`Brazilië bokste in een te lage gewichtsklasse'

De Braziliaanse minister van Buitenlandse Zaken Amorim wil Brazilië aanvoerder van de arme landen maken. ,,We moeten tot een meer gebalanceerde wereldorde komen.''

Te midden van familiefoto's zit de Braziliaanse minister van Buitenlandse Zaken Celso Luiz Nunes Amorim achter zijn bureau in zijn immense werkkamer. Hij maakt zich zorgen. ,,Morgen komen mijn collega's uit Kenia en Benin op bezoek én president Chávez van Venezuela. En we hebben maar drie masten. Welke vlaggen moeten we naast de Braziliaanse hangen?''

Het zijn hobbeltjes op de weg die opduiken nu Brazilië de eindsprint heeft ingezet van een diplomatieke lobby om het land met India, Japan en Duitsland dit jaar een permanente zetel in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties te bezorgen. Het moet de formalisering worden van het streven ,,om te komen tot een meer gebalanceerde wereldorde'', zegt Amorim. ,,Het gaat niet om een schoonheidswedstrijd. Het gaat er om dat het belang van het multiraciale en democratische Brazilië moet worden erkend.''

Het normale binnenlandse politieke werk in Brazilië mag als gevolg van een steeds omvangrijker corruptieschandaal stilliggen, de afdeling buitenland maakt overuren. In het futuristisch ogende ministerie van Buitenlandse Zaken is het dezer dagen een komen en gaan van staatslieden uit ontwikkelingslanden. ,,We moeten 128 leden van de VN (tweederde meerderheid) overtuigen om in te stemmen met een reorganisatie. En het ziet er naar uit dat dit gaat lukken'', zegt Amorim.

Bang dat een veto van de Verenigde Staten of China uiteindelijk nog roet in het eten gooit is hij niet. ,,Als zo'n meerderheid van landen ons steunt, is de morele druk zo groot dat geen land meer dwars gaat liggen'', voorspelt de minister vol vertrouwen. De VS zouden er wat hem betreft trouwens toch goed aan doen meer te luisteren naar de internationale gemeenschap. ,,Ze kunnen unilateraal een oorlog beginnen maar ze hebben de VN nodig om vrede te maken.''

Dankzij ,,het goede imago en leiderschap'' van president Luiz Inácio Lula da Silva geniet Brazilië volgens Amorim internationaal steeds meer respect. De eerste socialistische president van Brazilië wordt niet alleen door bijvoorbeeld president Bush allerhartelijkst als big chief ontvangen, maar ook schouderkloppend als companero en strijdmakker begroet door Fidel Castro.

De ex-vakbondsleider Lula geldt als de Nelson Mandela van Latijns-Amerika. ,,Lula's gevecht om langs vreedzame weg meer sociale gelijkheid te bereiken, wordt gewaardeerd. Zijn streven om wereldwijd de honger aan te pakken, is even belangrijk als Mandela's inzet om een einde aan de apartheid te maken.''

Amorim maakt een zelfbewuste indruk. Er was een tijd dat hij niet welkom was in Brazilië. De nu 63-jarige minister noemt het ,,de obscure periode in zijn loopbaan''. In 1982 plaatste de toenmalige militaire regering Amorim voor straf over. Naar Nederland.

Amorim werkte destijds als directeur van de filmmaatschappij Embrafilme van de overheid. Hij werd ontslagen omdat hij meehielp aan een film die het martelen door militairen aan de kaak stelde. En dus verhuisde Amorim met zijn gezin naar het Statenkwartier in Den Haag, en werkte als tweede man op de ambassade en liep de deur plat in het Haagse filmhuis.

Acht jaar later werd Amorim voor het eerst minister van Buitenlandse Zaken. Er volgden ambassadeurschappen bij de VN en in Londen en sinds 2003 is hij wederom minister. In de strijd van Brazilië om zich als `aanvoerder' van de ontwikkelingslanden op te werpen speelt hij een hoofdrol. Brazilië is in zijn ogen immers te lang te introspectief geweest. ,,We boksten in een te lage gewichtsklasse.''

Vandaar zijn nadrukkelijke bemoeienis in discussies over handelsliberalisering waarin ontwikkelingslanden aandringen op het stopzetten van subsidies in Europa en de VS. Brazilië stond ook aan de wieg van de vorig jaar opgerichte Zuid-Amerikaanse Unie. ,,We willen geschiedenis schrijven.''

En geld verdienen. Amorim geeft grif toe dat de nieuwe allianties hebben bijgedragen aan de gestage economische groei die zijn land doormaakt. De export binnen Latijns-Amerika stijgt en zelfs Chinese koeien kauwen nu op Braziliaanse soja. Ook met de Arabische landen is drie maanden geleden een topbijeenkomst gehouden. ,,Sommige Arabieren vroegen mij vooraf: waarom zo'n bijeenkomst? Nu zeggen ze: waarom hebben we dat niet eerder gedaan?''

    • Marcel Haenen