Amorfe kloon vol opzichtig jatwerk

,,Rénnen'', roepen Ewan McGregor en Scarlett Johansson alias Lincoln Six Echo en Jordan Two Delta regelmatig tegen elkaar. En daar gaan ze weer. Ze rennen en rennen. Ze rennen door fabrieksruimtes en machinekamers, dwars door een hologram en langs een ruïne, door verlaten landschappen en een stad waar ze nog nooit geweest zijn. Het merendeel van de tijd zijn hun achtervolgers niet eens dichtbij. Maar dan rennen ze nog.

Als je aan de hand van The Island zou moeten concluderen wat het belangrijkste kenmerk van de menselijke natuur is, dan zou je moeten zeggen: vluchten. Er wordt wel een beetje gevochten in de nieuwe film van Michael Bay, die eerder de aarde bijna echt liet vergaan in Armageddon en gevoelsmatig in Pearl Harbor. En er is sprake van het feit `dat de mens er alles voor doet om te overleven'. Dat is een belangrijke zin, want hij wordt een stuk of wat keer herhaald in de film. Maar wat ze er nou precies aan doen om te overleven blijft ongewis, want dan rennen ze weer.

Science fiction-films bieden vaak een interessante, morele kijk op de stand van de mensheid in het jaar waarin ze zijn gemaakt. Daar vormt The Island in weerwil van zichzelf geen uitzondering op. De toekomst die hij presenteert lijkt aanvankelijk post-apocalyptisch. Hoofdpersoon Lincoln wordt wakker in een steriele, opgewekt-dictatoriale wereld met mensen die wachten om via een loterijsysteem te worden uitverkoren om naar `het eiland' te gaan, de enige virusvrije zone op aarde. Later zal blijken dat hij zich al lang op dat eiland bevindt, gebouwd op iets wat nog het meeste op de resten van de Twin Towers lijkt.

De twee hoofdrolspelers Ewan McGregor en Scarlett Johansson hebben als wezens die moeten ontdekken wie ze zijn geen dankbare rol. Het merendeel van de tijd weten ze namelijk níet wie ze zijn en staren ze blanco en naïef de camera in. Ze hebben de mentale leeftijd van een vijftienjarige, wordt over hen gezegd. Zo'n beetje die van de voornaamste doelgroep van deze film dus, met dat verschil dat de Six Echo's en Two Delta's van Bays toekomstige wereld nauwelijks puberen. Te weinig kleur wordt aangebracht door bijrollen van Steve Buscemi, als al te menselijke computermonteur, Sean Bean als dictatoriale geschifte geleerde en, alsof deze twee acteurs niet al voldoende typecasting inbrachten, Djimon Hounsou als vrijgemaakte slavenzoon.

Vragen over de aard van de mens, het bewustzijn, de herinnering, worden plichtmatig opgeroepen. Maar het lijkt alsof regisseur Bay er zelf nog wel het meeste voor terugschrok om tot een antwoord te komen. ,,Rennen,'' laat hij zijn personages dan nog maar eens roepen. En daar gaan ze weer in hun spierwitte Puma-trainingspakken, door een wereld die zucht onder de terreur van een gladgestreken art direction.

Het is jammer voor regisseur Michael Bay dat hij niet een origineel verhaal van science fiction-schrijver Philip K. Dick tot zijn beschikking had, want nu moet hij het doen met wat opzichtig jatwerk uit Blade Runner en Total Recall en is het eindresultaat een amorfe kloon van die films en nog een paar meer, zoals Metropolis, de Mad Max-films, The Truman Show en The Matrix-trilogie.

Wellicht dat het presenteren van een filmkloon die ook nog eens gaat over een toekomst waarin klonen heel gewoon is Bays hogere doel was. Maar anders dan de menselijke klonen in zijn film, weet de film zelf daar niet mee te verrassen.

Pikant detail is daarom dat het Amerikaanse filmvakblad Variety vandaag meldt dat de producenten van de tamelijk onbekende sf-cultfilm Parts: The Clonus Horror filmmaatschappijen DreamWorks en Warner Bros. hebben aangeklaagd wegens plagiaat.

The Island. Regie: Michael Bay. Met: Ewan McGregor, Scarlett Johansson, Djimon Hounsou, Sean Bean, Steve Buscemi, Michael Clarke Duncan. In: 86 bioscopen.