Driemaal ontspoord op zelfde plek

Over de oorzaak van de drie ontsporingen bij Amsterdam CS blijft het nog gissen. Er is volgens de Onderzoeksraad de laatste keer niet door rood licht gereden.

Over de oorzaak van de ontsporing van een intercitytrein bij het Centraal Station van Amsterdam is nog weinig bekend. Behalve dan, laat een woordvoerder van de Onderzoeksraad voor Veiligheid weten, dat enkele onderzoekers het niet waarschijnlijk achten dat de machinist door een rood sein is gereden, zo hebben zij gisteren meteen geconstateerd.

De afgelopen tien jaar is het aantal zogenoemde `roodseinpassages' gestegen van 150 naar 280 keer per jaar. Een verklaring voor deze stijging is er eigenlijk niet. Wel maakt spoorbeheerder ProRail op aandringen van de Tweede Kamer dit najaar een begin met het operationeel maken van ATB++, een verbeterd veiligheidssysteem dat een trein automatisch afremt als die een rood sein passeert, óók als een trein minder dan veertig kilometer per uur rijdt. Op dit moment grijpt dit systeem alleen in bij hogere snelheden. Vooralsnog gaat het alleen om het aanbrengen van dit systeem op emplacementen.

Maar goed, van het passeren van een rood sein zou hier geen sprake zijn. Verder achten de onderzoekers van de Onderzoeksraad het ,,wel héél toevallig'', aldus de woordvoerder, dat de ontsporing zich op ongeveer dezelfde locatie heeft voorgedaan als twee ongevallen in juni van dit jaar. Toen ontspoorde eveneens aan de westzijde van het Centraal Station in Amsterdam in één week tweemaal een goederentrein. Dit toeval is een van de redenen voor de Onderzoeksraad om een uitgebreid onderzoek naar de ontsporingen in te willen stellen. Er ligt al een tussenrapportage van de Inspectie Verkeer en Waterstaat naar de beide ontsporingen in juni, maar die wordt pas over twee weken door het ministerie van Verkeer en Waterstaat naar de Tweede Kamer gestuurd. Wel heeft Pieter van Vollenhoven, voorzitter van de Onderzoeksraad, gisteren al laten weten dat er wellicht toch iets heeft geschort aan de wielen van de goederentreinen. ,,Waarschijnlijk is er bij de herstelwerkzaamheden een fout opgetreden waardoor de andere trein een paar dagen later kon ontsporen. Van het eerste ongeval kunnen we al zeggen dat dit te maken heeft met een wielbeschadiging'', zei Van Vollenhoven gisteren voor het Radio 1-journaal.

Enigszins opmerkelijk aan de ontsporing van gisteren was wellicht ook dat het een zogenoemde trekduwcombinatie was. Dat wil zeggen dat de trein werd voortgeduwd door een locomotief en werd bestuurd vanuit een tot bestuurscabine omgebouwde wagon. Hierdoor hoeft een locomotief niet te worden gerangeerd naar de voorkant van de trein, wat tien tot twaalf minuten rangeertijd scheelt.

Maar zó opmerkelijk is zo'n trekduwcombinatie nu ook weer niet. ,,Als het niet veilig zou zijn, dan zou de inspectie het verbieden'', zegt een woordvoerder van ProRail. De intercity tussen Maastricht en Haarlem is volgens ProRail standaard uitgerust met zo'n trekduwcombinatie, net als bepaalde internationale treinen.

Reizigersvereniging Rover noemt Amsterdam intussen ,,niet langer veilig'' als spoorknooppunt. ,,De ontsporing van een reizigerstrein even ten westen van Amsterdam Centraal is het zesde ernstige incident in de categorie botsingen en ontsporingen op dit knooppunt in vijf jaar tijd, en het derde in 2005. Er moet met de grootst mogelijke spoed volledige duidelijkheid komen over wat er mis is met de veilige afwikkeling van het treinverkeer, in het bijzonder rond Amsterdam Centraal'', aldus Rover.

Inmiddels zijn de ontspoorde locomotief alsmede de beide ontspoorde rijtuigen ,,herspoord'' en vervolgens ,,aan de kant gezet'', aldus ProRail. De komende uren wordt er gewerkt om vanaf morgenochtend op in elk geval twee van de normaliter zeven beschikbare sporen aan de westzijde van Amsterdam Centraal te kunnen gebruiken.

    • Arjen Schreuder