`Vijf procent van politici is corrupt'

Topfunctionarissen in het openbaar bestuur schatten dat in Nederland één op de twintig (5,2 procent) politici corrupt is. Ook 3,2 procent van de ambtenaren zou corrupt zijn.

Dat blijkt uit een rondvraag van onderzoekers van de Vrije Universiteit (VU) in Amsterdam onder de hoogste leidinggevenden van departementen, provincies, waterschappen, zelfstandige bestuursorganen en de rechterlijk macht.

Omgerekend naar absolute aantallen zou het gaan om 775 corrupte politici en 31.380 corrupte ambtenaren. De `corruptieperceptie' van de top van het openbaar bestuur wijkt sterk af van de officiële cijfers, die veel lager zijn. In het openbaar bestuur vinden jaarlijks naar schatting 130 interne onderzoeken en vijftig strafrechtelijke onderzoeken naar corruptie plaats. Per jaar belanden vijf corrupte ambtenaren en omkopers daadwerkelijk achter de tralies.

De rondvraag onder de top van het openbaar bestuur maakt deel uit van een onderzoek naar de aard en omvang van corruptie in het openbaar bestuur. Het onderzoek, dat op het departement van Justitie circuleert en binnenkort gepubliceerd wordt, is uitgevoerd in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum van dit ministerie.

Minister Donner (Justitie, CDA) vroeg in 2003 om het onderzoek, na afloop van de parlementaire enquête Bouwnijverheid. Het kabinet-Balkenende vond dat corruptie in Nederland `uitzonderlijk' was. Een deel van de Kamer bracht daar tegenin dat de bouwfraude aantoonde dat fraude en corruptie juist wordt onderschat.

Bij de vraag naar de omvang van de corruptie in het openbaar bestuur gaat het om subjectieve en intuïtieve schattingen, zo wordt benadrukt. Aan het onderzoek deden onder anderen mee: de secretarissen-generaal van de departementen; de voorzitters van de Hoge Raad, de gerechtshoven, het college van procureurs-generaal; de directeur van de rijksrecherche, de griffiers van de provincies, de secretaris-directeur van de waterschappen en de directeuren van de zelfstandige bestuursorganen.

In totaal reageerden 188 (55 procent) van de 341 aangeschreven functionarissen. Van hen denkt bijna 30 procent dat corruptie in het openbaar bestuur de laatste jaren sterk is toegenomen.

De perceptie van de ondervraagden, dat 5,2 procent van de politici en 3,2 procent van de ambtenaren corrupt is, wijkt af van de uitkomst van een soortgelijk onderzoek negen jaar geleden. In 1996 schatten 35 Nederlandse experts, ook in een onderzoek van de VU, dat 2,5 procent van de politici en 4 procent van de ambtenaren corrupt waren.

Geconcludeerd wordt dat de overheid geen goede registratie van corruptiemeldingen heeft. Ook handelen overheden corruptie vaak intern af, bang voor reputatieschade. Een meerderheid van de onderzochte organisaties zei afgelopen vijf jaar niet één corruptieonderzoek te hebben uitgevoerd.

CORRUPTIE pagina 3

    • Jos Verlaan
    • Joep Dohmen