China en Rusland houden samen militaire oefening

Voor het eerst houden de Russische en de Chinese strijdkrachten gezamenlijk militaire manoeuvres.

Een Russische strijdmacht van torpedobootjagers, troepentransportschepen, onderzeeërs, strategische bommenwerpers, landingstroepen en parachutisten stoomt van Vladivostok op naar het Chinese Qingdao-schiereiland. Na de invasie trekken de Russen landinwaarts om samen met ruim achtduizend Chinese militairen een afscheidingsbeweging de kop in te drukken die zich van terroristische methoden bedient. De Russische vloot blokkeert de kust, terwijl bommenwerpers met kruisraketten voorkomen ,,dat schepen van enig ander land het gebied benaderen''', aldus het draaiboek.

Tot zover `Vredesmissie 2005', het grote oorlogsspel van Rusland en China dat vandaag begint en over een week eindigt met het smoren van de opstand. Hoewel een gezamenlijk opperbevel ontbreekt, geldt de oefening als een hoogtepunt in de snelle toenadering tussen twee grootmachten, die in de jaren zestig nog oorlog voerden om eilandjes in de Amoer-rivier.

Wat bommenwerpers met kruisraketten en onderzeeërs op een vredesmissie te zoeken hebben? Het afschermen van een opstandig gebied kan daarbij horen, stelt de Russische chef-staf Beloejevski. En omdat Qingdao ver weg is, kan Rusland alleen strategische bommenwerpers inzetten. Of is de oefening gericht tegen de VS? Washington, dat evenmin als Japan en Zuid-Korea waarnemers mag sturen, hoopt van zijn kant dat de oefening de ,,huidige atmosfeer in de regio niet verstoort''.

Moskou minimaliseert parallellen tussen `Vredesmissie 2005' en een mogelijke Chinese invasie van Taiwan, waarbij Amerikaanse vliegdekschepen op afstand moeten worden gehouden. Peking is minder huiverig een overeenkomst te suggereren. Het doel van `Vredesmissie 2005' is ,,gezamenlijk het internationaal terrorisme, extremisme en separatisme te treffen'', aldus het Chinese persbureau Xinhua. Beide landen ,,willen laten zien waar ze op zee toe in staat zijn, en uiteraard ligt dat bij sommige landen zeer gevoelig'', aldus Chinese experts.

Sinds Moskou in 1998 aankondigde te streven naar een `continentale driehoek' van Rusland, China en India om de hegemonie van de VS te keren, was de relatie met China niet zo innig. China kocht voor twee miljard dollar aan Russische wapens. In Centraal-Azië tekent zich een nieuw `Groot Spel' af om de energiereserves van de Kaspische Zee: China en Rusland tegen de VS.

Het lijkt niet toevallig dat `Vredesmissie 2005' vlak na de `oranje revolutie' in Oekraïne werd aangekondigd, die volgens China en Rusland door Washington was georkestreerd. Nu zijn Rusland en China in het offensief omdat Centraal-Aziatische dictators `kleurenrevoluties' in eigen land vrezen. Zij zoeken bescherming onder de paraplu van de Shanghai Cooperation Organization (SCO), een praatclub die Moskou en Peking volgens sommigen willen uitbouwen tot een soort Aziatische NAVO. Toen de Oezbeekse autocraat Karimov in mei een volksopstand in bloed smoorde, gingen in Peking en Moskou de rode lopers voor hem uit. Washington moet volgend jaar zijn Oezbeekse basis ontruimen en kon die in Kirgizië maar met moeite houden. De Russen mogen hún Kirgizische basis uitbreiden.

Wel kent de Russisch-Chinese toenadering grenzen. Hoewel Poetin vorig jaar via territoriale concessies alle uitstaande grensgeschillen met China oploste, zit de angst voor het `gele gevaar' diep bij de Russen. Het economisch succesvolle China heeft een oogje op het olierijke, dun bevolkte Oost-Siberië, vrezen ze. Uit een peiling bleek 62 procent van de Russen grote bezwaren te hebben tegen import uit China, aankopen van Russische bedrijven door Chinese zakenlieden (82 procent) en de komst van Chinese gastarbeiders (81 procent). Een Chinese rol bij de ontwikkeling van de natuurlijke hulpbronnen van Siberië vond tweederde van de Russen levensgevaarlijk. De Russen houden hun nieuwe vriend graag op armlengte.

Moskou heeft ook nog andere motieven voor deelname aan de manoeuvres. China, sinds 1989 onderworpen aan een westers wapenembargo, is inmiddels grootafnemer van Russische wapens. Maar de concurrentie ligt op de loer nu de EU overweegt het embargo te beëindigen. De commandant van de Russische luchtmacht hoopte vorige maand hardop dat Peking na `Vredesmissie 2005' warm loopt voor de supersonische Toepolev-22 Blinder en Toepolev-95 Bear bommenwerper, die nucleaire kruisraketten op Amerikaanse vliegdekschepen kunnen afschieten. Ruslands opper-wapenverkoper, president Vladimir Poetin, liet zich maandag in de veel modernere Toepolev-160 Blackjack naar de Noordelijke Vloot vliegen om daar een andere oefening bij te wonen. Onderweg brak hij de geluidsbarrière. Maar de liefde voor Peking gaat nog niet zo diep dat ook dit toestel in de etalage staat.

    • Coen van Zwol