Sziget-koorts in Boedapest

In Boedapest vindt voor de dertiende keer Sziget plaats, een van de grootste popfestivals ter wereld. Jongeren uit heel Europa feesten er in vrijheid.

Links van de hoofdweg slaan vijf mannen in lange jurken hun vuisten stuk op gitaren en schreeuwen het uit: ,,Hare Krishna, Hare Rama!'' In een andere feesttent hossen een paar honderd man op zigeunermuziek. Verderop ballen duizenden jongeren hun vuist als de Senegalese zanger Youssou N'Dour daarom vraagt. Twee Tsjechische meisjes met zware rugzakken kijken hun ogen uit. ,,In het kreupelhout, aan de oever van de Donau, dáár moet je je tent opzetten,'' helpt een Italiaanse jongen de schoonheden uit Praag. ,,Dan ben je op veilige afstand van de strontkar.'' Monter vervolgen de meisjes hun weg, langs de stands van de joodse jongerenorganisatie, het alcoholpreventieteam en de Hongaarse pálinka-bar.

Welkom op het Sziget-popfestival, in de Hongaarse hoofdstad Boedapest. Of is het Boekarest? Sommige jeugdige bezoekers zijn vroeg in de avond de kluts al een beetje kwijt, en in welke Europese stad ze precies beland zijn is hun laatste zorg. Wél weten ze hoe ze er gekomen zijn. Een jongen met rastahaar wijst naar de lucht, waar de Boeings van Sky Europe af en aan vliegen. De low cost carrier doet dezer dagen goede zaken. Voor zo'n 50 euro vlieg je met Sky Europe al van Amsterdam, Kopenhagen of Warschau naar Boedapest.

Voor het dertiende achtereenvolgende jaar is Boedapest in de ban van Sziget, inmiddels uitgegroeid tot een van de grootste popfestivals ter wereld, gehouden op het Óbudai-sziget (`sziget' is Hongaars voor eiland) in de Donau. Het terrein biedt een onderkomen aan een half miljoen Europese jongeren die een dozijn verschillende talen spreken. `Punk's Not Dead' staat op het T-shirt dat de Hongaarse minister van Cultuur voor de gelegenheid heeft aangetrokken. Een typisch geval van Sziget-koorts, zoals het in Hongarije wordt genoemd.

Het initiatief voor Sziget werd ooit genomen door de Hongaarse zanger Peter Müller, die in de communistische jaren tachtig een reputatie genoot met zijn undergroundband Sziámi. Maar van dat `ondergrondse' is niets meer over. Tijdens de week dat het festival duurt wordt er slechts op één verloren namiddag op een van de ruim zestig podia de aloude Sovjet-protestrock gespeeld, voor een handvol nostalgische veertigers.

De meeste festivalgangers zijn geboren vlak voor of in 1989, het jaar van de omwentelingen in Oost-Europa. Hun helden zijn dezelfde als die van jongeren in Londen of Berlijn: Basement Jaxx, Morcheeba, Natalie Imbruglia. ,,Voor de Sziget-jeugd is het IJzeren Gordijn nog slechts een abstract, historisch fenomeen,'' zegt columniste Agnes Féderer, die voor de Hongaarse krant Népszabadság het festival volgt. Hun ouders, die Peter Müller ooit als hun held beschouwden, moeten nu met lede ogen aanzien hoe hun kinderen de vruchten plukken van de verworven vrijheid. Féderer: ,,De kinderen leven in een ander Hongarije, in een Europees land van vrij reizen en mogelijkheden. Maar voor de veertigers en vijftigers is Hongarije hetzelfde gebleven: ze werken hard, voor weinig geld en met weinig uitzicht op verbetering. 1989 kwam voor hen net iets te laat.''

,,Hier heb je tenminste nog vrijheid,'' zegt een jongen uit het Noord-Hollandse Egmond. Samen met zijn vrienden kampeert hij aan de voet van een van de grote podia. Onder de luifel van hun Poolse buren liggen de lege bierblikjes al opgestapeld, maar de Egmonders zijn gedisciplineerd. 's Avonds om zes uur roeren ze door een pan met pastasaus, terwijl verderop een nieuwe wereldmuziekact start. ,,Op festivals in Nederland is alles aan banden gelegd. Daar is vrij kamperen en vuurtje stoken tussen de podia inmiddels verboden'', zegt de jongen. ,,Hier kan dat allemaal nog.''

,,Dat verdomde Sziget!'' vloekt de volgende ochtend de slagersvrouw in Boeda, als haar hulpje ruim een uur te laat in de zaak verschijnt. De jongen, met het Sziget-entreebandje nog om zijn pols, snijdt met onvaste hand een lillend stuk vlees af. Vanavond gaat hij weer: ,,Oi Va Voi uit Engeland speelt.'' Waarna hij de oudere dames aan de toonbank uitlegt dat Oi Va Voi een geweldige elektronische mix van jiddische en Oost-Europese volksmuziek maakt. ,,Te gek!'' ,,Het is de Sziget-koorts,'' concluderen de dames in de slagerij.

    • Tijn Sadée