Voor anker aan het Museumplein

Gokje wagen, prijsje winnen, schilderijtje kopen.

De Bankgiroloterij hielp bij de financiering van de aankoop van een vroege Mondriaan (Oostzijdse molen bij maanlicht) die het Amsterdamse Rijksmuseum afgelopen week bekendmaakte. En zaterdag kreeg koningin Beatrix de Vivat Oreange, een nationaal geschenk dat mede tot stand kwam dankzij de gulle steun van de Staatsloterij, die 450.000 euro op tafel legde.

Wie kunst zegt, zegt tegenwoordig het grote geld: het (inter)nationale bedrijfsleven, met de geldgiganten voorop, en natuurlijk de loterijen. De grote financiële instellingen hebben nu bijvoorbeeld allemaal hun eigen favoriete museum in Amsterdam. ABN Amro sponsort het Stedelijk Museum en trekt extra aandacht doordat bestuursvoorzitter Rijkman Groenink tevens de raad van toezicht voorzit. De Rabobank sponsort Van Gogh. En ING kondigde onlangs aan dat zij voor een periode van zes jaar het Rijksmuseum gaat sponsoren.

ING betaalt op deze manier ook mee aan de 272 miljoen euro die de vernieuwing van het `Rijks' kost. Het museum krijgt al steun van Philips, dat zich een zogeheten founder mag noemen, en van de Bankgiroloterij, die net als ING het predikaat hoofdsponsor heeft.

Toevallig is ING-commissaris Wim Kok ook lid van de raad van toezicht van het Rijksmuseum. Ex-Rabobank-topman Herman Wijffels is voorzitter van die toezichtsraad.

Sponsoring betekent hier overigens nog niet dat je het hele hebben en houwen van het museum zomaar in handen krijgt. Wie voetbalclubs sponsort, of een stadion, kan zijn bedrijfsnaam gemakkelijk koppelen aan de clubnaam. Sterker nog: de bedrijfsnaam werd nog wel eens de clubnaam. Maar ja, kunst is anders. Exclusiviteit bestaat niet. ABN Amro verkoopt bijvoorbeeld diensten voor rijke particulieren in het Verre Oosten, zoals vermogensbeheer, onder de merknaam Van Gogh private banking.

Met al die inzet van de beheerders van de grote en kleine particuliere vermogens en spaargelden wordt het Museumplein ook een beetje een geldplein. Tegenover het Rijks staat het Concertgebouw, waar ING-bestuurslid Alexander Rinnooy Kan optreedt als voorzitter van de commissarissen. Onder hen is ook Jan Kalff, ex-topman van ABN Amro. En ergens halverwege de twee tempels resideert het hoofdkantoor van Stage Holding, de theater- en musicalproducent van cultuurweldoener Joop van den Ende.

Maar denk niet dat het sjieke geld de gewone man vergeet. De Nationale Postcodeloterij, de grote broer van Bankgiroloterij, en de Postbank, een dochter van ING, zijn twee van de vier hoofdsponsors van Sail.

    • Menno Tamminga