Wim Duisenberg was boegbeeld van stabiliteit

Wim Duisenberg werd zaterdag in familiekring begraven. Hij werd geroemd als onafhankelijke bankier die zich niet liet intimideren door politici.

De sobere herdenking van Wim Duisenberg, afgelopen zaterdag tijdens een besloten bijeenkomst in het Concertgebouw in Amsterdam, riep emoties en humor op. En herinneringen aan en bewondering voor een onconventionele, fatsoenlijke man.

Hoewel de plechtigheid door veel publieke prominenten werd bijgewoond, behield de herdenking toch het karakter van een familieaangelegenheid. Duisenberg, net zeventig geworden, overleed vorige week zondag aan een acute hartstilstand in zijn buitenhuis in de Zuid-Franse plaats Faucon.

Onder de aanwezigen in het Concertgebouw bevonden zich kroonprins Willem-Alexander, premier Balkenende, oud-premiers Lubbers en Kok, de voorzitter van de Europese Commissie Barroso, de president van de Europese Centrale Bank Trichet en de president van De Nederlandsche Bank Wellink. Ook andere Europese centrale bankiers onder wie oud-president van de Bundesbank Tietmeijer en de president van de Italiaanse centrale bank Fazio waren bij de herdenking aanwezig.

Namens het Nederlandse kabinet karakteriseerde minister Zalm Duisenberg als een doener die met Hollandse nuchterheid en Friese vasthoudendheid bouwde aan de Europese Centrale Bank.

Centrale bankiers vormen een slag apart. Als de beheerders van het geld waarmee iedereen dagelijks te maken heeft, werken ze op het snijvlak van de overheid en de samenleving. In wezen hebben ze maar één taak: ze moeten er voor zorgen dat mensen vertrouwen houden in de bedrukte stukjes papier die ze in omloop brengen om het economische verkeer te vergemakkelijken. Daartoe staan hun twee instrumenten ter beschikking: de techniek van het rentebeleid en het gezag dat ze met hun persoonlijkheid uitstralen.

Wim Duisenberg vertegenwoordigde als geen ander het gilde van de Europese centrale bankiers. Met zijn beleid en met zijn uitstraling belichaamde hij vertrouwen en stabiliteit. Eerst als minister van Financiën in het kabinet-Den Uyl, daarna als president van De Nederlandsche Bank en van de Europese Centrale Bank. ,,Wim had gewoon het land aan begrotingstekorten en inflatie, een gezonde invalshoek voor ministers van Financiën en centrale bankiers'', zei Nout Wellink, Duisenbergs opvolger bij De Nederlandsche Bank.

,,Duisenberg was het boegbeeld van monetaire stabiliteit en soliditeit. Een echte onafhankelijke centrale bankier die zich niet liet intimideren door politici, maar ze zonodig vriendelijk de les las'', zei Zalm. Wellink memoreerde Duisenbergs uitspraak over politici die aandrongen op een versoepeling van het monetaire beleid: ,,Ik hoor ze wel, maar ik luister niet.''

Jean-Claude Trichet, president van de Europese Centrale Bank, vatte de werkwijze van zijn voorganger samen in drie karakteristieken: het vermogen om gecompliceerde situaties te doorzien, de gave om snel tot een helder besluit te komen en de vastberadenheid om bij dat besluit te blijven en daar niet van af te wijken, ook niet in lastige situaties.

Centrale bankiers moeten beoordeeld worden op de stabiliteit van de munt. In dit opzicht was Duisenberg volgens Wellink een winnaar: ,,Het hardeguldenbeleid werd onder zijn presidentschap [van De Nederlandsche Bank] gemeengoed en de inflatie bedroeg gemiddeld 2 procent. Bij de ECB heeft hij deze prestatie herhaald.'' Ook de euro is een harde munt gebleken en de gemiddelde inflatie in het eurogebied tijdens de vijfenhalf jaar van Duisenberg aan het hoofd van de ECB bedroeg zelfs iets minder dan 2 procent.

In zijn periode bij de ECB heeft Duisenberg de droom van iedere centrale bankier kunnen waarmaken: de uitgifte van een nieuw betaalmiddel. De complicaties hiervan kunnen moeilijk worden overschat, zei Zalm. De tweetrapsintroductie van de euro – in 1999 giraal, drie jaar later de bankbiljetten en munten in elf landen – verliep rimpelloos. Op de Europese bankbiljetten staat de handtekening van Wim Duisenberg, overgenomen van de `zonnebloemen', de Nederlandse biljetten van 50 gulden.

Trichet, geëmotioneerd zoals alle sprekers, sloot zijn in memoriam in het Nederlands af: ,,Wim, je kunt met recht trots zijn op alles wat je hebt bereikt in je leven.''

Na afloop van de bijeenkomst werd de lijkkist met een traditionele begrafeniskoets, getrokken door vier met rouwkleden bedekte Friese paarden die een vriend van Duisenberg beschikbaar had gesteld, naar de begraafplaats Zorgvliet gereden, waar hij in familiekring begraven werd.

    • Roel Janssen