Rijdende plant en lokaal vol bomen

Deze zomer studeren aan de kunstacademies weer honderden kunstenaars af. In een korte serie vandaag Janna Navis van de kunstacademie in Maastricht.

Het ateliergebouw van de Maastrichtse kunstacademie is een gezellig rommeltje. Daarom verbaast het niet eens om in een lokaal aan de binnenplaats een tuin aan te treffen. Boswilg, schietwilg, zwarte els, wolfspoot, zonnebloem, klimop – het zijn volgens een bordje enkele van de planten en bomen die er groeien, met hun wortels in jutezakken met aarde. Paradise Regained, luidt de titel.

Janna Navis (41) is deze zomer afgestudeerd in de richting Autonoom. Ze hield haar hobby tuinieren lang gescheiden van de serieuze kunst, maar een docent adviseerde haar om het in het examenjaar juist te combineren. Navis: ,,Misschien was het wel eens goed om kunst een luchtige kant te geven met tuinmateriaal. Ik ben dat steeds vrijer gaan toepassen. Die bomen in het lokaal waren de eerste, nog vrij letterlijke poging. Ik begon te spelen met een ogenschijnlijk natuurlijke omgeving, maar de natuur nam het over.''

Na het lokaal heroverde Navis ook de binnenplaats namens de natuur. Hier en daar heeft ze installaties aangelegd. Een put met een schommel erboven, een grote, cementen kogel op een lekker mals grasveldje. In het fietsenhok hangen videoschermen met filmpjes waarop je mensen ziet zwaaien. ,,Het is een vrolijk welkom en een afscheid tegelijk.'' In het trappenhuis van de school draait een jurk rondjes op een bruidstaart van grijs cement tussen vijf frambozenstruiken in zwarte plastic potten.

De grappigste installatie is een gemotoriseerde plant op wieltjes. Paradise Regained 5 rijdt om de paar minuten heen en weer binnen een haagje. Het brengt bij alle bezoekers een glimlach op het gezicht. Dat was ook de bedoeling van Navis. ,,De installaties moesten een groot geheel worden, waar je met humor een prettig geluksgevoel kunt krijgen.''

Het pronkstuk van Navis' paradijsje is een rij van zeven oude populieren. ,,Ik wilde onderzoeken of je met natuurlijke materialen een schijn van natuurlijkheid kunt oproepen, terwijl je toch aan het manipuleren bent'', legt Navis uit. ,,Zo heb ik de grasmatten onder de populieren gelegd en de grond opgehoogd. Toen werd het ineens een vlak dat mee ging doen met de andere installaties.'' Zoals met het 1,5 meter brede dijkje van groen gras dat ze haaks op de bomenrij heeft aangelegd. Heel Hollands en ver verwijderd van dit voormalige klooster in het hartje van Maastricht. In gedachten ben je bij een rivier of aan de kust. Het blaten van een schaap is niet ver. Ook omdat Navis halverwege de tien meter lange dijk een klaphekje heeft geplaatst.

De verschillende elementen van Paradise Regained zijn volgens Navis gaandeweg het jaar ontstaan. De jurk als allerlaatste. Een vriendin van de modeafdeling ontwierp hem voor haar om te dragen bij het afstuderen. ,,Ik had hem ingesmeerd met cement en hij stond in mijn atelier heel mooi tussen de planten. De muziek die ik had opstaan viel daar goed mee samen. Het was af.'' In plaats van hem te dragen kreeg de jurk een plaats op de expositie.

In november heeft Navis samen met de overige dertien afgestudeerde autonomen een expositie op locatie bij Kunstencentrum Sittard. Ze is actief in kunstenaarscollectief Diepzout en wil graag samen met anderen projecten in openbare ruimtes doen. ,,Eerst een mooie ruimte vinden, daar een projectsubsidie voor indienen en het dan met iemand bewerkstelligen. Het hoeft niet voor de eeuwigheid te zijn. In het museale circuit heb ik minder zin.'' Ze wil met tuimmateriaal blijven werken. ,,Ik heb het afgelopen jaar ontdekt wat ik kan met gras en cement.''

www.nrc.nlEerdere afleveringen van deze serie

    • Dirk Limburg