John de Mol schuift met Bono en Bob de Bouwer

Behalve omroepbaas is John de Mol ook superbelegger. Met Talpa Capital beheert hij zijn eigen miljardenvermogen. Bedrijven waar hij zijn geld in steekt blijken goed te passen in zijn multimedia-denken. Maar rendement staat voorop. ,,Hij let altijd goed op zijn geld.''

In 1981 kan John de Mol zijn rekeningen niet meer betalen. Zijn eigen televisieproductiebedrijf, een paar jaar eerder opgericht en naar zichzelf vernoemd als John de Mol Produkties bv, had inmiddels zeven mensen in dienst maar kreeg met moeite voet aan de grond in de Hilversumse omroepwereld. Om faillissement te voorkomen vraagt hij verschillende banken om steun. Vergeefs. De bankwereld is niet enthousiast en wijst de 26-jarige beginneling de deur.

Bijna twintig jaar later, in maart 2000, maakt John de Mol bekend dat het Spaanse telecombedrijf Telefónica het inmiddels gefuseerde en beursgenoteerde Endemol overneemt voor 5,5 miljard euro. John de Mol, eigenaar van ruim een kwart van de aandelen, wordt miljardair. Hij besluit op zijn beurt de banken te passeren. De Mol stalt zijn fortuin niet bij bestaande vermogensbeheerders maar brengt het onder in zijn eigen investeringsmaatschappij Talpa Capital.

,,Ik snap dat wel'', zegt Willem van Kooten, veelzijdig investeerder en vriend van John de Mol. ,,De gemiddelde ondernemer is nooit blij met een bank. Het oude verhaal is waar: banken geven nooit een paraplu als het regent, maar als je er géén nodig hebt staan ze bij je in de rij. Ik denk dat John dat idee ook heeft.''

Van Kooten had in 1981 wél geloof in de plannen van de jonge televisieproducent. Hij sprong financieel bij en behoedde hem voor een bankroet. Op één voorwaarde. ,,Ik zei: neem een echte boekhouder. De man die hij tot nu toe had ingehuurd bleek niet gekwalificeerd en had een verkeerde voorstelling van zaken gegeven. John twijfelde, want hij vond dat te duur. John is zelf geen boekhouder, maar let altijd wel goed op zijn geld. Hij houdt zich altijd aan het budget.''

Talpa Capital bestaat deze maand precies vijf jaar en heeft bij de Kamer van Koophandel zijn activiteit omschreven als ,,het adviseren ten aanzien van vermogensbeheer in de ruimste zin van het woord''. Het fenomeen dat vermogende particulieren hun kapitaal niet bij banken stallen maar op eigen houtje beheren is niet nieuw. De familie Brenninkmeijer, eigenaar van het C&A-concern, heeft (een deel van) haar vermogen ondergebracht in Egeria, een vehikel dat investeert in vooral niet-beursgenoteerde bedrijven. De Limburgse vastgoedhandelaar Henk Stienstra koopt en verkoopt met zijn beleggingsmaatschappij Mercurius al jaren aandelenbelangen in beursgenoteerde bedrijven. De familie Van der Vorm verkocht eind jaren tachtig haar scheepvaartactiviteiten en bouwde de Holland Amerika Lijn om tot de brede investeringsmaatschappij HAL.

Zoals John de Mol dit jaar veel tv-sterren bij andere zenders wegplukte, zo haalde hij bij diezelfde HAL in 2000 twee getalenteerde vermogensbeheerders weg: Peter van Rooijen en Frank Botman. De laatste werd directeur en kreeg de verantwoordelijkheid om Talpa Capital als investeringsmaatschappij op te tuigen. Inmiddels werken er vijftien mensen, die allerlei beleggingsterreinen in de gaten houden. Waar Botman vooral kijkt naar de deelnemingen in beursgenoteerde bedrijven, richt de van ABN Amro afkomstige Pim Schmitz zich op beleggingen in niet-beursgenoteerde bedrijven.

De portefeuille die Talpa Capital in zijn eerste vijf jaar heeft opgebouwd is indrukwekkend en uiteenlopend. Talpa kocht aandelen in de kinderzender Jetix Europe, internetprovider Lycos Europe, artiestenmanagementbureau Sanctuary Group en de tv-producent The Television Corporation. Eerdere belangen in voetbalclub Manchester United, sportautofabrikant Spyker, producent HIT Entertainment en de spelletjesmaker Ubisoft zijn inmiddels afgestoten. De belangen van Talpa koppelen zangeres Beyoncé (Sanctuary) aan Bob de Bouwer (HIT), en Ruud van Nistelrooy (Manchester United) aan Bono. De zanger uit Ierland kondigde vorige maand de laatste beleggingstransactie aan van De Mol die de krant haalde: Talpa participeert als limited partner in het besloten investeringsfonds Elevation Partners dat Bono vorig jaar opzette. Het bedrijf zegt vooral te willen investeren in media-, amusements- en consumentenindustrie.

Op de Nederlandse beurs is De Mols meest in het oog springende belegging het pakket van ruim 42 procent in telecombedrijf Versatel. In Nederland moeten beleggers belangen in beursgenoteerde bedrijven die boven de 5 procent uitstijgen verplicht melden. In hoeveel andere beursbedrijven De Mol aandelen bezit is dus niet precies zichtbaar. Een woordvoerder van Talpa: ,,Talpa doet ook aan daghandel. We stappen dagelijks bij vele bedrijven in en uit.'' Talpa-directeur Botman liet zich in mei vorig jaar ontvallen dat hij belangen had opgebouwd in uitgever VNU en telefoonbedrijf KPN, ter waarde van ,,beduidend hogere'' bedragen dan Talpa in Versatel had gestoken – dat was alleen al meer dan 75 miljoen euro. Om een idee te krijgen van de omvang van de huidige beleggingen: de zichtbare aandelenpakketten van Talpa op de beurs zijn een kleine 630 miljoen euro waard.

Uit de samenstelling van de aandelenportefeuille van Talpa en de aanschaf in mei van Radio 538, is vaak gesuggereerd dat De Mol louter geïnteresseerd is in strategische beleggingen. Talpa steekt vooral geld in bedrijven die actief zijn in media, amusement en telecommunicatie. Samenwerking met zijn eigen televisiezender in oprichting ligt voor de hand. Dat heeft Talpa steeds weersproken. ,,De jongens en meisjes van Talpa hebben berekend dat het interessant is om in Versatel te stappen'', verklaarde een woordvoerder van Talpa ooit die investering tegenover het Financieele Dagblad. Ook nu zegt hij desgevraagd dat Talpa altijd ,,in eerste instantie naar de vraag kijkt of er geld aan te verdienen is'', dan pas of er samenwerking mogelijk ,,zou kunnen zijn''.

Het kan ook allebei. Met Versatel begon Talpa een samenwerking rond de uitzendingen van het eredivisievoetbal. Zo investeerden zij samen in een supersnel glasvezelnet in de verschillende voetbalstadions waarvan beide bedrijven profiteren: Versatel voor de live-uitzendingen, Talpa voor de samenvattingen. Intussen heeft De Mol zijn aandelen voor 2,20 euro per stuk aangeboden aan het Zweedse Tele2, dat een maand geleden een openbaar bod aankondigde. Hier blijkt de finesse van de jongen die zijn lange mediacarrière ooit begon als grammofoonplatenopruimer bij Radio Noordzee. Als het bod van de Zweden slaagt maakt De Mol een boekwinst van ruim 130 miljoen euro. En de samenwerking houdt stand.

    • Philip de Witt Wijnen