Huis bouwen? Houd moed!

Dat was slecht nieuws voor de burger met bouwambities dat NRC Handelsblad op 6 augustus meldde in het artikel `Een huis bouwen? Vergeet het!'. Deze zal niet vrolijk geworden zijn van de sombere berichten over het `particulier opdrachtgeverschap' in de woningbouw.

Nog steeds is 95 procent van de woningen die door particulieren gebouwd worden een vrijstaande woning op een ruime kavel in het landelijk gebied. De vraag naar dat soort woningen is de laatste jaren afgenomen; geen wonder dus dat ook de `particuliere productie' stagneert.

Wellicht ontstaat na lezing van het artikel het idee dat Remkes, toen hij in 2000 als staatssecretaris zijn beleidsdoelen ten aanzien van particulier opdrachtgeverschap formuleerde, de illusie koesterde dat eenderde van de jaarlijkse koopwoningproductie uit vrijstaande woningen zou kunnen bestaan. Dat is natuurlijk niet zo; ook Remkes wist heel goed dat een dergelijke woning voor slechts weinigen weggelegd is en zal blijven. Het ging hem om iets heel anders: zeggenschap. ,,Waarom kunnen mensen niet zelf bepalen hoe ze wonen'', was zijn vraag. Het gaat dus om zeggenschap, ook voor mensen met een normaal inkomen, zoals de familie Adams in Tilburg, mensen die een `normale' rijtjeswoning willen, maar wel zelf willen bepalen hoe die woning er van binnen en buiten uit ziet.

Mogelijk leidt het desbetreffende artikel tot de conclusie dat particulier opdrachtgeverschap vooral gehinderd wordt door de (te) hoge grondkosten. Dat is niet zo. De prijs van een bouwkavel wordt immers niet bepaald door de vraag door wie gebouwd wordt, maar, zoals professor Priemus uitlegt, wat er gebouwd wordt. De hoge grondkosten vormen op dit moment een probleem en dwingen lokale bestuurders in een spagaat: zij willen betaalbare koopwoningen laten bouwen voor met name `starters' maar zijn tegelijkertijd gedwongen om voor de grond onder die woningen de hoofdprijs te vragen. Een interessante discussie, zeker, maar niet direct bepalend voor de mogelijkheden voor particulier opdrachtgeverschap. Of men nu een woning met grond afneemt van een ontwikkelaar of de grond koopt en er zelf een woning op laat bouwen, dat maakt voor de hoogte van de grondprijs niet uit.

Er is maar één partij die bepaalt of u ooit zelf of met anderen een woning zult kunnen laten bouwen, en dat is het gemeentebestuur. Er is ook maar één partij die de basis legt voor succesvolle projecten en dat is de gemeente. Het Tilburgse voorbeeld is wat dat betreft illustratief: de gemeente is misschien wel welwillend maar niet in staat om voor vier particuliere kavels de gronduitgifte goed voor te bereiden en kopers duidelijkheid te geven over de geldende randvoorwaarden.

Dat is jammer, want gemeenten hoeven dat wiel niet uit te vinden. Het gaat er vooral om dat ze beleid willen maken voor hun burgers, en daar ook handen en voeten aan willen geven. Particulier opdrachtgeverschap is een prima middel gebleken om lokale beleidsdoelen te verwezenlijken, zoals woningen voor starters en het vergroten van betrokkenheid van burgers bij hun woonomgeving.

Ons advies: vraag uw wethouder naar ruimte voor burgers met bouwplannen. Informeer bij uw gemeente wat de plannen zijn voor gronduitgifte aan particulieren. Organiseer u met anderen en vraag de gemeente om u een locatie toe te wijzen. Wij twijfelen er niet aan: vroeg of laat zult u gehoor vinden.

Marcel van Lent is mededirecteur van adviesbureau De Regie BV; Hans Vos is projectmanager bij SEV Realisatie en is daar in opdracht van VROM verantwoordelijk voor het onafhankelijke Informatiecentrum Eigen Bouw.