Mensen temmen (Gerectificeerd)

In het VPRO-televisieprogramma Zomergasten van gisteravond vertelde scenarioschrijfster Maria Goos hoe de acteurs in haar toneelstukken soms mensen temden. Als de acteurs bij het begin van de voorstelling dachten te maken te hebben met een publiek dat was gekomen om een avondje lekker te lachen en te klappen, gingen ze eerst slecht spelen: traag acteren, binnensmonds praten, en vooral niet leuk doen. Misschien dat het publiek dan eerst z'n mond zou houden en later het verschil zou begrijpen als de acteurs beter hun best gingen doen. ,,Smaak ontwikkelen'', noemde gastvrouw en romanschrijfster Connie Palmen dat even later. Culturele verheffing van het volk heette het vroeger.

De acteurs van Goos zijn niet de enigen die mensen kunnen temmen, zo bewees ondernemer en miljardair John de Mol het afgelopen weekend. Met een wat ander doel deed zijn nieuwe tv-zender Talpa op bekwame wijze hetzelfde. Het is bijvoorbeeld nogal een prestatie om 1,1 miljoen ongeduldige voetballiefhebbers de hele zaterdagavond – en vijf goed gevulde reclameblokken – te laten wachten op het spektakelstuk van het eerste voetbalweekend (Heracles-PSV 1-1) zonder dat ze de Talpa-studio's bestormen.

Het gebeurde in het splinternieuwe voetbalprogramma De Wedstrijden dat op zaterdag- en zondagavond wordt uitgezonden. Dat mag alle eredivisiewedstrijden uitzenden sinds De Mol met zijn miljarden de uitzendrechten wegkaapte bij de NOS. Presentator Wilfred Genee en zijn collega's maakten er een productie van die aan de belofte van een vernieuwende aanpak voldeed. De toon in presentatie en verslaggeving was enthousiaster dan bij Studio Sport, maar niet schreeuwerig, iets wat ook voor de rest van de Talpa-uitzendingen gold. Noviteiten in De Wedstrijden waren onder meer straatinterviewtjes met supporters van de thuisclub en een inkijkje in het leven van een voetbaltrainer. Dat Studio Sport daar nooit eerder op gekomen is.

Oud-voetballer Jan Mulder mocht zaterdagavond vanuit de studio commentaar geven; op zondagavond neemt Ruud Gullit zijn plaats in. Mulder, bekend als links chagrijn uit talkshow Barend & Van Dorp, bleek op de eerste avond zo voorgeprogrammeerd dat hij veel dingen ineens `leuk' vond. Bovendien prees hij het vaderlandse voetbal de hemel in. Het leek een plaagstootje naar Studio Sport dat zich, bij gebrek aan vaderlands voetbal, zaterdagavond maar op het Britse voetbal had gestort.

De vele kijkers van Talpa werden door de regisseurs van het televisiesation niet alleen bekwaam langs de reclameblokken gevoerd. Ook andere belangrijke inkomstenbronnen voor de commerciële televisiezender waren tamelijk onontkoombaar geprogrammeerd. Zo werden zowel zaterdag- en zondagavond allerlei prijsvragen aangeboden over bijvoorbeeld autoreclames en de sportuitzendingen waaraan de kijkers konden meedoen. Kosten: 25 cent per verzonden sms-bericht. Slim bedacht was dat deze prijsvragen opdoken in een setting van voortdurend enthousiast publiek. Zo hadden de actief meezingende jongens en meisjes die het zaterdagavond uitgezonden concert van Marco Borsato and friends bijwoonden zich eerst moeten kwalificeren tijdens een testje waarbij ze een liedje van Borsato moesten zingen. Met zo'n meeslepende zanger en actief participerend publiek ga ik ook vanzelf sms'en.

Hoofdmoot van dit Talpa-weekend was voetbal. Vanavond en nog vele avonden daarna mag voormalig RTL Bouvelard-presentator Beau van Erven Dorens zich bewijzen met een dagelijks programma over nieuws, sport en entertainment. Nieuwe dramaseries volgen (`starring' onder anderen Linda de Mol), en begin volgend jaar verschijnen nieuwe formats waarmee John de Mol succes van wereldformaat had (Big Brother).

Oude succesnummers van De Mol zoals het survival-programma Expeditie Robinson krijgen een vervolg. De vooraankondiging hiervan dit weekend liet een stuk of acht deelnemers zien die in een soort Jezus Christus-pose aan grote kruizen hangen. Wie dat als smakeloos ervaart weet zich bij voorbaat door de pr-strategie van John de Mol getemd. Een lekker relletje dient het rumoer rond Talpa en dus de kijkcijfers.

Kees Versteegh, Europa-redacteur van NRC Handelsblad, recenseert deze week het televisie-aanbod.

Rectificatie

In het artikel Mensen temmen (pagina 17, 15 augustus) staat dat het tv-programma Expeditie Robinson een oud succesnummer is van John de Mol . Dit is niet juist. Het survivalprogramma werd eerder uitgezonden door Net 5. Het Britse bedrijf Castaway bezit de rechten.

    • Kees Versteegh