Failliete Zorgloterij was kansloos vanaf begin

De lotenverkoop viel tegen en de kijkcijfers waren laag. Voor het eerste seizoen voorbij was, ging de Zorgloterij failliet. De curator constateert onbehoorlijk bestuur.

Het was ,,knulligheid'', zegt makelaar en tv-presentator Harry Mens over de oorzaak van het failliet in 2002 van de Zorgloterij en de daaraan verbonden stichting. Nee, de voorbereiding was ,,degelijk'' en er was veel ,,inzet van het bestuur'', zegt de advocaat van de failliete Zorgloterij.

Over de aanleiding van het bankroet wordt drie jaar na het floppen van de loterij nog getwist, maar zeker is dat de goededoelenstichting een hoge schuld achterlaat: 7,4 miljoen euro.

Zeker is ook dat de kijkcijfers van De Goed Geld Show op SBS6 tegenvielen. De show had de loterij moeten promoten en voor reclame-inkomsten moeten zorgen. Zeker is ook dat de verkoop van loten ernstig achterbleef bij de prognoses.

Na drie jaar onderzoek concludeert curator R. van Oeijen dat de bestuurders van de stichting niet vrijuit gaan. Volgens hem is sprake van onbehoorlijk bestuur en hebben de drie bestuurders zich schuldig gemaakt aan een onrechtmatige daad, waardoor schuldeisers benadeeld zijn.

Voorzitter van de failliete stichting is Harry van der Weijden, een projectontwikkelaar uit Eindhoven. Hij richtte de loterijstichting in 1998 op om geld op te halen voor de stichting CVA (cerebo vasculair accident) die zich inzet voor mensen met een beroerte. Van der Weijden was tevens penningmeester van de stichting CVA. Van der Weijden zocht in 1998 contact met Harry Mens. ,,De reden daarvoor was dat de heer Mens een televisieprogramma had en tevens de noodzakelijke contacten die bij het opzetten van een loterij van essentieel belang waren'', zegt advocaat De Roy van Zuidewijn namens Van der Weijden.

Al in het begin waren er problemen. Het verslag van de curator: ,,Na veel verzet door andere in Nederland opererende loterijen, is uiteindelijk aan de Zorgloterij een vergunning verleend door het ministerie van Justitie op 18 december 2000.'' Aanvankelijk zou de Zorgloterij samenwerken met de Staatsloterij. Die zou zorgen voor logistiek en verkoop. Maar de samenwerking ging uiteindelijk niet door.

W. Bruin, directeur van Tosso BV die de rechten heeft op het loterijspel van de Zorgloterij: ,,Er was veel tegenwerking van de gevestigde loterijen. Die zitten niet op concurrentie te wachten. Het streven van het bestuur om voor de zorg gelden te generen was nobel. Maar het was een marketingfout om te beginnen terwijl je kunt weten dat je kansloos bent. Er was geen goede distributie. Toen de Staatsloterij niet meer mee deed, vielen hun verkooppunten weg. Er waren nog wel supermarkten die loten verkochten, maar een supermarkt is geen goede verkoopplek. Bovendien was het systeem, om mensen hun loten vanuit huis per telefoon te laten activeren, te ingewikkeld. Het afhaken van de Staatsloterij had moeten leiden tot bezinning bij het bestuur. Maar de trein was al op gang. Er waren toezeggingen gedaan en afspraken gemaakt. Een weg terug leek niet mogelijk.''

In januari 2002, vlak voor het begin van de loterij, traden Udo Buys (`voorlichter van het jaar 1993') en Ruud Jansen (directeur van een adviesbureau) tot het bestuur toe. De curator constateerde dat Buys, Jansen en voorzitter Van der Weijden betalingen aan zichzelf hadden gedaan. In totaal meer dan 100.000 euro. Zo boekte de voorzitter tussen januari en juni 2002 geld van de stichting over naar zijn management-BV en zijn privé-rekening. Dat zou gebeurd zijn in een periode dat de stichting schuldeisers en prijswinnaars niet betaalde.

