Afscheid van Calimero-complex

Heracles is na twintig jaar terug in de eredivisie. Vanavond ontvangt de Almelose voetbalclub landskampioen PSV. Voorzitter Jan Smit (59) rekent dit jaar op lijfsbehoud. ,,Mijn grote voorbeeld is Heerenveen.''

In kleine kring had hij het al wel eens geroepen, maar hij wil het nu ook wel publiek maken. Aan het begin van het vorige seizoen deed Jan Smit, voorzitter van voetbalclub Heracles Almelo, een harde belofte aan zichzelf. En aan zijn vrouw Katy. ,,Als we niet waren gepromoveerd, was ik echt opgestapt.'' Zo teleurgesteld was hij na het trauma van het seizoen ervoor, toen zijn club in de nacompetitie op één punt na promotie naar de eredivisie miste.

Spelen op het hoogste niveau, dat was zijn droom en ambitie sinds Smit in 1998 bestuursvoorzitter werd. En hij was ervan overtuigd ook. ,,Wij zullen ooit weer in de eredivisie spelen'', riep hij bij zijn aantreden. Tot ongeloof van zijn omgeving. Heel Almelo viel over hem heen. ,,Dat lukt nooit!'', riep iedereen. Almelo, legt Smit uit, is een bescheiden stad in Twente die lang last heeft gehad van het ,,Calimero-complex''. Een doorn in zijn oog. ,,Vorig jaar hebben we geëist dat er voortaan alleen nog maar positief gedacht mocht worden.''

Vanavond trapt Heracles voor het eerst in twintig jaar af in de hoogste afdeling van het betaald voetbal. Tegen landskampioen PSV nog wel. De voorzitter is niet bevreesd. ,,Wij zullen onze huid duur verkopen.'' Pas in de winterstop van het vorige seizoen wist Smit dat promotie er serieus in zat. ,,We waren op trainingskamp in Rostock'', vertelt hij, ,,in de voormalige DDR. Het was er verschrikkelijk koud, echt bibberen. Maar de sfeer in de groep was geweldig. Het gevoel was er. Daar hebben de trainers en ik voor het eerst hardop, maar wel intern, durven roepen: we gaan voor het kampioenschap!''

Op vrijdagavond 20 mei werd het drama van de nacompetitie van het jaar ervoor weggespoeld. Een 2-2 gelijkspel tegen Veendam was voldoende om kampioen van de eerste divisie te worden, en dus direct te promoveren naar de eredivisie. Voorzitter Smit, de man van het zelfvertrouwen, ging op de schouders. Het was drie dagen feest in het oosten. ,,On-Almeloos'', vertelt hij tweeënhalve maand later, met een enthousiasme alsof het gisteren plaatshad. ,,Bij de huldiging op zondag waren tussen de twintig- en dertigduizend mensen op de been.'' In perspectief: Almelo heeft iets meer dan zeventigduizend inwoners.

Bij nader inzien is Smit blij dat de zwart-witte club niet al vorig jaar promoveerde. Dat was beslist ,,te vroeg gekomen''. En Smit wil koste wat het kost ook afrekenen met een tweede Almeloos trauma: dat van seizoen 1985/1986. Toen gleed Heracles na een jaar al weer af naar de eerste divisie. Voor nu heeft de club als doelstelling om zich te handhaven in de hoogste afdeling, zónder nacompetitie. ,,Dat betekent minimaal een vijftiende plek.''

Ondernemer Smit, die in 1998 voor veel geld zijn deurwaarderskantoor verkocht, werd zeven jaar geleden gevraagd om voorzitter te worden. Hoewel hij al in 1972 verhuisde naar Ommen, noemt Smit zich nog steeds ,,een ras-Almeloër'', die al vanaf zijn zesde jaar Heracles op de voet volgt. Zijn sportieve achtergrond speelde mee bij zijn aanstelling. Behalve een niet onverdienstelijk golfniveau (handicap 10), heeft hij vijf jaar op het hoogste niveau gekorfbald. ,,Daar word ik nog steeds om uitgelachen, maar ik vind het een prachtsport.''

