Haven drukt schandaal ver weg

De euforie over stijgende overslagcijfers in de Rotterdamse haven is groot, maar de miljoenenfraude die een jaar geleden uitkwam, wacht nog op een ontknoping.

Na zijn staande lezing van drie kwartier, gelardeerd met twaalf dia's met grafiek en staafdiagrammen over bulkoverslag, stukgoed en containeroverslag in de Rotterdamse haven, wilde directeur Hans Smits van het Havenbedrijf Rotterdam zijn toelichting op de toekomstplannen afsluiten. Hij dankte het publiek (een twintigtal journalisten) voor de aandacht en gaf de microfoon door aan commercieel directeur Ger van Tongeren.

Toen verscheen er nóg een dia op het scherm: `RDM-affaire: een jaar later'. ,,Oh, wacht even'', riep Smits met een glimlach. ,,Laat ik dat nou bijna vergeten.''

De top van het Havenbedrijf gaf gisteren tijdens een boottocht door de haven een toelichting op de twee weken geleden gepubliceerde halfjaarcijfers. De goede resultaten en optimistische toekomstplannen waren de hoofdmoot, maar Smits kon er moeilijk omheen ook enige woorden te wijden aan het miljoenenschandaal dat een jaar geleden aan het licht kwam.

Op 26 augustus 2004 meldde toenmalig directeur Willem Scholten aan de raad van commissarissen, in de woorden van Smits, ,,wat er fout was gegaan''. Hij bleek voor ruim 180 miljoen euro aan bankgaranties te hebben verstrekt aan het RDM-concern van Joep van den Nieuwenhuyzen. Die garanties had Scholten, zonder medeweten van zijn mededirecteuren en raad van commissarissen, bij verschillende banken in binnen- en buitenland losgepeuterd. Als onderpand dienden vier dochterondernemingen van het RDM-concern, die waardeloos bleken te zijn. Smits verklaarde gisteren dat de ,,cadeautjes van Joep van den Nieuwenhuyzen'', waaronder `ss Rotterdam' BV en RDM Technology & Defense Systems ,,met succes zijn gefailleerd''. Na te hebben opgedraaid voor de kosten van de asbestsanering wist het Havenbedrijf het stoomschip `Rotterdam' onlangs te verkopen.

Tegen Willem Scholten, die direct na zijn onthulling opstapte en zich sindsdien in stilzwijgen hult, loopt sinds januari een strafrechtelijk onderzoek. Het openbaar ministerie heeft dat in handen gegeven aan de FIOD-ECD. Volgens Smits is het Havenbedrijf noch een van zijn medewerkers onderwerp van onderzoek. Smits zei dat vijf medewerkers van het bedrijf als ,,vrijwillige getuigen'' zijn gehoord. Of hij zelf daartoe behoort kon en wilde hij niet zeggen. Smits was commissaris bij het Havenbedrijf voordat hij Scholten opvolgde. De oud-topman van Schiphol en Rabobank verwacht dat justitie het onderzoek voor het einde van dit jaar zal hebben afgerond.

Hoewel het Havenbedrijf de verschillende claims van banken en particulieren betwist omdat Scholten de miljoenengaranties ,,onbevoegd'' zou hebben afgegeven, heeft het wel een voorziening van 49 miljoen euro genomen. Twee buitenlandse banken hebben inmiddels juridische procedures aangespannen. De Britse Barclays bank had haar lening van 19 miljoen euro willen opeisen in een snelle incassoprocedure, maar daar was de rechtbank in Londen het niet mee eens. De rechtbank vindt de zaak te ingewikkeld om deze snel af te handelen. In de zomer van 2006 zal een zes weken durende rechtszaak volgen, voor dezelfde rechtbank, waarbij Barclays ,,minutieus zal moeten uitleggen hoe en waarom het een lening van 19 miljoen heeft verstrekt'', aldus een woordvoerder van het Havenbedrijf.

Het Havenbedrijf vindt dat de bank heeft nagelaten de bevoegdheden van Scholten te controleren, en dus geen recht heeft om de miljoenen terug te vorderen. De Duitse Commerzbank claimt 20 miljoen euro. De rechtszaak hierover dient ,,deze winter'' in Amsterdam. Over de verschillende vorderingen van particuliere schuldeisers, die gezamenlijk 7,5 miljoen euro hebben uitstaan, kon het Havenbedrijf gisteren niets zeggen.

Volgens Smits speelt het schandaal geen enkele rol meer in de dagelijkse bedrijfsvoering. ,Bij onze klanten in het buitenland is de RDM-affaire volstrekt geen issue.'' Hij zegt de procedures ,,rustig'' af te wachten.

    • Philip de Witt Wijnen
    • Marc Serné