De komst van Talpa

De echt nieuwe formats van Talpa laten nog even op zich wachten. Zo waarschuwde de eigenaar van deze nieuwe televisiezender, John de Mol, bij de start van zijn jongste project het afgelopen weekeinde. Dit begin werd gekenmerkt door meer van hetzelfde. De Mol heeft behalve de voetbalrechten links en rechts een hele serie kijkcijferkanonnen weggekocht. Niet direct een formule die zich kenmerkt door de vernieuwing waaraan de Nederlandse omroep behoefte heeft. Voorzover sprake is van vernieuwing, dan is dit het idee om een zwangere vrouw te laten meedoen aan het programma Big Brother of een `spermashow' waarin een vrouw op zoek gaat naar een spermadonor. Het is niet een fijnzinnig visitekaartje voor een nieuwe zender, maar er zal ongetwijfeld een markt voor zijn te vinden. Onderschat De Mol niet.

De grote vraag is natuurlijk of hij slechts uit is op revanche voor zijn mislukte avontuur met de zender Sport 7, alweer bijna tien jaar geleden. Schuilen achter de lancering van Talpa niet verdergaande ambities? De Mol zou niet de eerste mediamagnaat zijn die zich niet tevreden stelt met louter het behagen van een zo breed mogelijk publiek en op zoek gaat naar politieke macht. Zelf ontkent de eigenaar van Talpa dit in alle toonaarden. Hij heeft niets op met de Italiaanse premier Berlusconi en voelt zich eerder verwant met mediamagnaat Rupert Murdoch, zei hij in het tv-programma Nova. En deze verwantschap is dan vooral ambachtelijk van aard, aldus De Mol. Helemaal vies van politieke invloed is het voorbeeld Murdoch echter nu ook weer niet gebleken. De Mol zelf sympathiseert met de politieke plannen van misdaadverslaggever Peter R. de Vries, zo liet hij in de Nova-uitzending weten. Puur platonisch, aldus De Mol, maar dat kan natuurlijk zo omslaan. En kenmerkend voor Talpa is nu juist dat een individuele eigenaar een hele zender naar zijn hand kan zetten.

Talpa is de tiende Nederlandse zender. Zo'n aantal is wel wat veel voor een relatief bescheiden markt. De Mol heeft bovendien al meteen een tweede zender aangekondigd. Dat is een voorschot op een grote herverkaveling van de omroep die hij voorziet, waarbij er slechts enkele algemene zenders overblijven en de rest (tegen betaling) achter de decoder gaat. Dit kastje moet een tijdperk van vrijwel ongelimiteerd aanbod inluiden.

Voorlopig is er echter sprake van verdringing op de markt. De publiektrekkers die De Mol heeft weggekocht, zuigen andere zenders leeg. En iedere euro reclamegeld die De Mol incasseert, kan niet elders worden uitgegeven, want het advertentiebudget voor televisie is al enkele jaren stabiel. Talpa mikt op een marktaandeel van 10 procent aan het eind van dit tv-seizoen. Dat is ambitieus. De nieuwe zender was bij de start dit weekeinde al direct marktleider, maar één zwaluw maakt nog geen zomer. De Mol is echter een miljardair met diepe zakken, die het wel even kan uitzingen.

De komst van Talpa herinnert de publieke omroep en de Haagse beleidsmakers eraan dat de zomer voorbij is. De uitwerking van het coalitieakkoord over vernieuwing van het omroepbestel werd over de zomer heengetild, vooral wegens het protest tegen de beoogde opheffing van de NPS, het enige werkelijk publieke onderdeel van de publieke omroep. Deze opheffing is precies het verkeerde signaal aan het publieke bestel, dat meer dan ooit voor de opgave staat zijn alternatieve functie waar te maken. De zomer is voorbij en er zal nu echt een bevredigende oplossing moeten worden gevonden.