In Echt bloeit het reli-toerisme

Maandag beginnen in Keulen de katholieke Wereldjongerendagen. Veel pelgrims bezoeken eerst het Limburgse Echt, het dorp van Edith Stein.

Gevolgd door een tiental jonge Fransen beklimt diaken W. Beerkens de vele treden op weg naar de klokken in de toren van de Sint-Landricuskerk in Echt. Bovengekomen geeft de krasse 79-jarige Limburger een zwiep aan een van de klepels, waarna een enorme galm weerklinkt. Zijn gasten genieten zichtbaar, zoals ze dat de hele rondleiding in het godshuis doen, ook al spreekt Beerkens alleen maar Nederlands.

De tien studenten komen uit La Rochelle, aan de Franse westkust. Een deel van hen, onder wie Viktor Kaars, maakte de lange tocht per fiets. Anderen, zoals Anne Guilleux, stapten in Parijs op hun rijwiel. De eindbestemming is Keulen, waar maandag de katholieke Wereldjongerendagen beginnen, mét (vanaf 18 augustus) paus Benedictus XVI. Hun tussenstop in Echt is ,,een heel logische'', zegt Kaars. ,,Want Echt is het dorp van Edith Stein, de beschermheilige van onze fantastische happening in Duitsland.''

Kaars en de zijnen zijn niet de enigen die Echt aandoen in het kader van de Wereldjongerendagen. J. Stassen-Muyrers, secretaris van de Stichting Dr. Edith Stein, toont een lange lijst van bezoekersgroepen die hun komst hebben aangekondigd. Een kleine greep: morgen zijn het 150 Oostenrijkers, dinsdag 240 Londenaars, en volgende week vrijdag 150 Romeinen, 300 Amerikanen en 140 Zuid-Amerikanen. In totaal komen ten minste tweeduizend mensen naar het Limburgse plaatsje.

,,Werk genoeg aan de winkel'', lacht Stassen-Muyrers. Haar stichting begeleidt de gezelschappen, die soms ,,op de onmogelijkste tijdstippen'' arriveren. ,,We wijzen hun de weg naar een hotel of een cafetaria, geven hun desnoods zelf broodjes'', vervolgt ze. De Sint-Landricuskerk – aan de toren hangen vier witgele vlaggen van de Wereldjongerendagen – neemt voor de pelgrims een centrale plaats in. Hier worden de missen opgedragen, vlakbij de plaats waar een originele koormantel hangt van Stein, een Duitse non van joodse afkomst die in 1998 heilig werd verklaard.

In de kerk laat de stichting de gasten voorts een dvd zien over Stein. ,,In het Duits en in het Engels'', licht bestuurslid A. van Vugt toe. ,,Het is haar complete levensverhaal.'' Stein (1891) keerde zich als 20-jarige van God af, studeerde geschiedenis, Germaanse letterkunde en psychologie. Ze werd lerares opvoedkunde, voelde zich later aangetrokken tot het christendom en liet zich in 1922 als katholiek dopen. Elf jaar later trad ze toe tot de zusters karmelietessen in Keulen. Ze leidde een leven van gebed, stipte plichtsvervulling en nederigheid. In 1938 week zij wegens de jodenvervolging uit naar het klooster in Echt. Vier jaar later pakte de Gestapo haar op, en werd ze in Duitsland vergast.

In Echt blijkt dat buitenlandse katholieke jongeren – jeugdige Nederlandse gelovigen zijn hier nauwelijks – dwepen met Stein. ,,Ze had een voorbeeldfunctie'', meent een Amerikaanse op een terrasje, ,,ik heb gelezen dat ze intelligent en eenvoudig was. Dat sprak me aan. Alle luxe van tegenwoordig hoeft niet voor mij.'' Stassen-Muyrers van de Stichting Dr. Edith Stein: ,,Ze worstelde met de zin van het bestaan, zoals tal van jeugdigen nu. Met vragen als: waarom zijn we op aarde? Die meesterlijke vrouw heeft daarop het antwoord gevonden, daarom wordt ze vereerd, is ze zo populair.''

De stichting beschikt sinds twee jaar over een Trefcentrum, waar ze een klein archief over Stein heeft ingericht. Dat staat zeer in de belangstelling van de bezoekers van de Wereldjongerdagen, is al gebleken. Ze kunnen er tal van foto's bewonderen, zoals die van het station van Schifferstadt dat Stein passeerde toen ze naar Auschwitz werd afgevoerd. ,,Hier heeft Edith (op een of andere wijze) nog een berichtje doorgegeven. `We zijn op weg naar het oosten', schreef ze'', staat erbij te lezen. In dit onderkomen zijn ook boeken te vinden van Edith Stein: Wetenschap van het kruis en Kiezen voor de waarheid, bijvoorbeeld.

Wie het augustusprogramma van Echt bekijkt, ziet dat de jeugdige pelgrims veel interesse hebben voor de kapel van de karmelietessen, van wie er nog acht in afzondering in hun klooster wonen. De 150 Oostenrijkers die morgenmiddag bij de Sint-Landricuskerk aankomen, gaan onmiddellijk in processie, met muziek en gebed, via de gedenksteen van Stein naar de Karmel kapel. Daar zal zuster Caterina hun toespreken.

Deze religieuze doet dat, zoals altijd, van achter de tralies. Deze middag heeft ze, bij uitzondering, even tijd voor het `Hollandse bezoek'. Getooid in haar traditionele bruine habijt met zwarte kap vertelt ze dat ze de kamer (,,de cel'') van Stein bewoont, en dat die er nog precies zo eenvoudig uitziet als in 1942. ,,Er staat een bed, een schrijftafel en een kast, meer niet.''

,,Mijn grootste wens voor ik doodga, is die kamer nog eens binnengaan'', zegt Stassen-Muyrers van de Stichting Dr. Edith Stein, die bij het gesprek aanwezig is. Onbestaanbaar, krijgt ze te horen van zuster Caterina. Het nonnetje verdwijnt uit de spreekkamer, en stuurt haar gasten naar de kapel die vanaf de straat vrij toegankelijk is. We zien haar terug als ze de luiken achter het altaar opent. ,,Vanaf hier, door het ijzer, volgen wij zusters altijd de mis'', vertelt ze. ,,Aan uw kant zitten de andere gelovigen.''

Het zijn er in totaal zo'n tweeduizend per jaar, schat ze. Maar anno 2005 zijn het er veel meer, dankzij de extra bezoekers van de Wereldjongerendagen. ,,Het dorp Echt beleeft een Aufschwung, het reli-toerisme is hier de laatste vier, vijf jaar in opkomst'', vindt bestuurslid Van Vugt van de stichting.

Bij het afscheid roept zuster Caterina ons nog toe: ,,Ik neem u in mijn gebed mee.''

    • Guido de Vries