Reefknuttels en de vloeiende zeeg

Het jaarlijkse skûtsjesilen in Friesland is sinds vrijdag weer achter de rug, maar de liefhebbers kunnen op internet onbeperkt doorvaren. Er is ook een startpagina, op de site www.skutsje.startkabel.nl, maar daar is het nogal zoeken naar de schepen zelf tussen de skûtsjeverhuurbedrijven en diverse toeristische en andere, soms nauwelijks aanverwante, informatie.

De overzichtelijkste algemene website is www.skutsje.nl. Op deze site wordt ook de historie van het typisch Friese vaartuig uit de doeken gedaan. Een `skûtsje', in het Nederlands schuitje, was in de vorige eeuw een klein binnenvaartschip van 12 tot 14,50 meter lengte (42 tot 50 voet) en 2,80 tot 3,40 meter breedte. Tussen 1880 en 1930 zijn duizenden van deze platbodems gebouwd. Skûtsjes behoren tot de familie van de tjalken, maar zijn slanker en sneller uitgevoerd. Sinds 1900 is de naam ook ingeburgerd voor grotere schepen, tot 19,50 meter lang, die oorspronkelijk `roefschip' of `skip' werden genoemd.

Tot rond 1900 waren skûtsjes van hout. Vanaf 1885 bouwde Geert Barkmeijer in Briltil ijzeren exemplaren en dat voorbeeld werd vanaf 1890 overal in Friesland gevolgd. Er zijn nu nog een paar honderd skûtsjes `in bedrijf', waarvan er ongeveer 75 aan wedstrijden deelnemen

Er zijn twee skûtsjekampioen- schappen, respectievelijk georganiseerd door de SKS (Sintrale Kommisje Skutjesilen) en de IFKS (Iepen Fryske Kampioenskippen Skutjesilen). De SKS is de oudste, opgericht in 1945 en die organiseert het bekende evenement met een kampioenschap over elf wedstrijden – de eerste altijd in Grouw, de laatste in Sneek – waaraan 14 skûtsjes deelnemen. De IFKS ontstond in 1981, als concurrerende vereniging van skûtsjes die niet tot de SKS werden toegelaten. Bij de IFKS staan dit jaar 63 deelnemers ingeschreven, verdeeld over verschillende klassen. Het aantal deelnemers neemt nog steeds toe. Op www.skutsje.nl wordt de SKS bekender genoemd en de IFKS massaler en dynamischer.

Die typering gaat ook wel op voor de websites van beide organisaties, www.skutsjesilen.nl en www.ifks.nl. De overeenkomsten zijn groter dan de verschillen en beide sites zijn scheutig met wedstrijdreglementen, verslagen en uitslagen. Voor de boten zelf kan de bezoeker beter naar www.skutsje.nl of naar de websites van de skûtsjes zelf. Al deze sites bieden veel dezelfde informatie, met enthousiaste wedstrijdverslagen en historische overzichten. Maar het blijft een `mer à boire' voor de zeilliefhebber. En voor fans van Bommeliaans taalgebruik, met scheepsonderdelen als de vloeiende zeeg en de reefknuttels.

www.skutsje.nl; www.skutsjesilen.nl; www.ifks.nl

    • Hans van Laarhoven