Van Wely's klare lijn

De Russische grootmeester Alexander Roestemov had het laatst in een interview over de match die hij in 1999 op de Internet Chess Club tegen Loek van Wely speelde. Ze speelden 137 partijen achter elkaar met drie minuten bedenktijd per persoon per partij, dus ze moeten zo'n dertien uur aan de computer hebben gezeten, Roestemov in Moskou en Van Wely in Tilburg. Van Wely won op het nippertje met 64 winstpartijen, 13 remises en 60 verliespartijen. ,,We lachen er nog steeds om als we elkaar op toernooien tegenkomen'', zei Roestemov. ,,Wat waren we jong!''

Van Wely is niet iemand die harde uitdagingen uit de weg gaat. Hij sprong eens met een parachute uit een vliegtuig om zich bij een simultaanvoorstelling te melden, op de Duitse snelwegen probeerde hij menigmaal het werelduurrecord te breken en toen er sprake van was dat er in het belegerde Sarajevo tijdens de Joegoslavische oorlog een schaaktoernooi zou worden gehouden, was hij meteen beschikbaar.

Zijn avontuurlijk temperament lijkt op het eerste gezicht in zijn schaakpartijen getemd te zijn, want hij is meer een koel technicus dan een romantisch aanvalsspeler. Zijn spel is positioneel, vaak gericht op het uitbuiten van een superieure pionnenstructuur, maar bij het nastreven van kleine voordelen is hij wel bereid om flinke risico's te nemen.

Dat maakt dat zijn verliespartijen vaak veel spectaculairder zijn dan zijn winstpartijen. Als zijn zuivere positionele lijn gestoord wordt, kan hij ondergaan in een tactisch spektakel waarin zijn stelling uit haar voegen wordt gelicht, als een autowrak op de Duitse snelweg. Zo heeft hij al heel wat partijen verloren die in aanmerking kwamen voor de schoonheidsprijs door briljant aanvalsspel van de tegenstander. Zijn winstpartijen verlopen veel gelijkmatiger.

Zo was het ook in het toernooi in Gotenburg waarin Nederland afgelopen zondag Europees kampioen werd. Aan het zware eerste bord won Van Wely een partij en hij verloor er ook een. De nederlaag, tegen de Griek Vasilios Kotronias, was een levendig schouwspel met stukoffers en matcombinaties. De winstpartij, tegen de Armeniër Vladimir Akopian, was daarmee vergeleken geruisloos.

Van Wely komt goed uit de opening, wikkelt snel af naar een eindspel, boekt belangrijke ruimtewinst en oefent druk uit op een zwakke pion. In zijn nood doet Akopian een pseudo-actieve zet die zijn stelling nog meer verzwakt. Dat had hij niet moeten doen, maar aangeven wat hij dan wel had moeten doen is erg moeilijk. Het lijkt vanzelf te gaan zoals Van Wely deze partij wint, tot je het zelf ook eens zo probeert en merkt hoe moeilijk het is om de klare lijn vast te houden.

Wit Van Wely-zwart Akopian

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. Pb1-c3 Lf8-b4 4. Dd1-c2 c7-c5 5. d4xc5 Dd8-c7 6. Pg1-f3 Lb4xc5 7. g2-g3 Dc7-b6 Het is zeer de vraag of het afdwingen van e2-e3 het tijdverlies dat met deze damezet verbonden is waard is. 8. e2-e3 Lc5-e7 9. Lf1-g2 a7-a6 10. b2-b3 Db6-c7 11. Pf3-d4 0-0 12. 0-0 d7-d6 13. Lc1-b2 Ta8-a7 14. Dc2-e2 b7-b6 15. f2-f4 Lc8-b7 16. g3-g4 Lb7xg2 17. De2xg2 Dc7-b7 18. g4-g5 Db7xg2+ 19. Kg1xg2 Een zeer onprettig eindspel voor zwart. Actief spel met d6-d5 of b6-b5 is in de verste verte niet in zicht; hij moet afwachten hoe wit zijn stelling versterkt. 19...Pf6-d7 20. h2-h4 Tf8-e8 21. Tf1-d1 Ta7-c7 22. Td1-d2 Pb8-c6 23. Pd4-e2 Problemen voor zwart. Zijn pion d6 is zwak en dreigt met 24. Pe4 nog eens aangevallen te worden. Als zwart die pion moet dekken door een paard op b7 te zetten, zou dat zo passief staan dat er waarschijnlijk op den duur iets mis zou gaan op de koningsvleugel.

23...f7-f5 Als de goede zetten er niet zijn biedt een blunder zich tijdig aan, schreef Tarrasch. Zwart wil het paard van e4 afhouden, maar maakt het daarmee nog erger. 24. e3-e4 Te8-f8 Zwart kon niet toelaten dat wit na 25. exf5 exf5 het veld d5 verovert en 24...g6, om zijn pion op f5 te handhaven, ging ook niet wegens 25. h5 gevolgd door Th1 met beslissende aanval op de koningsvleugel. 25. e4xf5 Tf8xf5 26. Pc3-e4 Wat zwart wilde verhinderen komt nu met dubbele kracht. Zwart moet een pion verliezen. 26...e6-e5 27. Pe4xd6 Le7xd6 28. Td2xd6 e5xf4 29. Ta1-f1 Pc6-e7 30. Pe2xf4 Tc7-b7 31. Pf4-d5 Pe7xd5 32. c4xd5 Wit heeft een pion meer en zijn loper is sterker dan zwarts paard. Zwart is verloren. 32...Tf5xf1 33. Kg2xf1 a6-a5 34. h4-h5 b6-b5 35. Kf1-e2 Kg8-f8 36. Lb2-d4 b5-b4 37. Ke2-d3 Kf8-e7 38. Td6-a6 Ke7-f7 39. Kd3-c4 Tb7-c7+ 40. Ta6-c6 Tc7-b7 41. g5-g6+ h7xg6 42. h5xg6+ Kf7-e8 43. d5-d6 Ke8-d8 44. Tc6-a6 Zwart gaf op.