Van renpaard tot voetbalhervormer

Jürgen Klinsmann (40) is de overtreffende trap van Marco van Basten. De bondscoach van Duitsland, vanavond oefenpartner van Oranje, veroorzaakte een schok met zijn revolutionaire aanpak.

De voetballer Jürgen Klinsmann was een renpaard met Torinstinkt dat de teamsport als een individu benaderde. De blonde pijl had weinig oog voor zijn medespelers, met wie hij zowel de wereldtitel (1990) als de Europese titel (1996) behaalde. Hij speelde op topniveau voor Stuttgart, Inter, Monaco en Bayern. Hij won twee keer de UEFA Cup. Klinsi was een sterspeler met sociale vaardigheden: de ideale schoonzoon. De trainer Jürgen Klinsmann is een hervormer. Hij vraagt van zijn (jeugdige) voetballers verantwoordelijkheidsgevoel (,,anders kunnen ze in het veld geen initiatieven nemen'') en predikt een offensieve, agressieve speelwijze. ,,Het Duitse voetbal is groot geworden door z'n mentaliteit en atletisch vermogen. Die identiteit wil ik terugzien. We moeten de tegenstander weer bij de strot grijpen'', zei hij bij zijn aanstelling.

De parallellen met zijn Nederlands collega Marco van Basten zijn significant. De goalgetters stonden in de spits, woonden en werkten in Milaan en hebben als onervaren trainer lak aan conventies. Zo selecteren ze ook spelers van kleine clubs; de Duitse spits Lukas Podolski speelde zich vorig seizoen in de kijker bij de toenmalige tweedeklasser FC Köln.

Vooral Klinsmann werkt bij voorkeur met fitnesstrainers en sportpsychologen. Met dank aan zijn zesjarig verblijf in de Verenigde Staten, waar hij een sportacademie beheert en in aanraking kwam met specialisten uit het honkbal, basketbal en American football. Sport is voor Klinsmann een wetenschap. ,,Ik heb altijd goede trainers gehad, maar niemand kon mij vertellen waarom ik een bepaalde oefening moest doen. Ik probeer mijn internationals alles uit te leggen.''

Klinsmann werd vorige zomer tot zijn eigen verbazing gevraagd voor de functie van bondscoach, als opvolger van Rudi Völler. Deze oud-ploeggenoot was bij het WK in 2002 verliezend finalist en werd bij het EK in 2004 roemloos uitgeschakeld. Völler liet Die Mannschaft even saai en voorspelbaar spelen als in de voorbije drie decennia. Het oogstrelende team van 1972 (Europees kampioen) en 1974 (wereldkampioen) is nooit meer geëvenaard. De Porsche werd een Opel. Klinsmann bewandelt de middenweg tussen degelijkheid en attractiviteit. Hij hoopt volgende zomer met een BMW het WK in eigen land te winnen. De voetbalgekke natie doet het niet voor minder. Ter vergelijking: Van Basten hoeft zich niet voor de eindronde te plaatsen, zo vermeldt zijn contract met de KNVB.

Völler was geliefd bij de fans, de bobo's en de boulevardpers. Zijn opvolger kreeg in de afgelopen twaalf maanden veel meer kritiek te verduren, vanwege een gewaagde taktiek én een ongebruikelijk domicilie. Klinsmann woont in Californië en pendelt per vliegtuig heen en weer naar het bondsbureau in Frankfurt. Eén voordeel: in zijn villa aan de Stille Oceaan ligt sensatiekrant Bild niet dagelijks op de deurmat. De pittige columns van voetbalgoeroe Franz Beckenbauer blijven ongelezen onder de rook van Los Angeles. Gisteren nog noemde Der Kaiser het onbegrijpelijk dat de fitte Podolski een rustpauze krijgt.

Klinsmann lag en ligt niet wakker van de kritiek. Hij verdedigt het tijdrovende woon-werk-verkeer met een verwijzing naar zijn Braziliaanse collega die voor elk wissewasje naar zijn spelers in Europa vliegt. Zelf heeft hij weinig slaap nodig en geen last van jetlags. Hij reist met de laptop op schoot en verstuurt boven de Atlantische Oceaan honderden emails. ,,Ik weet precies wanneer Jürgen in de lucht hangt. Dan krijg ik de meeste elektronische post'', vertelde een Amerikaanse zakenpartner aan een meegereisde verslaggever van Frankfurter Allgemeine Zeitung.

In de krantenreportage maken we kennis met Klinsmann de wereldburger. Zijn dagritme kent een vast ritueel. 's Ochtends tussen half zes en half acht staat hij per telefoon en internet in rechtstreeks contact met het Duitse bondsbureau. Daarna gaat in Frankfurt het licht uit en brengt de bondscoach in de VS zijn drie kinderen naar school. Vervolgens gaat hij fitnessen, lunchen met zijn vrouw en weer naar de sportschool. Tussen de bedrijven door werkt hij met Amerikaanse collega's voor zijn firma Soccer Solutions. Hij is adviseur van de plaatselijke voetbalclub LA Galaxy.

De bondscoach laat het bekijken van Bundesliga-wedstrijden aan zijn hulpkrachten over. Manager Oliver Bierhoff, assistent-trainer Joachim Löw en keeperstrainer Andreas Köpke zijn door de wol geverfd. En de Zwitser Urs Siegenthaler is chef-scout voor wie de opponenten geen geheimen kent, zo bleek in juni tijdens het toernooi om de Confederations Cup.

,,Ik wil alles weten van de tegenstander; daar ligt de sleutel tot succes'', verklaarde Klinsmann tijdens dit mini-WK. Het veel scorende Duitsland verloor voor eigen publiek in de halve finale op eervolle wijze van eindwinnaar Brazilië. Sindsdien krijgt de Teamchef het voordeel van de twijfel. Zijn stille voetbalrevolutie is nog niet voltooid. ,,Ik heb nog tien maanden om een kampioenselftal te smeden'', sprak de `eeuwige positivo' tot zijn critici.