Afrika gedijt en lijdt in meer dan 100.000 beelden

Grote delen van Afrika worden zo intensief gebruikt dat hele ecosystemen zijn ingestort of op instorten staan. Maar er zijn verbazingwekkend grote gebieden waar kuddes van duizenden antilopen nog vrij rondrennen, waar miljoen mensen in stabiele omstandigheden leven op goed verzorgde aarde en waar een beleid van duurzaam landgebruik het evenwicht in het milieu herstelt. ,,Al met al was ik meer geïmponeerd dan terneergedrukt door wat ik heb gezien.''

De gerenommeerde Amerikaanse natuurbeschermer Michael Fay zegt dat op de website van de National Geographic Society. Dat genootschap heeft samen met de Wildlife Conservation Society het laatste project van Fay – de Megaflyover - gefinancierd. Zeven maanden lang heeft Fay met piloot Peter Ragg in een klein Cessna-vliegtuig Afrika doorkruist, meestal op een hoogte van minder dan honderd meter. Ze hebben meer dan 110.000 kilometer afgelegd, bijna drie keer de afstand rond de aarde. Een speciale camera aan boord maakte automatisch elke 20 seconden een digitale foto. Zo bracht Fay de ecosystemen van het continent met ruim 100.000 foto's gedetailleerd in kaart.

De reis verliep niet probleemloos. Een keer viel de oliedruk weg, een andere keer haperde de motor. Ook kwamen ze in zandstormen terecht. `s Nachts sliepen ze meestal op de grond naast het vliegtuig.

Op de foto's is onder meer te zien dat delen van Zuid-Afrika en Botswana zijn vergeven van de pas gedolven graven, waarschijnlijk van aidsslachtoffers. Andere opnamen tonen tienduizenden nijlpaarden die vredig leven in de Zambiaanse Laungwa Valley. Weer andere foto's maken de ernstige bodemerosie zichtbaar in Zuid-Afrika en Marokko. Fay wil de foto's en de onderweg vergaarde informatie gebruiken om een `leefbaarheidsindex' en kaart waarop te zien is welke ecosystemen worden bedreigd.

De natuurbeschermer vindt dat bij hulpverlening aan Afrika meer aandacht moet worden besteed aan duurzame ontwikkeling. Hij praat daarover volgende maand op een internationale natuurbeschermingsbijeenkomst van het Amerikaanse Congres. Hij wil ook de Europese Unie, de Verenigde Naties en de Wereldbank benaderen. ,,Megaflyer laat zien dat het Afrikanen goed gaat en dat het ecosysteem overleeft, waar ze hun land op duurzame manier gebruiken'', zegt Fay. ,,Waar ze een overmatig gebruik maken van de grond, raken hulpbronnen uitgeput en wordt op grote schaal geleden.''

foto's van Fay zijn te zien in het septembernummer van National Geographic dat volledig aan Afrika is gewijd. Het is in de 117 jaar lange geschiedenis van het blad pas een paar keer gebeurd dat een nummer volledig in het teken van één onderwerp stond. Sinds National Geographic in 1959 foto's op het voorblad begon te plaatsen, is het de tweede keer dat het blad op de cover tekst gebruikt: `Afrika. Wat u ook dacht, denk nog eens'. Volgens Chris Johns, de nieuwe hoofdredacteur die 17 van zijn 30 jaar als fotograaf doorbracht in Afrika, is het continent niet in één beeld te vangen.