Antikernwapenactivist

De zaterdag op 63-jarige leeftijd overleden ex-premier van Nieuw Zeeland David Lange gaf zijn land veel meer internationale allure dan zijn voorgangers en opvolgers. Labour-leider Lange verkocht met oratorische gaven en een verbluffend gevoel voor humor Nieuw Zeelands antikernwapenbeleid. Dat leidde in 1984 tot een breuk in het ANZUS-verdrag tussen Australië, Nieuw Zeeland en de Verenigde Staten.

Die breuk is nooit hersteld. Het beleid heeft in Nieuw Zeeland al meer twee decennia de waarde van een icoon, en de afgelopen twee dagen vervulden Lange's necrologieën zijn landgenoten met trots over een leider die uit het Witte Huis en Downing Street werd geweerd. ,,En dat terwijl gangsters, pooiers en drugsbazen er met alle egards werden ontvangen'', zo stelde Lange ooit vast. Zelfs de conservatieve oppositie durft het antikernwapenbeleid ook nu nog nauwelijks ter discussie te stellen

Lange was premier toen de Franse geheime dienst in 1985 het Greenpace-schip Rainbow Warrior in de haven van Auckland opblies. Hij vergaf het de Verenigde Staten en Groot-Brittannië nooit dat ze zich nooit tegen die daad van westerse staatsterreur uitspraken. Zijn persoonlijke afkeer van zijn Britse collega Margaret Thatcher verhulde hij nooit. ,,Ze heeft een enorm aura, maar ze was ook een blaffende gek'', zei hij in een recent interview.

Toen Thatcher in de jaren tachtig haar onderminister van Buitenlandse Zaken, Baroness Young, naar Nieuw Zeeland stuurde om Lange's antikernwapenstandpunten te veranderen, riep hij haar bij het ingaan van een lift terug. Journalisten tekenden toen op dat de premier haar toevoegde: ,,Hee, u vergeet uw bezemsteel.''

Lange, premier van 1984 tot 1989, liet ook een orkaan los op de toffige economie van zijn land, die hij bestempelde als ,,een Poolse scheepswerf''. De grote staatsinvloed op de economie was een gevolg van de jarenlange privileges die de Nieuw-Zeelandse agrarische export op de Britse markt genoot. Toen Groot-Brittannië zich in de jaren zeventig aan het Europese landbouwbeleid committeerde, liep de Nieuw-Zeelandse economie prompt vast.

Lange's minister van Economie Roger Douglas hief in zeer korte tijd importrestricties op, verkocht staatsbedrijven en schafte landbouwsubsidies af, om de economie efficiënt te maken. Het beleid leidde echter tot grote werkloosheid onder kansarmen en autochtone Maori's. Lange's politieke verkooptalent hielp echter om de ingrepen te verkopen. In 1989 nam hij afstand van Douglas' opvattingen en trad hij af.

De ex-premier had talrijke operaties en behandelingen voor hartklachten en een zeldzame bloedziekte achter de rug. Die begonnen met een maagreductieoperatie vlak voor zijn verkiezingsoverwinning van 1984.

Lange zei dat zijn gevoel voor humor ontstond toen als kind door overgewicht werd geplaagd. ,,Ik kon me alleen verbaal verdedigen.''