Ouders van onvrije vogels

Ganzen, zwanen, pelikanen, in de vlucht gefilmd met op de achtergrond meren, zeeën, strand, luchten en kastelen. Trekvogels die onvoorstelbare afstanden afleggen. Iedereen heeft waarschijnlijk wel fragmenten gezien uit de film Le Peuple Migrateur (The Travelling Birds) uit 2001. Of de hele film ademloos uitgekeken. Hij viel ruim in de prijzen, en kreeg een Oscarnominatie.

Een deel van de daar gefilmde vogels was speciaal voor de film grootgebracht. Hun eieren zijn verzameld en gingen de broedmachine in op Bois Roger, een boerderijlandgoed in Normandië. Daar leefden een paar fanaten die de `ouders' van de vogels werden. De verzorgers spraken al tegen de jonge vogeltjes toen ze nog in het ei zaten. Zodra een vogel uit het ei kroop, zag het dier zijn mensenouder. En aanvaarde dat wezen als ouder, want zo gaat dat bij veel vogelsoorten.

De documentaire Bird People die de AVRO vanavond uitzendt (als `de keus van presentator Karel van de Graaf') is de film over de mensen die de filmvogels trainden. Prachtige beelden. Kuikens die uit het ei kruipen. Een kaal pelikaankuiken dat voer krijgt. De verzorger-ouder die zegt: ,,Het blijft een klein beestje dat liefde nodig heeft en een klein beetje vis.'' Mensen die naast een jong gansje het water in duiken. Die tussen de jonge zwanen slapen. Die zich door een opgroeiende gans in hun haar laten kroelen. Die rustig met een pelikaan op hun rug tussen een groep pelikanen staan.

Direct na de geboorte begint de training voor de filmopnamen. De kleine diertjes staan in een kratje naast een ultralightvliegtuigje met draaiende propellor. Om aan het geluid te wennen. Vanuit zo'n vliegtuigje werden de opnamen voor Le Peuple Migrateur gemaakt.

Prachtige, ontroerende en onthullende beelden zijn het. Karel van de Graaf is een kritische interviewer. Maar over de vraag of vogels voor dit soort filmwerk gebruikt mogen worden laat hij zich niet uit. Na de filmopnamen kon een deel van de dieren zich in de vrije natuur redden. Andere leven nu in een dierenpark. De code van natuurfotografen gebiedt om nesten niet te verstoren en om vogels niet te vangen. De wet verbiedt dat in de meeste landen. Dat is hier niet gebeurd.

Bird people, AVRO, Ned.1, 23.00-23.57u.

    • Wim Köhler