Een lamp die 12,5 jaar meegaat

Philips verwierf gisteren voor ruim 750 miljoen euro een meerderheidsbelang in de Amerikaanse producent van led-lampen Agilent. De markt voor led-verlichting groeit als kool.

Ede had vorige maand de primeur. De Gelderse gemeente gebruikt als eerste ter wereld led-lampen voor straatverlichting. Vier lichtmasten zijn uitgerust met lampen die 50.000 uur branden en gaan daarmee 12,5 jaar mee – vier keer zo lang als een traditionele lantaarnpaal.

Het gaat om een experiment: Philips, de leverancier van de lampen, verwacht pas tegen 2008 led-verlichting te kunnen leveren voor grootschalige toepassing als straatverlichting. Het voordeel van led-lampen is dat ze langer meegaan en energiezuiniger zijn dan de bestaande straatverlichting. Ze zijn wel duurder, maar door de besparing op energie en het feit dat ze minder vaak vervangen hoeven te worden, verdienen ze zichzelf terug.

Led-lampen bestaan al sinds 1962 en werden tot tien jaar geleden vooral toegepast in wekkerradio's, fototoestellen (het lampje dat gaat branden als de batterij bijna leeg is) en muziekapparatuur (de volumemetertjes). Een belangrijk manco aan led-lampen was dat die heel lang alleen rood, groen en geel licht konden produceren. Pas midden jaren negentig ontwikkelde een Japans chemiebedrijf een blauwe led-lamp, die gecombineerd met rode en groene led-lampen wit licht oplevert – waarmee het gros van alle lichttoepassingen binnen handbereik kwam.

Ontwikkelingen op het gebied van chips deden de rest: net als computerchips pc's steeds sneller hebben gemaakt, hebben de chips die in led-verlichting zitten gezorgd voor steeds scherpere en energiezuinigere led-lampen. Een led-lamp is op dit moment ongeveer twee keer zo zuinig als een gloeilamp (per watt produceert een led-lamp twee keer zo veel licht), maar onderzoekers hebben al led-lampen ontwikkeld die per watt zes keer zo veel licht geven. Rond 2000 werden led's met een zeer hoge helderheid ontwikkeld, waardoor de lampen ook geschikt werden voor gebruik in bijvoorbeeld verkeerslichten.

Hoewel de markt voor led-verlichting nu nog een fractie is van die van gloeilampen en halogeenverlichting, groeit de markt wel snel. Volgens Strategies Unlimited, een Amerikaans marktonderzoeksbureau, is de markt voor led-verlichting sinds 1995 gemiddeld met 46 procent per jaar gegroeid. Vorig jaar groeide de markt met 37 procent tot 3 miljard euro. De witte led-lampen, die aanvankelijk veel duurder waren, maar waarvan de prijs de laatste jaren gestaag daalt, vormen inmiddels al de helft van de markt. Strategies Unlimited voorspelt dat de markt in 2007 boven de 5 miljard euro zal uitkomen.

Grootschalige toepassing van led's in auto's en straatverlichting wordt rond die tijd verwacht. In mobiele telefoons wordt led-verlichting nu al volop toegepast. Driekwart van alle nieuwe mobieltjes die op de markt komen, hebben een kleurenscherm met led-verlichting. Ook de toetsenbordverlichting van een mobieltje is uitgerust met led`s. In totaal is de markt voor led's in mobieltjes nu zo'n 1,7 miljard euro groot. In led-lampen voor in bewegwijzeringsborden gaat zo'n 400 miljoen euro per jaar om, net als in de auto-industrie, waar led's vooral als binnenverlichting worden toegepast. In nieuwe auto's zitten ook steeds vaker led's in richtingaanwijzers en remlichten.

Verwachte groeimarkten voor de komende jaren zijn led-lampen als achtergrondverlichting voor lcd-schermen (platte beeldschermen voor pc's en televisietoestellen) en led's voor in auto`s en lantaarnpalen. Zodra led-lampen goedkoper worden, kunnen ze ook uitgroeien tot een belangrijke concurrent voor gloeilampen en halogeenlampen in huis en in bedrijfsgebouwen.

Lumileds, dat in 1999 samen met met het Amerikaanse Agilent (een afsplitsing van pc-bouwer HP) werd opgericht, produceert en ontwikkelt led-verlichting en behaalde vorig jaar een omzet van 263 miljoen euro. Daarmee vormen led's, waarin ook Philips' belangrijkste concurrenten op het gebied van verlichting Siemens en General Electric actief zijn, een klein onderdeel van Philips' lichtdivisie (omzet 4,6 miljard euro), maar wel één met groeipotentie.