Kabinet erkent na zestig jaar actie Soekarno (Gerectificeerd)

De Nederlandse regering aanvaardt dat de onafhankelijkheid van Indonesië niet pas in 1947, maar ,,de facto'' al op 17 augustus 1945 is begonnen, de dag waarop Soekarno de republiek uitriep. Bij de aanvankelijke weigering om de onafhankelijkheid te erkennen kwam Nederland ,,als het ware aan de verkeerde kant van de geschiedenis te staan''. Dat heeft minister Bot (Buitenlanse Zaken) vanmorgen verklaard in Den Haag, tijdens de herdenking van de capitulatie van Japan op 15 augustus 1945.

Bot zal woensdag de vieringen van de Indonesische onafhankelijkheid op 17 augustus 1945 in Indonesië bijwonen. Het is voor het eerst dat een lid van de Nederlandse regering daarbij aanwezig is.

,,Ik zal aan het Indonesische volk uitleggen dat mijn aanwezigheid mag worden gezien als een politieke en morele aanvaarding van die datum'', aldus Bot. ,,Ik zal met steun van het kabinet aan de mensen in Indonesië duidelijk maken dat in Nederland het besef bestaat dat de onafhankelijkheid van de Republiek Indonesië de facto al begon op 17 augustus 1945 en dat wij – zestig jaar na dato – dit feit in politieke en morele zin ruimhartig aanvaarden.''

De onafhankelijksheidsdatum van de voormalige kolonie was eerder in Nederlandse ogen de formele soevereiniteitsoverdracht op 27 december 1949. Bot zegt zich aan te sluiten bij ,,eerdere spijtbetuigingen'' over de ,,pijnlijke en gewelddadige scheiding der wegen van Indonesië en Nederland''. Bot: ,,Pas achteraf is te zien dat de scheiding tussen Indonesië en Nederland langer heeft geduurd en met meer militair geweld gepaard is gegaan dan nodig was geweest.''

De toespraak van Bot werd vanmorgen in Den Haag redelijk goed ontvangen, ook al doordat Bot sprak over zijn persoonlijke ervaringen, toen hij als kind door de Japanners in een kamp gevangen werd gehouden. Enkele honderden aanwezigen luisterden in Den Haag, gezeten op stoelen in het park, naar het fanfarekorps en zagen hoe koningin Beatrix een krans legde bij het Indisch Monument. Een van de aanwezige Indië-veteranen, E.J. Kortenoever, zei in reactie op de toespraak van Bot: ,,Het is niet erg meer dat de minister de onafhankelijkheid van Indonesië meeviert.'' Kortenoever noemt het ,,doorslaggevend dat Bot het zelf heeft meegemaakt''. Wat vindt hij ervan dat Bot in zijn redevoering stelde dat Nederland achteraf bezien ,,aan de verkeerde kant van de geschiedenis'' stond? ,,Dat kan wel, maar ik was dienstplichtig en als de regering zegt dat je gaat, dan ga je.''

De Japanse premier Junichiro Koizumi heeft vandaag de Japanse excuses voor de Tweede Wereldoorlog herhaald tijdens een ceremonie ter herdenking van de Japanse overgave. Koizumi nam niet de omstreden stap een bezoek te brengen aan de Yasukuni tempel waar de gevallen Japanse militairen worden vereerd.

EXCUSES JAPAN pagina 5

DEKOLONISATIE ONDERWIJST pagina 7

WWW.NRC.NL toespraak Bot

pagina 5

Rectificatie

Het bijschrift onder de foto van Japans keizerlijk paar bij het artikel Kabinet erkent na zestig jaar actie Soekarno (15 augustus, pagina 1) vermeldt dat de opname is gemaakt bij een bezoek aan de Tokiose tempel waar Japan zijn gevallenen herdenkt. De foto is niet gemaakt in deze omstreden tempel, maar in de Budokan, een hal vlak naast die tempel. In het artikel staat dat de Nederlandse regering aanvaardt dat de onafhankelijkheid van Indonesië niet pas in 1947 is begonnen. Bedoeld is 1949, het jaar waarin Nederland formeel de soevereiniteit overdroeg.