De bestuurders ontkennen elke aansprakelijkheid, meldt advocaat De Roy van Zuidewijn: ,,De organisatie van de Zorgloterij is tot aan de dag van de laatste trekking volledig gemanaged door het bestuur, zonder kantoorpersoneel. Alle kosten zijn dan ook door de bestuurders gedragen. De ingediende declaraties hadden niet alleen betrekking op de door hen gespendeerde uren, maar ook op de door hen gemaakte out of pocket-kosten. Ze zijn gedaan toen er nog geen sprake was van een mogelijke deconfiture van de stichting.''

Zonder voldoende verkooppunten en met tegenvallende kijkcijfers vielen de inkomsten van de stichting weg. Dat in februari 2002 de tv-shows konden beginnen was te danken aan een sponsorovereenkomst met geneesmiddelenfabrikant GlaxoSmithKline en een bankgarantie (1,3 miljoen euro) van het bedrijf Eastside Investments van Harry Mens. Een deel van de 1,3 miljoen van de bankgarantie is Mens kwijt, geeft hij toe. Hoeveel precies wil hij niet zeggen. Kwijt is Mens naar eigen zeggen ook de 58.000 euro die hij voorfinancierde voor de stichting ,,toen nog niemand erin geloofde''.

Tijdens zijn onderzoek blijkt de curator twee transacties tussen de stichting en Harry Mens te hebben vernietigd op grond van faillissementspauliana (handelingen waardoor crediteuren worden benadeeld). Zo kocht voorzitter Van der Weijden namens de stichting een BV'tje van Mens. Daarin zat het recht om de zorgloterij op tv te brengen. De stichting zou Mens daarvoor 700.000 euro betalen. Dat bedrag was, gezien de overnamebalans van 50.000 euro, volgens de curator echter buitensporig.

Het bedrag was helemaal niet te hoog, reageert Mens. ,,Ik had in de beginfase geld geleend aan de stichting. Daarvoor kreeg ik de garantie dat ik het tv-programma mocht produceren.'' De transactie zou nodig zijn geweest omdat Van der Weijden en Mens uit elkaar gingen. Mens spreekt over ,,een verschil van inzicht''. ,,Ik wilde een informatief programma bij RTL maken, Van der Weijden wilde zijn eigen koers varen. Hij wilde per se een spetterende show. SBS was bereid dat te doen.''

,,Ik vond het beter niet met Mens in zee te gaan'', zegt Van der Weijden op zijn beurt. ,,Maar Mens had wel veel kosten gemaakt en die moesten vergoed worden.''

Toen de inkomsten van de loterij maar niet kwamen, kon Van der Weijden de koopsom van 700.000 euro voor de BV niet betalen. Daarom verpandde hij alle inkomsten uit de loterijverkoop aan Mens. Ook die verpanding is door de curator vernietigd. In de afgelopen maanden trof de curator wel een regeling met Mens: de schaarse opbrengst uit de loterijverkoop is gedeeld.

Tot de schuldeisers die zich bij de curator gemeld hebben behoren ook de drie bestuursleden die nu zijn aangeklaagd. Zij zeggen samen nog ruim vijf ton tegoed te hebben, als vergoeding voor hun werk. Voorzitter Van der Weijden heeft nog een claim van ruim vier ton. ,,Ik heb tot nu toe 40.000 euro gekregen. Dat is niets vergeleken bij mijn verlies van vier ton. In vier jaar heb ik ongeveer 200.000 kilometer gereden voor de loterij, om maar eens iets te noemen. Ik rij toevallig Mercedes. Die kost, denk ik, 70 cent per kilometer. Dus alleen al mijn auto kost 140.000 euro. En dan nog mijn telefoon, fax, kantoor.''

Nee, het was geen liefdewerk oud papier, bevestigt secretaris Udo Buys. ,,Ik ben aangetrokken als zelfstandig pr-consultant. Toen er een leemte kwam in het bestuur ben ik bestuurslid geworden. Ik werkte voor een tarief van 135 euro per uur. Ik zag het meer als een verlengstuk van mijn werk''.

Harry Mens zegt niet van die betalingen te hebben geweten. ,,Ik zag het allemaal als oprechte padvinderij. Maar als ze zichzelf dikke bedragen hebben uitgekeerd, dan vind ik dat onbeschoft.''