Voetbaloorlog in Sierra Leone

Bent u lid van een doelgroep? Ik vrees van wel, want dat hebben wij in medialand ongevraagd van u gemaakt. Dus we hebben liever niet dat u met een blowtje op de fiets stapt wanneer wij u zien als een pijproker in een Volvo. Jammer dat u als lid van een doelgroep vaak smokkelt.

U bent lid van de EO, u blijft hangen bij SBS6 en u vertelt de volgende dag op uw werk dat u naar Het uur van de wolf hebt gekeken. Wij kunnen u niet controleren, dus als het om de kijkcijfers gaat bent u ons altijd te vlug af. En daar raken wij televisiemakers een beetje van in de war.

Wij zien u, kijker, trouwens steeds vaker zelf op televisie verschijnen. Met uw hele hebben en houwen. U ruilt van baan of van man. U bent een wanhopige opvoeder of iemand die uzelf of uw huis in een volledige metamorfose wil gooien. U wil een man of een boot, u wil de lekkerste zijn of een vriend aan de vrouw brengen. Kortom: de ene helft van Nederland kijkt naar de andere helft.

Omdat ik van de gewone mensen-televisie ben, hoort u mij niet klagen: ik zie u graag, ik kijk naar u en ik blijf kijken. Maar waarom doet u het eigenlijk. Wie wilt u amuseren? De kijker of uzelf. Is het een schreeuw om aandacht? Roept u om hulp? Ik denk dat het anders zit. Na een periode waarin de westerse mens geïndividualiseerd zat te verkommeren, bedelt hij niet om aandacht, hij eist die gewoon op. Hier ben ik. Heb er 's wat van. En anders begin ik gewoon een blog.

Tegenstanders van real life-programma's stellen dat de camera de privacy ontneemt aan gebeurtenissen die zich in de volslagen intimiteit van de privé-sfeer dienen te voltrekken.

Maar is deze bewering waar? Ik leg u een situatie voor die ik aantrof in een Duits essay over privacy. Stel, er zit een gevangene voor de rest van zijn leven in eenzame opsluiting. Vaststaat dat hij nooit meer vrij komt en dat hij gedurende zijn detentie nimmer contact heeft met een medemens (de cipiers mogen zich niet laten zien en niet met hem spreken). Om zijn lot enigszins te verzachten krijgt hij in zijn cel een televisiescherm en een verbinding met een huisgezin `ergens ter wereld'. Dag en nacht kan hij, wanneer hij de televisie aanzet, de gebeurtenissen in alle vertrekken van het huis volgen, maar de bewoners weten dat niet omdat de camera's ingenieus zijn weggewerkt. De vraag is nu of de bewoners privacy genieten of niet. Ik ben er nog niet uit, want het voor de hand liggende antwoord luidt nee, maar als je er lang over na gaat denken, zit het niet zo eenvoudig in elkaar.

Gelukkig zat ik gisteravond in mijn eentje te kijken naar een bijzondere uitzending van Netwerk. Ik huil niet graag in gezelschap. Maar wat moet je anders bij het zien van voetbalelftallen die bestaan uit eenbenige slachtoffers van de burgeroorlog in Sierra Leone. Daders en slachtoffers samen in een team en achter dezelfde bal aan. Wat een verschrikkelijke verhalen, wat een ingehouden leed.

Het snikken begon bij de spelregels die gelden voor een potje voetbal tussen twee `teams van geamputeerden'. Geen protheses en geen krukken met scherpe uitsteeksels en gemene punten, want in Sierra Leone mag voetbal geen oorlog worden. Waarom raakt een mens nou ontroerd bij de gedachte dat deze gehandicapte jongens ook gewoon gemeen kunnen voetballen.

    • Hummie van der Tonnekreek