Nieuw gezicht van de BSP

Voor rechts is Sergej Stanisjev, de nieuwe premier van Bulgarije, nog voor zijn eerste dag als regeringsleider de verpersoonlijking van het kwaad: hij is een ex-communist. Oud-premier Ivan Kostov noemde zijn nieuwe regering deze week alvast ,,de ergste variant'' die voor Bulgarije denkbaar was, oud-minister van Buitenlandse Zaken Nadezjda Mihajlova vond het aantreden van Stanisjev ,,immoreel'' en de leider van de ultra-rechtse partij Ataka sprak, doelend op de deelname van de partij van de Turkse minderheid aan Stanisjevs kabinet, van ,,een Turkse regering'' en ,,een daad van nationaal verraad''.

Sergej Stanisjev is in 1966 geboren in het Oekraïense Cherson. Zijn vader was als secretaris van het Centraal Comité van de communistische partij een van de machtigste leiders van het socialistische Bulgarije. Een nomenklatoera-kind dus, dat in Moskou (geschiedenis en politieke wetenschappen) èn aan de London School of Economics kon studeren. En – inderdaad – een ex-communist: Sergej Stanisjev werd nog in 1989, het jaar waarin het staatssocialisme van zijn vader roemloos ten onder ging, lid van de communistische partij, die ondanks een verandering van de naam in Bulgaarse Socialistische Partij nog jarenlang eerder communistisch dan socialistisch zou blijven. In 1996 bracht die BSP met haar wanbeleid Bulgarije aan de rand van de afgrond en kon ze pas na een volksopstand uit de macht worden verdreven.

Stanisjev bracht een aanzienlijk deel van zijn leven buiten Bulgarije door. Dankzij zijn Russische moeder beschikte hij zelfs over de Russische nationaliteit die hij pas in de jaren negentig opgaf. Niettemin maakte hij in dat decennium niet dankzij zijn vader maar vooral op eigen kracht carrière in de BSP. Van 1995 tot 2001 was hij verantwoordelijk voor de buitenlandse relaties van de partij. In 2001 werd hij in het parlement gekozen en een jaar later, toen BSP-leider Georgi Parvanov president van Bulgarije werd, werd Stanisjev partijchef.

In die functie heeft hij de partij veranderd – althans, naar eigen zeggen – van een ex- of neo-communistische kaderpartij die het oude systeem geen gedag kon zeggen tot een moderne socialistische partij die haar oude ideologische ballast heeft afgeworpen. De BSP, zegt hij, staat voor een modern, op Europa gericht Bulgarije, ze laat zich adviseren door ondernemers en specialisten uit het Westen, ze is bereid en ook in staat de hervormingen door te voeren die de Europese Unie eist op weg naar de toetreding in 2007.

Of dat allemaal waar is, moet nog blijken. De Bulgaarse kiezer heeft zich nog niet overtuigd getoond: de BSP won de verkiezingen van eind juni wel, maar met beduidend minder zetels dan waarop was gerekend, en ook niet zozeer dankzij de populariteit van de partij, maar door de zwakte van de tegenstanders. Tweederde van de BSP-kiezers is ouder dan vijftig, en de meerderheid woont op het platteland. Veel Bulgaren zijn de incompetentie van de BSP die het land midden jaren negentig bijna ruïneerde, nog allerminst vergeten – een van de redenen waarom de rechterflank van de politiek het aantreden van Stanisjev als een drama beschouwt. Die rechterflank weet bovendien dat de oude garde binnen de BSP zeker zeker nog niet onschadelijk is gemaakt. Integendeel, hij is in de BSP getalsmatig waarschijnlijk beter vertegenwoordigd, dan de jonge garde die Stanisjev zegt te belichamen. Dat geldt zelfs voor de partijtop, waar twee plaatsvervangers van voorzitter Stanisjev, Roemen Petkov en Roemen Ovtsjarov, tot die oude garde kunnen worden gerekend.

Stanisjev, een motorfanaat (net als zijn Roemeense collega Tariceanu trouwens), woont samen met Elena Jontsjeva, een populaire tv-ster die zich onderscheidde met reportages en documentaires over en uit Bosnië en Afghanistan, Tsjetsjenië en Irak – daar ontsnapte ze onlangs nipt aan executie. Stanisjev verscheen op het laatste partijcongres van de BSP in een T-shirt met op de rug de tekst: ,,Als u dit kunt lezen, is Elena van de motor gevallen''.

    • Peter Michielsen