De nee-verkoop

Verse vis, karnemelkse gortpap, ingemaakte kerstomaatjes – in Belgische en Franse supermarkten ligt een weemoedig makend aanbod lekkernijen voor het grijpen.

,,En hoe vond u de Italiaanse koekjes?'', informeert de nieuwe meneer Hanssen. Zo noemen we hem. De nieuwe meneer Hanssen heet geen Hanssen, maar hij heeft de bescheiden buurtwinkel in kaas, vleeswaren en kruideniersartikelen overgenomen van de oude meneer Hanssen die wel Hanssen heet. Hij wil niet alleen weten of de koekjes die ik de week tevoren bij hem kocht zijn bevallen maar ook of ik dacht ze vaker te kopen. Dan heeft hij ze voortaan in huis.

Het verhaal speelt meer dan vijftien jaar geleden. De nieuwe meneer Hanssen deed permanent aan klanttevredenheidsonderzoek. Dat gaf zijn klanten het gevoel dat het assortiment geheel was afgestemd op hun particuliere wensen. Hij voorzag ons van ons favoriete kriekenbier, de beste Belgische kaas, voortreffelijke Spaanse ham en zalige Italiaanse koekjes. Hij maakte ook kruideniersgrapjes. Wie met een tas van Albert Heijn in zijn winkel kwam, kreeg op olijke toon te horen: ,,Ah, ik zie dat u wel eens in de winkel van mijn zwager komt.''

Om de hoek zat groente- en fruitboetiek Het Appelsientje. De groenteman, aan de vooravond van feestdagen altijd in smoking tussen de kisten aardappels en citrusfruit maar verder de groene eenvoud zelve, huldigde eenzelfde opvatting over klantgericht voorraadbeheer. ,,Als jullie die sinas light niet meer van plan zijn te nemen, dan gooi ik hem eruit'', liet hij eens weten. Waarop ik hem haastig bezwoer de cassis light er niet uit te gooien. In de aspergetijd hield hij altijd een pondje asperges voor ons achter, zodat hij zelfs vlak voor sluitingstijd geen nee hoefde te verkopen.

De buurtwinkels beschikten slechts over luttele meters schappen, maar er stond wel precies op wat we wilden hebben. Aan deze tot volle tevredenheid functionerende klant-winkelierrelatie kwam een einde toen we naar een andere buurt in Amsterdam verhuisden. Noodgedwongen is de winkel van de zwager van de nieuwe meneer Hanssen nu onze buurtwinkel.

Die zou nog wat van zijn zwager kunnen leren. Zonder een vorm van overleg past hij het aanbod aan. De Peijnenburg 600-gramskoek, Zeeuws Meisje en de koffie van Kanis en Gunnik zijn uit de schappen gehaald. Ook het enige goede merk rijst is geruisloos verdwenen, maar mij is niets gevraagd. Het speelt al jaren, het begon met een niet eens gecommuniceerde maar desastreuze wijziging van de samenstelling van de hoestmelange.

Het assortiment is toch al schamel vergeleken met het aanbod in Belgische, Franse en Engelse supermarkten. Over de weilandwinkels praat ik niet eens, maar gewoon over de stadssupermarkten. Wat een genoegen is het om bij Delhaize in het centrum van Oostende de boodschappen te kunnen doen. Vis zonder `beschermende atmosfeer' maar gewoon vers van het ijsbed, karnemelkse gortpap, kweeperengelei, kreeft, briochebrood, potten fonds in allerlei soorten en maten, mooie taarten en taartjes, ingemaakte kerstomaatjes en oestervorkjes, er ligt een weemoedig makend aanbod voor het grijpen. Het zijn lekkere en nuttige artikelen waar in de Nederlandse supermarkten geen plaats voor is. Die is geconfisqueerd door mobiele telefoons, printers, overhemden en andere branchevree9mde waren.

Ondanks het beperkte assortiment lukt het de zwager van de nieuwe meneer Hanssen niet de schappen gevuld te houden in het na-prijsoorlogse tijdvak. Op een vrijdagmiddag om kwart voor zes, nog uren te gaan voor sluitingstijd, lijkt de zaak te zijn geplunderd. ,,Vroeger toen de fraudeurs nog aan de macht waren lagen de schappen tenminste vol'', hoor ik de man achter mij bij de kassa verontwaardigd zeggen. Hij heeft gelijk, geen aardbeien, geen slagroom, geen peterselie, geen bananen en geen jus d'orange. Je hoort er de beursanalisten nooit over, maar nee verkopen lijkt een succesvol speerpunt. Er zijn ondernemingen met prachtige nee-verkoopcijfers.

En je kunt niet eens meer naar de nieuwe meneer Hanssen of groente- en fruitboetiek Het Appelsientje. Die winkels hebben het loodje gelegd.