De identiteit van de commerciëlen

Arm Amsterdam. De straten zijn er vies door een staking van de vuilophaaldienst. Voor de derde keer in drie maanden tijd ontspoorde er een trein bij het Centraal Station. En voor Sail, het grote zeilfestijn dat woensdag begint, zou een aanslag dreigen – tenminste, als een terrorist de stad deze dagen überhaupt kan bereiken vanwege de toestand op de rails.

Alle drie plagen kwamen gisteren op de grote nieuwszenders aan bod, ook bij Talpa in de dagelijkse NSE-show van Beau van Erven Dorens (tussen 19.00-19.30u.). Van Erven Dorens en zijn drie medepresentatoren deden, gisteren voor het eerst, hun best het nieuws helder en vooral gezellig uit te leggen. Beau keuvelde diverse items van Nieuws, Sport en Entertainment aan elkaar. De huwelijksperikelen van Brad Pitt werden door voormalig Radio 1-presentatrice Harmke Pijpers nader beschouwd. Het overschot aan spitsen voor het Nederlands voetbalelftal bleef evenmin onbesproken.

Buitenlands nieuws bleek toch een beetje eng voor NSE. Het neergestorte Cyprische vliegtuig, toch meer dan honderd doden, kwam er bekaaid af. In Gaza, waar een heuse confrontatie gaande is tussen Israëlisch leger en kolonisten, was het volgens het – eveneens – korte verslag ter plekke ,,net Koninginnedag''. Wat dat betreft komt de identiteit van de familiezender, die het vooral gezellig wil houden en daarmee grote-mensen-nieuws enigszins trivialiseert, bij NSE volkomen tot haar recht. Identiteit tonen, was dat niet wat staatssecretaris Medy van der Laan (Media) verlangt van de nieuwsprogramma's van de publieke zenders?

Op de Talpa-website kondigde Van Erven Dorens aan ,,serieuze journalistiek'' te willen bedrijven met eigen onthullingen en invalshoeken. Zijn woorden maakten me nieuwsgierig hoe Talpa en andere zenders een belangrijk onderwerp als de Amsterdamse treinontsporing zouden aanpakken. Van de vier programma's die ik bekeek – de show van Beau (19.00 uur), de journaals van RTL4 (19.30 uur) en NOS (20.00 uur) en SBS' Hart van Nederland (22.30 uur) – won RTL qua degelijkheid, volledigheid en toegankelijkheid van verslaggeving ruimschoots van de andere, een conclusie die op deze plek overigens vaker is getrokken. Onder leiding van verslaggever Eric Mouthaan deed het commerciële station, dat voluit meetelt als nieuwzender, de meeste moeite om antwoord te geven op vragen als: wat er precies gebeurd was, wat de mogelijke oorzaak is, wat de gevolgen zijn voor Amsterdam en het treinennet in de omtrek en wat er allemaal moet gebeuren om het spoor weer vrij te krijgen.

Bij het NOS-Journaal leek het erop dat hoofdredacteur Hans Laroes nog op vakantie is. Die had ons toch beloofd dat zijn Journaal niet meer met mannen-in-pakken zou aankomen als die niets te vertellen hadden? Laroes wil meer `o, ja' (verduidelijking) dan `nou en' (voegt niets toe) in de Journaalaanpak, zei hij onlangs. Welnu, de pakken waren gisteren weer in volle glorie aanwezig, zo te zien afkomstig van een NS-persconferentie over de ontsporing. Andermaal leverden hun teksten vooral een `nou en'-gevoel op.

Met het verslag van SBS was niet veel mis. Om 22.30 uur had Hart van Nederland echter begrijpelijkerwijs meer zin in actuelere onderwerpen die er na de ontsporing waren bijgekomen, zoals een brand en een schietpartij.

De NSE-show van Talpa, ten slotte, vertelde het verhaal van de ontsporing keurig en begrijpelijk na, uiteraard gelardeerd met straat- en stationinterviewtjes. De redactie had vooral haar best gedaan een eigen invalshoek te vinden door al snel met een mogelijke verklaring op te proppen te komen. Drie ontsporingen in drie maanden tijd, op min of meer dezelfde plek. Dat kon geen toeval zijn. Dat moest wel aan achterstallig onderhoud van het spoor liggen, een conclusie die de verslaggeving wel erg ging beheersen.

Ter onderbouwing van de conclusie had NSE als enige van de genoemde vier nieuwsprogramma's een vraaggesprekje weten te regelen met Bert Klerk, voorzitter van de raad van bestuur van ProRail, het bedrijf dat de spoorlijnen beheert en onderhoudt. Die vertelde de verslaggeefster dat heel veel geld nodig is voor achterstallig onderhoud. Zo'n maand voor prinsjesdag wil ik dat graag geloven. Maar voor een verklaring van de treinontsporing is meer nodig.