Jip en Janneke in Europa

Tussen binnenzeilende windjammers, naar buiten gesleepte kolonisten en naar binnen gesleepte kippen was daar ineens weer Brussel. Ook al is de hoofdstad van Europa in de vakantiemaand augustus dicht, er waren genoeg eurocommissarissen en ambtenaren achtergebleven om te beslissen over de Nederlandse biokip. Mochten haar eieren toch nog tegen de gebruikelijk hogere prijs worden verkocht, terwijl de biologische pluimveehouder daar eigenlijk geen recht meer op heeft? Ook het scharrelbeest moet met het oog op de naderende vogelgriep immers `op hok'.

Ja, de hogere prijs mocht van Brussel voorlopig gevraagd blijven worden, meldde onder meer het NOS-Journaal van 20.00 uur gisteravond, iets dat later weer werd tegengesproken. In elk geval was weer eens aangetoond dat Europa best belangrijk is. Alhoewel... waarom Brussel precies over deze kwestie moest beslissen werd nergens duidelijk. Hetzelfde geldt voor de precieze afwegingen waarvoor de Commissie staat. En wat gebeurt er eigenlijk met het verzoek van europarlementariërs van CDA en VVD aan dezelfde Commissie om de bescherming tegen de naderende griep beter Europees te coördineren?

De EU is in één opzicht vergelijkbaar met God: moeilijk voor de media, vooral voor de televisie. De ingewikkeldheid van de onderwerpen, een tekort aan politiek spektakel en een teveel aan grijze pakken voert Hilversum als reden aan. Na het referendum van 1 juni over de Europese Grondwet zeiden politici en journalisten nog dapper tegen elkaar dat de EU meer was gaan leven. Al snel daarna zakten deze verwachtingen in elkaar als uitdrogend Brussels lof.

Het debat in juni over een nieuw zorgstelsel, waaraan sterke Europese mededingingsaspecten kleven, werd zowel in de politiek als de journalistiek nationaal aangepakt. NOS-verslaggeefster Marga van Praag zocht in juli op een Franse camping naar Europese verbroedering en oogstte vooral misprijzen. Eveneens in juli trok het Europees parlement ijlings een voorstel in dat Nederlandse strandtenthouders zou noodzaken een extra T-shirtje aan te trekken als bescherming tegen UV-straling van de zon. Niet het weerbericht vormde de aanleiding voor deze manoeuvre, maar de angst om bemoeizuchtig over te komen.

Voorlopige tussenbalans derhalve: eerder minder dan meer Brussel. Daar komt nog bij dat met de komst van Talpa de buiging naar de kijker nog dieper is geworden. De Jip en Janneke-aanpak in nieuwsshows op televisie als die van Beau van Erven Dorens zal sommige andere zenders ongetwijfeld tot hetzelfde inspireren. De spagaat tussen kijker en Brussel wordt er nog wijder door.

Gelukkig is er voor de ware Europeaan nog altijd EuroNews. Het thema-kanaal bestaat sinds 1993 en wordt in zo'n 155 miljoen voornamelijk Europese huishoudens doorgegeven, waarvan 3,5 miljoen in Nederland. EuroNews, volgens haar website gefinancierd door nationale omroepkoepels en uit reclame-inkomsten, presenteert het nieuws zoals eurocraten het graag zien: onafhankelijk maar ook `vanuit Europees perspectief'.

In de nieuwsblokken (zonder presentator; alleen met beelden en een anonieme Engelstalige voice-over) komen meer eurocommissarissen en europarlementariërs aan het woord dan op Nederlandse zenders. Viviane Reding, Commissaris voor Media, mocht enkele weken geleden vanaf het filmfestival in Locarno nieuwe initiatieven voor de Europese filmindustrie toelichten. Buitenlandcoördinator Javier Solana werd bevraagd over de confrontatie tussen de EU en Iran. Vanwege het reces vertoont EuroNews nu veel agenda-nieuws over Europese culturele en sportevenementen. Ook belicht het instellingen zoals het Europees Ruimtevaart Centrum (ESA) in Noordwijk.

Mischien dat u zich meer Europeaan gaat voelen als u dit alles ziet. Maar dan moet u wel kijken, en dat doet u niet volgens de dienst Kijk- en Luisteronderzoek van de Publieke Omroep. Die noemt de aandacht voor EuroNews ,,te verwaarlozen''. Verrassend is dat niet. De aanpak bevestigt precies het vooroordeel tegen de EU als iets van instellingen en functionarissen. Aankondigingen van Europese filminitiatieven of nieuwe ESA-activiteiten missen urgentie. En het onderwerp EU-Iran is ook op alle andere nieuwszenders te zien. Ook bij EuroNews blijft het tobben met Europa.

    • Kees Versteegh