`Kans op missen sein toegenomen'

Het is te gek voor woorden dat er al drie keer een trein ontspoorde bij Amsterdam, vindt de voorzitter van de veiligheidsraad.

Voorzitter mr. Pieter van Vollenhoven van de Onderzoeksraad voor Veiligheid wil, los van het gebruikelijke onderzoek door de Inspectie Verkeer en Waterstaat, zelf een grondig onderzoek gaan uitvoeren naar de ontsporingen die zich dit jaar rondom het Centraal Station in Amsterdam hebben voorgedaan, in juni twee in één week, afgelopen maandag weer een.

Wat vindt u ervan dat er wéér een trein is ontspoord op die plaats?

,,Het is te gek dat er drie keer een trein is ontspoord in Amsterdam. We moeten zo snel mogelijk onderzoeken of er sprake is van een structureel veiligheidsprobleem. Een vierde ontsporing kunnen wij ons niet veroorloven.''

Waarom steeds bij Amsterdam?

,,De vermoedens gaan bij de eerste ontsporing, die een enorme ravage tot gevolg had, in de richting van slijtage van een wiel van de wagon. Op de herstelwerkzaamheden aan het spoor is later een tweede trein ontspoord. Zonder de eerste ontsporing was de tweede waarschijnlijk niet gebeurd. Dat er nu voor de derde keer een trein is ontspoord, is hoogst merkwaardig.''

Het aantal passages van een rood sein is de afgelopen jaren sterk toegenomen. Komt het daardoor?

,,Het is onwaarschijnlijk dat bij deze ontsporing sprake is geweest van een roodseinpassage. Maar dat het aantal roodseinpassages in korte tijd is verdubbeld, is wel een groot probleem, zoals wij onlangs hebben gesteld in een rapport na de treinbotsing in Amsterdam in mei vorig jaar.''

Hoe verklaart u deze toename in roodseinpassages?

,,Dat heeft te maken met de intensivering van het gebruik van het spoor. Vroeger kreeg u als machinist na vertrek van een perron vrij baan. Nu krijgt u vaak maar een deelrijweg toegewezen, waarvan u dan niet weet of die vijftig, tweehonderd meter of zelfs een aantal kilometers lang is. De complexiteit in de cabine is toegenomen, de machinist wordt vaker op de gsm gebeld door vervoerders, daardoor wordt hij afgeleid, en daarmee is ook de kans toegenomen dat er een sein wordt gemist.''

De minister komt nu met een maatregel om op de belangrijkste knelpunten de trein ook bij lage snelheden automatisch stil te kunnen zetten. Biedt dat geen oplossing?

,,Dat is slechts een tijdelijke en nationale maatregel. We zullen moeten afwachten of inderdaad tachtig procent van het risico daardoor wordt afgedekt. Er is nog geen maatregel op Europees niveau.''

Waarom is er geen structureel veiligheidsbeleid?

,,Al in 1988 hebben de Nederlandse Spoorwegen aangekondigd het aantal reizigers te willen verdubbelen door 50 procent meer treinen in te zetten. Het voornemen was toen om het nieuwe ATB-systeem in te voeren. Dat laatste is nooit gebeurd. Men had daarover veel eerder aan de noodrem moeten trekken.''

Vindt u dat de intensivering van het spoor moet worden teruggedraaid?

,,Nou, het gaat er vooral om dat een nieuw ATB-systeem wordt ingevoerd. Zolang dat niet het geval is, ben je afhankelijk van het vakmanschap van de machinist. Maar in het ingewikkelde systeem moet je niet op één persoon hoeven te vertrouwen. Het heeft ons verbaasd, dat bijvoorbeeld de opleiding tot machinist is verkort.''