Bij Mallems en Lubbers is Goethe's Tasso gedoemd

Je zou het niet zeggen, maar in augustus is het gemiddeld 714 uur van de 744 uur droog. Toch kijken de organisatoren van de vele festivals in de buitenlucht iedere keer weer op hun neus als de 30 natte augustus-uren juist op hun evenement vallen. En nog gekker is het dat ze daar geen maatregelen tegen nemen. Zondagavond moest de première op Kasteel Heeswijk van het toneelstuk Tasso worden onderbroken omdat de acteurs van het podium dreigden te stromen. Waarom heeft de regisseur geen overkapping, desnoods een partytent laten aanslepen? Dat had best gepast in het decor: een rijk gecaterd tuinfeest bij het slot van een machtig politicus.

Het Zeeland Nazomer Festival brengt een sterk ingekorte bewerking van Torquato Tasso (1780-1789) van Johann Wolfgang von Goethe. Alvorens de voorstelling echter op het Zeeuwse festival is te zien, maakt ze eerst een tournee langs drie andere kastelen, te beginnen in Heeswijk, tussen Den Bosch en Veghel, waar ze onderdeel uitmaakt van het Bossche Theaterfestival Boulevard.

Goethe's meesterwerk, dat handelt over de Italiaanse renaissancedichter Tasso en zijn botsing met mecenas hertog Alfonso, gaat traditioneel over de plaats van de kunstenaar in de wereld. Hoe moet hij zich verhouden tot de machthebbers die hem knuffelen en knevelen tegelijk? Het stuk leent zich uitstekend voor actueel politeke bespiegeling.

Zo niet in de versie van bewerker Alex Mallems en regisseur Albert Lubbers. Politiek speelt hier nauwelijks een rol. Zij benadrukken juist de welwillendheid van Tasso's beschermers, en Tasso's onmogelijke gedrag. Hier is Tasso vooral een drammerig kind dat ten onder gaat door zijn eigen aangebrande gedrag en paranoia. Zijn omgeving verlangt van hem wat meer diplomatie, hij concludeert dat de hele wereld bestaat uit huichelaars. Handreikingen slaat hij af: deze dichter is gedoemd.

Lubbers heeft zijn voorstelling vrij traditioneel opgezet, met hier en daar een geestige uitbarsting. In de kasteeltuin staat een podium van glimmend wit perspex, met daarop een tafel vol champagne en een fontein ook gevuld met champagneflessen. Vrij serieus brengen de spelers het drama in vijfvoetige verzen. Ironiserend werkt de ontvangst van Tasso's dichtwerk, dat wordt binnengehaald met vuurwerk, knallende champagnekurken, en de herkenningsmelodie van de Eurovisie-televisie. Met dit soort details geeft Lubbers de betere kringen waarin Tasso verkeert ook meteen wat vulgairs.

Sterk in dit licht is ook de opkomst van politiek adviseur Antonio, Tasso's grote tegenstander: Hij komt aanscheuren in een Saab cabriolet met Meat Loaf knallend uit de luidspeakers. Bij het uittrekken van zijn smokingjasje legt hij nonchalant een pistool op zijn stoel. Even nonchalant gaat hij op het hoofd van Vergilius zitten. Knap van acteur Tom van Bauwel dat hij vervolgens toch nog overtuigend boven deze forse karikatuur weet uit te spelen.

Mathijs Scheepers draagt de voorstelling met sterk fysiek spel. Hoewel zijn Tasso een lastpak is die zijn eigen glazen ingooit, weet hij toch sympathie voor diens tragiek te winnen. Zijn zijdelings schuivelende opkomst – als verlegen buitenstaander – is al meteen sterk, zijn clowneske rondmaaiende armen en benen geven de voorstelling precies de dynamiek die ze goed kan gebruiken. Hij is ook de enige die de aanhoudende regenval naar zijn hand weet te zetten: hij glijdt, slipt en valt over het kletsnatte podium: een onaangepaste, onstuimige dichter op het gladde ijs van de wereldse kringen.

Theaterfestival Boulevard: Tasso van Goethe, door Zeeland Nazomer Festival. Gezien: 7/8 Kasteel Heeswijk. Aldaar t/m 11/8. Kastelentour t/m 10/9. Inl. tasso.nazomerfestival.nl

    • Wilfred Takken