoeling van de bedenkers, neem ik aan.

Talpa mag dan door NRC-lezers zijn omgedoopt tot Pulpa – of liever nog pulpa –, maar waar kijkt die groep zelf naar, vroeg ik me af. Naar degelijke programma's, luidt de prettige, zij het voorspelbare conclusie. De eerste dertien plaatsen worden allemaal bezet door afleveringen van het achtuurjournaal (met die van 7 augustus op plaats een); daarna volgt de aflevering van VPRO's Zomergasten met de Amsterdamse fysicus Robbert Dijkgraaf (eveneens op 7 augustus, wellicht geen toeval).

De tweede aanleiding voor m'n verzoek was het belangrijke nieuws dat NRC Handelsblad begin volgend jaar naast zijn middagkrant een ochtendeditie gaat maken. Dit is in de krantenwereld een tamelijk uniek plan; de meeste middagkranten die gingen vernieuwen verhuisden in hun geheel naar de ochtend. Betekent dit dat deze krant twee edities voor verschillende soorten tv-kijkers gaat maken, vroeg ik me af. Dat zou het plan nog unieker, maar misschien ook ingewikkelder maken. Met z'n ochtendkrant nrc.next wil NRC Handelsblad, dat veel 50-plussers in de `achterban' heeft, meer jonge lezers trekken. Hoe verhoudt de tv-consumptie van NRC-lezers en die van hoogopgeleide 50-minners zich tot elkaar?

Afgaand op de beide lijsten is eerder sprake van een kijkkloof dan van een kijkoverlap. De onderzochte hoger opgeleiden zijn veel minder geïnteresseerd in het NOS-Journaal dan NRC-lezers, kijken veel meer naar sport, zijn beduidend minder trouw aan de publieke omroep en zien televisie als legitieme bron van vermaak.

Het best bekeken programma bij de hoger opgeleiden van 20 tot 49 jaar was de wedstrijd Nederland-Duitsland van eergisteren. Op nummer 2 staat eveneens voetbal (Talpa's De Wedstrijden van zondagavond) en op nummer 3 volgt De Lama's, de improvisatie-comedyserie van BNN, van woensdag 14 augustus. Pas op plaats 5 prijkt een aflevering van het achtuurjournaal. Goed nieuws voor cultuurpessimisten is wellicht dat het lijstje (terug te vinden via www.nrc.nl) verder keurig blijft. Atletiek, maar ook programma's als Sterrenslag en EHBO eerste hulp bij opvoeden worden door hogeropgeleiden gewaardeerd. Talpa komt nauwelijks voor, afgezien van voetbal dus.

Gelukkig voor de makers van de ochtendkrant zijn er nog een paar maanden om veel te experimenteren en – wellicht – televisie te kijken. Een aanrader in dit verband is VPRO's Zomergasten van 28 augustus. Dan ontvangt schrijfster Connie Palmen de actrice Katja Schuurman. De avond- en ochtendeditie van NRC Handelsblad inéén als het ware.

Dit is de laatste bijdrage van Europa-redacteur Kees Versteegh bij NRC Handelsblad over het tv-aanbod van afgelopen week.

    • Kees Versteegh