Als onbezoldigd voorzitter draait Smit een gemiddelde werkweek. ,,Dertig tot veertig uur'' brengt hij door in en rond het Polmanstadion. ,,Mijn vrouw klaagt wel eens. Maar ik ga wel altijd met haar mee naar het Concertgebouw.''

Voor een voorzitter heeft Smit een uitgebreide portefeuille. Hij is belast met zowel de externe als de technische zaken. ,,Ja, ik praat veel met trainer Peter Bosz, ook over de opstelling, maar dat vindt hij niet vervelend.''

Smit claimt inmiddels een gezond verstand van voetbal te hebben. ,,Ik sta nu zeven jaar in de garage. Dan weet je echt wel hoe je een auto in elkaar moet zetten.''

De voorbije maanden waren extra druk. ,,Ik ben maar een weekje op vakantie geweest'' – naar zijn geliefde Zwarte Woud. Na de kampioenswedstrijd realiseerde voorzitter Smit zich onmiddellijk dat er veel te doen stond om te voldoen aan de eisen van het hoogste niveau. Na tweeënhalve maand voorbereiding weet hij het zeker: ,,Als je naar de eredivisie promoveert, verandert alles. Werkelijk alles!''

Om te beginnen: de begroting. ,,Die is bijna verdubbeld. Van 3,8 miljoen euro naar 6,8 miljoen.'' Aan de batenkant lonken – natuurlijk – de inkomsten uit reclame en televisierechten. Die zijn verviervoudigd, tot twee miljoen euro. Het hangt samen met het aspect dat Smit al eerste opviel na de promotie: ,,Alle aandacht. Er is veel meer belangstelling van de media. Nu ook landelijk.'' Dat bleek ook afgelopen dinsdag, in de eerste ronde het bekertoernooi. Op de plichtmatig gewonnen uitwedstrijd tegen de amateurs van het Amsterdamse DCG (0-3) was ook een team van de nieuwe tv-zender Talpa afgekomen, ter voorbereiding op de wedstrijd van vandaag. Voor de jongste aanwinst van Heracles, Sota Hirayama (jaarsalaris 340.000 euro), waren journalisten uit Japan overgekomen, ook al speelde de aanvaller niet mee. Die wedstrijd tegen DCG kreeg een onverwacht staartje, omdat Heracles een speler had opgesteld die in de vorige bekerwedstrijd, in november 2004, een schorsing had opgelopen. De KNVB dreigt Heracles nu met uitsluiting. ,,Dat waren we inderdaad vergeten,'' erkent Smit, ,,maar ik vind de sanctie onevenredig zwaar.'' De club heeft beroep aangetekend.

De sponsorinkomsten weet Heracles eveneens op te krikken. Voor de sponsors ging het tarief met 30 procent omhoog. Zonder morren ging het (lokale) bedrijfsleven akkoord. Smit: ,,De businessclub is uitgebreid van 320 tot 400 leden.'' Smit zelf is ook lid (à 4.200 euro); verder stopt hij geen geld meer in de club. ,,Een paar jaar geleden hebben we met twaalf ondernemers de komst van Rik Platvoet gefinancierd, voor een half miljoen gulden. Na vier jaar liep hij transfervrij uit z'n contract. Weg was ons geld. Dat was de stille dood van ons spelersfonds.''

Om meer sponsors te kunnen bedienen, staan nu roldoeken langs de kant in plaats van de vaste reclameborden. Hoofdsponsor Ten Cate verdubbelde de bijdrage tot een ,,marktconform'' niveau. De koninklijke textielfabriek is tevens leverancier van de kunstgrasmat in het stadion, vooralsnog de enige in de eredivisie. Sommige tegenstanders zeggen moeite te hebben met de unieke ondergrond in Almelo, maar Heracles zelf heeft er zelf geen noemenswaardig voordeel van ondervonden. Vorig jaar behaalde de club meer punten in uit- dan in thuisduels. De voorzitter weet de verklaring: ,,Wij moeten ons elke twee weken aanpassen, de anderen maar één keer per jaar.''

