Oranje verliest greep op flets Duitsland

Waar staat geschreven dat je consequent moet zijn? Marco van Basten verving gisteravond in de rust van de oefeninterland Nederland-Duitsland vier spelers. Een etmaal ervoor had de bondscoach nog verklaard zo min mogelijk te willen wisselen omdat hij aan een vast basisteam werkt voor het wereldkampioenschap. De nieuwe samenstelling, die ook nog eens aan de slag ging met een andere tactiek, droeg ertoe bij dat Oranje de kans liet liggen een kwalitatief matig Duits elftal een gedenkwaardige afstraffing te bezorgen. Nu zagen de oosterburen hun kans schoon een 2-0 achterstand in de tweede helft ongedaan te maken (2-2).

Van Basten haalde in de rust Dirk Kuijt, debutant Tim de Cler, Ruud van Nistelrooy en Jan Kromkamp naar de kant. Hij wilde Roy Makaay, die zo flitsend van start is gegaan bij Bayern München, een kans geven. Hij gunde ook Robin van Persie, Rafael van der Vaart en Wilfred Bouma speelminuten om hen tegen een serieuze tegenstander aan het werk te zien. Het publiek zal de wissels minder hebben gewaardeerd. Oranje speelde niet meer zo dwingend als in de eerste helft en kreeg minder kansen. Ook de gewijzigde tactiek pakte verkeerd uit.

Van Basten dacht er goed aan te doen na rust met drie verdedigers tegenover twee Duitse spitsen te spelen. Dat werkte al eens goed in de thuiswedstrijd tegen Tsjechië, maar toen had Oranje wel heel veel geluk. Ooit heeft Van Basten gezegd dat hij altijd met een 4-3-3-opstelling zal werken, waarin de centrale middenvelder vanuit een defensieve taak speelt. Maar zijn collega Jürgen Klinsmann, die in Duitsland ook vernieuwingen moest doorvoeren, verleidde Van Basten in De Kuip van dat voornemen af te stappen.

De bondscoach en Oranje trapten in de valkuil die voor hen was gegraven. Op het middenveld wisten de Nederlanders niet wat ze in defensief opzicht moesten doen. In balbezit werden de vleugelspelers te weinig aangespeeld. Achterin had Nederland moeite de bal rond te spelen. Vaak volgde een verre trap – ook omdat er steeds slecht werd bewogen zonder bal. Hier wisten de fysiek sterke Duitsers wel raad mee.

De bondscoach liet in het midden of hij nu is genezen van een werkwijze met drie verdedigers. ,,Met 4-3-3 waren we na rust ook in de problemen gekomen'', hield hij vol. Van Basten gaf aan dat de Duitsers slim hadden geanticipeerd op de gewijzigde speelwijze door offensiever te voetballen en de backs vaker te laten opkomen. ,,Ze bleven maar lopen. Ze namen meer risico (dat moest ook wel bij die achterstand, red.). De veldbezetting op het middenveld had bij ons juist beter moeten zijn. Toch wist niet iedereen wat hij moest doen. Dit Duits elftal is toch weer een goed collectief. Fysiek sterk met veel loopvermogen.''

Daar zag het in de eerste helft niet naar uit. Het Nederlands elftal verzuimde toen om royaal afstand te nemen. Nadat uitblinker Arjen Robben al in de tweede minuut met een verbluffend mooi schot de bal in de kruising achter doelman Oliver Kahn had geschoten, kreeg het Nederlands elftal verschillende kansen de Duitsers in de voorbereiding op het eigen WK een mokerslag toe te dienen. Van Nistelrooy faalde oog-in-oog met Kahn en schoot rakelings naast. Denny Landzaat, sterk op het middenveld, lobde op de lat nadat Oranje de bal tergend lang had rondgespeeld. En Kuijt kopte in vrije positie slecht in uit een vrije trap van Robben.

De Duitsers liepen als houten klazen over het veld en zagen alleen hun aanvoerder Michael Ballack met een fraaie omhaal enig gevaar stichten. Volgens Klinsmann had Die Mannschaft dit prille seizoen het ritme nog niet gevonden. Voor de Duitsers kwam het zomerreces wat later dan voor de Nederlandse internationals door de deelname in eigen land aan de Confederations Cup, de organisatorische generale repetitie voor het WK van volgend jaar.

Behalve de wijzigingen die Van Basten had aangebracht, bleek ook het wegvallen van de twintigjarige Hedwiges Maduro van belang. Hij bezorgde sterspeler Ballack een vervelende beginfase van de wedstrijd. De jonge Ajacied kon de wedstrijd door een lichte knieblessure niet afmaken. Zijn vervanger Johnny Heitinga veroorzaakte met foute passes en matig verdedigen slechts onrust. De verdediger, die bij Ajax geen basisplaats meer heeft, bewees dat hij niet meer in de selectie van Oranje thuishoort, hoe graag Van Basten dat misschien ook wil.

Gisteravond waren er weinig alternatieven om de sterk aanvallend ingestelde Ballack af te stoppen. Wesley Sneijder en in mindere mate Landzaat waren hiervoor te licht. Had de bondscoach in deze situatie (Nigel de Jong haakte in de voorbereiding geblesseerd af) dan toch beter Mark van Bommel kunnen selecteren? Nee, want ook de middenvelder van Barcelona mist de defensieve kwaliteiten die nodig waren om het Duitse gevaar te neutraliseren.

Robben leek kort na rust al de wedstrijd te beslissen door een van zijn onnavolgbare acties met een treffer af te ronden. Maar Ballack etaleerde zijn klasse nog eens door uit een corner voor Duitsland de aansluitingstreffer in te koppen. De gelijkmaker ontstond doordat Van der Vaart op de achterlijn een sliding te slap inzette waardoor de sterke Tim Borowski de bal kon voorgeven op Gerald Asamoah. Edwin van der Sar dook vervolgens naar de verkeerde kant. En zo liet Oranje de aartsrivaal uit een wurggreep ontsnappen. Van Basten weet nu, in navolging van Dick Advocaat, dat zijn selectie te weinig kwaliteit herbergt om van het geijkte patroon af te wijken. Zeker in fysiek opzicht waren de Duitsers de morele winnaars.

Nederland

2

Duitsland

2

Ruststand 1-0. 2. Robben 1-0, 46. Robben 2-0, 49. Ballack 2-1, 80. Asamoah 2-2. Schds: Hauge (Noo). Tsch: 45.000. Gele kaart: Opdam, Van Nistelrooy, Heitinga (Nederland), Friedrich, Huth (Duitsland).

    • Erik Oudshoorn