Ook de supporters leveren een bijdrage aan de hogere begroting. De prijzen van de toegangskaarten stegen gemiddeld 25 procent, maar belangrijker nog het stadion werd uitgebreid: van 6.500 tot 8.500 zitplaatsen. Geen probleem voor de verkoop, zegt Smit. ,,De seizoenkaarten waren binnen een dag uitverkocht.''

Heracles gaat er al jaren prat op een van de weinige betaald-voetbalorganisaties te zijn zonder schulden, én zonder overheidssteun. Aan dat beleid zal de nieuwe eredivisionist niet tornen, zo belooft de voorzitter. Smit: ,,Het is heel simpel: we gaan geen geld uitgeven dat we niet hebben. We hoeven geen winst te maken, maar maken ook geen verlies.'' De penningmeester van de club, de lokale registeraccountant Frank Thijscholte, weet dus precies wat hij kan uitgeven dit jaar: 6,8 miljoen euro. De helft daarvan, 3,4 miljoen, is gereserveerd voor de selectie (salarissen en aankoopsommen) – een verdubbeling ten opzichte van vorig seizoen. Bestaande spelers kregen door de promotie een loonsverhoging van 25 tot 30 procent.

Op de dag na de kampioensfeesten kwam de voorzitter met zijn technische staf bijeen om over het belangrijke agendapunt praten: de versterking van de selectie. Beslist noodzakelijk om geen eendagsvlieg te zijn. Er volgde een rigoureuze wisseling van de wacht. Tien spelers vertrokken, twaalf bleven. Inmiddels zijn er acht nieuwe voetballers aangetrokken en staan nog twee vacatures open: de rechtsback en de linkermiddenvelder. Pogingen om twee routiniers (keeper Ed de Goey en FC Utrecht-spits Hans van de Haar) naar Almelo te halen, mislukten.

Bij de vele onderhandelingen die Smit persoonlijk voerde, stuitte hij op een ,,minder leuk'' aspect dat bij de hoogste voetbaldivisie hoort. ,,Het draait er nog meer om geld, hè.'' Daarbij ziet hij veel ,,dubieuze tussenpersonen'' een ,,rare rol'' spelen. ,,Het is toch van de gekke dat wij de adviseur van onze spelers moeten betalen? Die mensen vragen tussen de 7 en 10 procent van het jaarsalaris van hun jongens. Per jaar! Dat is veel erger dan in de eerste divisie. Bovendien lopen er in de eredivisie veel buitenlandse figuren tussen, die in het algemeen slecht hun afspraken nakomen.''

De selectie van Heracles is een stuk kleurrijker geworden, vindt Smit. ,,Er loopt nu een Moldaviër tussen, een Est, een Duitser, een Belg, een Ghanees en een Japanner.'' Een bont gezelschap, maar Smit is trots dat er nog steeds ,,zeven jongens uit de regio'' rondlopen. ,,Dat kunnen niet veel andere clubs zeggen.''

Smit verklaart zijn liefde voor zijn functie in de omgang met de ,,jonge spelers''. ,,Ik heb een probleem met ouder worden.'' Hij is nu 59, maar wil nog lang niet stoppen. Zijn ambitie met Heracles voor de lange termijn is ,,langzaamaan doorgroeien'' in de eredivisie. Niet te snel, en vooral met behoud van de goede karakteristieke sfeer binnen de club. ,,Mijn grote voorbeeld is Heerenveen.''

Mocht zijn club komend seizoen onverhoopt toch degraderen, dan heeft hij er, anders dan vorig jaar, niet zijn eigen lot aan verbonden. ,,Ik ga niet nog eens zo'n belofte doen.'' Ook niet tegenover zijn vrouw? Jan Smit toont zijn typerende brede grijns. En knikt.

    • Philip de Witt Wijnen